Tipgeld Bouwfraude - Arrest

Tipgeld Bouwfraude ABRvS 23-8-2017, ECLI:NL:RVS:2017:2222

Feiten

I.c. gaat het om claims op tipgeld vanwege medewerking aan de ontrafeling van de bouwfraude in Nederland. Enerzijds gaat het om de klokkenluider Ad Bos die de bouwfraude aan het licht heeft gebracht in een tv programma. Hierdoor werd o.a. bekend dat aannemers op grote schaal onderling afspraken hadden gemaakt en zo de prijzen kunstmatig hoog te kunnen houden. Ook hadden bouwbedrijven ambtenaren omgekocht. Bos werd uiteindelijk door de Staat gecompenseerd met een schadevergoeding omdat zijn melding een zeer groot maatschappelijk belang had gediend. Ook had hij een onevenredig zware last moeten aanvaarden. De tweede klokkenluider, Floor Drost, bracht ook andere informatie naar buiten over prijsafspraken van meerdere bouwbedrijven. Ook zij werd gecompenseerd voor de opgelopen (im)materiële schade.

Beide klokkenluiders hebben zich ook beroepen op hun rol als tipgever. De Belastingdienst had immers flinke bedragen kunnen incasseren door hun meldingen. De inspanningen hebben geleid tot forse naheffingen en betalingen aan de Belastingdienst. De door hen verzochte tipgeldbeloningen zijn echter afgewezen. Het Ministerie van Financiën heeft medegedeeld dat er geen aanleiding bestaat om tipgeld toe te kennen. Een procedure volgt. Volgens de rechter ontbreekt een publiekrechtelijke bevoegdheid van de minister, waardoor het bezwaar terecht niet-ontvankelijk was verklaard. De Afdeling moet dan beslissen in de twee tipgeldzaken.

ABRvS

In hoger beroep is betoogd dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat er geen wettelijk grond bestaat voor het toekennen van tipgeld. Volgens de Afdeling bevat de belastingwetgeving geen specifieke wettelijke grondslag voor het toekennen van tipgeld.

Het beleid neergelegd in Resolutie en Memo kan niet worden aangemerkt als beleidsregel in de zin van de Awb. Het gaat immers niet om bij besluit vastgestelde algemene regels omtrent de afweging van belangen, de vaststelling van feiten of de uitleg van wettelijke voorschriften bij het gebruik van een bevoegdheid van een bestuursorgaan. Ter zake van het uitloven van tipgeld ontbreken wettelijke voorschriften.

Heel soms kan een beslissing van een bestuursorgaan die wordt genomen in het kader van een aan dat bestuursorgaan toegekende publieke taak die niet op een specifieke bevoegdheidstoekennende publiekrechtelijke grondslag berust, toch een besluit in de zin van de Awb zijn. Zo’n bijzonder geval doet zich hier niet voor.

Ook vanuit het oogpunt van rechtsbescherming bestaat geen reden om de beslissing tot weigering van tipgeld aan te merken als een besluit in de zin van de Awb. De (hoogste) algemene bestuursrechter is niet de meest aangewezen rechter het geschil te beslechten. De appellant verwijt de staatssecretaris geen overeenkomst te hebben gesloten over het uitloven van tipgeld en deze weigering kan worden voorgelegd aan de burgerlijke rechter.

Kern

I.c. gaat het om het besluitbegrip. De staatssecretaris heeft aan de appellant laten weten dat er geen aanleiding bestaat om tipgeld toe te kennen. Deze beslissing tot weigering van tipgeld is geen Awb-besluit en kan daarmee ook niet worden gelijkgesteld. Hiertegen kan ook niet bij de belastingrechter worden opgekomen (art. 26 en 26a Algemene wet inzake rijksbelastingen). Conclusie is dus dat alleen de burgerlijke rechter bevoegd is te oordelen op de vordering.