Samenvatting Recht Universiteit Leiden jaar 1 Bachelor Politicologie blok 2.
Doel van rechtssystemen: ‘Het stelsel van regels en rechtspraak moet een betrouwbaar raamwerk bieden voor het overheidsbeleid en voor de ontplooiing van initiatieven van burgers en bedrijven.
waarden als:
Rechtszekerheid
stabiliteit
Berekenbaarheid
Rechtssysteem krijgt vorm door:
Belangrijkste bronnen van het recht:
Juridische piramide van boven naar onder:
Grondwet
Verbindt de piramide zijn supranationale lagen met de nationale lagen
Kent een toetsingsverbod, alleen niet-formele wetten mogen getoetst worden want formele wetten zijn de wil van het volk
Kent ook wetten zonder strafbaarheid, organiserende rol (Hoe werkt het bestuur van het land)
Constitutioneel recht: het recht dat rechtssystemen vorm geeft
Monisme: internationaal en nationaal valt in dezelfde rechtssfeer
Dualisme: Staan los van elkaar
Wet in formele zin: tot stand gekomen door formele wetgeving
Informele zin: Kan wel getoetst worden aan bijvoorbeeld de grondwet
Macht van de overheid aan banden leggen door:
Media
parlement
protesten
scheiding der machten
Formele recht
Zelfregulering: Overheid stelt dat de bedrijfstak de regels maakt
Formeel recht:
Het recht dat bepaalt welke procedures en processen gevolgd moeten worden om het recht zijn loop te geven
Wetgevingen kijkend naar de vorm van hoe iets voor elkaar moet worden gekregen
Wetboek van burgerlijke rechtsvordering, wetboek van strafvordering, AWB
Materieel recht:
Er wordt steeds nauwer gekeken naar procedures en vorm tijdens een strafzaken. Wanneer de procedures niet zijn gevolgd kan dit leiden tot vrijspraak etc.
De Kern van de Rechtsstaat
Kern bestaat uit:
Rule of Law
Rechtsbeginselen (Legaliteitsbeginsel, machtenscheiding, onafhankelijke rechter)
Grondwet en organieke wetten (Indeling staat, machtsverhouding, uitvoering
Wetten, regelingen en Jurisprudentie (Waarin verder invulling wordt gegeven, bescherming burgers die anders niet beschermd zijn)
Driehoek van: Daadkracht, Vrijheid en Orde/stabiliteit
Geschiedenis van het recht
Belangrijke gebeurtenissen voor tentamen:
1815: Eerste grondwet
Besluitenregering van Willem I
De Blanketwet zegt dat tegen koninklijk besluit in gaan strafbaar is
Meerenberg-Arrest 1879: Koning heeft geen wetgevende macht
Sociale Rechtsstaat
Sociale kwestie: sommige bevolkingsgroepen lijden onder economische indeling
Overheidsinterventie door middel van:
Kinderwet van van Houten
Leerplicht
Ongevallenwet
Woningwet
Bestuursrechtelijke wetten:
Gevolgen bestuursrechtelijke wetten
Kritiek kaderwetten:
Oplossingen:
Algemene beginselen van behoorlijk Bestuur
Vereisten voor machtsuitoefeningen overheid
Ontwikkelen formeel en materieel wetsbegrip
Formeel wetsbegrip: Wetgeving die komt van de formele wetgever en kenbaarheid geeft aan de procedure
Materieel wetsbegrip: Wet is herkenbaar aan de inhoud en moet direct door formele wetgeving omdat hij zo belangrijk is
Algemene Beginselen Behoorlijk Bestuur: Gedragsregels voor de overheid
Zorgvuldigheid, zorgvuldig omgaan met de wet
Verbod om macht te gebruiken waar het niet voor bedoelt is
Motiveringsbeginsel. reden geven tot besluit
Evenredigheidsbeginsel, bezwaar moet geldig zijn
Vertrouwensbeginsel
Verbod op willekeur
Fair-Play
Rechterlijke toetsing van bestuur: Rechter krijgt meer invloed op het bestuur door te toetsen op algemene beginselen.
Kritiek van machtenscheiding: Wetgevende macht moet ingrijpen op uitvoerende macht, niet rechter. Legaliteit
Nieuwe Bestuurswaarborgen
Rechterlijke controle
Bestuurswaarborgen:
Openbaarheid:
Van vergadering
Van informatie
Van procedures
Openbaarheid van wetgeving:
Wet kent geen rechtskracht als hij niet openbaar is
WOB: actieve en passieve informatieplicht, kent misbruik door boetes
Weigeringsgronden informatie:
Nationale Ombudsman
Referendum:
Kritiek referendum: Referendum wordt gevoerd zonder fatsoenlijk maatschappelijk debat.
Schellen deuropeners akkoord
Leenders versus ubbergen
Het pocketbooks-arrest
Vergunning hebben voor pocketbook, geen verkoop
Rechter mag formele wetten niet beoordelen maar algemene jurisprudentie bijv verordeningen wel
Het landbouwvliegers-arrest
Het harmonisatiewet-arrest
Constitutionele toetsing
Voor: Bescherming van volk tegen overheid, angst voor falen democratie
Tegen: Machtenscheiding wordt aangetast, belangen burgers staan gelijk aan de wet en het rechtszekerheids argument. Democratische argument: rechters zijn niet democratisch gekozen en hoeven zich niet aan procedures te houden.
Internationale rechtsorde
Internationaal recht:
Privaat: rechtsbetrekkingen burgers en staat of rechtspersoon
Publiek: rechtsbetrekkingen tussen staten (Verdragen, gewoonten en rechtsbeginselen)
Soevereiniteit: Hoogste absolute staatsgezag
Belang soevereiniteit:
Kritiek soevereiniteit: Wanneer ingrijpen bij mensenrechtenschendingen
Who guards the guardians
Corrumperende macht:
Kritiek:
Het tentamen van Recht wordt mondeling afgenomen. Let vooral op de structuur van het recht (grondwet in de piramide, driehoek van orde, vrijheid en daadkracht), kritieken op recht (besluiten door de rechter, referenda) en de verschillende casussen die behandeld worden (Meerenburg-arrest, harmonisatiewet)
Add new contribution