Over de geest der Wetten - Montesquieu - 1748 - Artikel

Er zijn drie verschillende soorten macht in elke staat:

1. De wetgevende macht.
2. De uitvoerende macht (de macht die het volkenrecht uitvoert).
3. De rechtsprekende macht (de macht die het burgerlijk recht uitvoert).

Welke wetten gaven gestalte aan de politieke vrijheid? 

Wat zijn de verschillende machten in een staat?

Er zijn drie verschillende soorten macht in elke staat:

1. De wetgevende macht.
2. De uitvoerende macht (de macht die het volkenrecht uitvoert).
3. De rechtsprekende macht (de macht die het burgerlijk recht uitvoert).

De vorst/magistratuur die wetten uitvaardigt, valt onder de wetgevende macht. Op basis van de tweede macht sluit de vorst/magistratuur vrede of juist oorlog en zorgt hij bijvoorbeeld voor veiligheid. Op grond van de derde macht straft hij misdadigers en oordeelt hij over geschillen. 

Het bestuur moet ervoor zorgen dat een burger door politieke vrijheid een gemoedsrust krijgt: het bestuur moet daarom ingericht zijn op een manier dat de ene burger niet hoeft te vrezen voor een andere burger.

Wat gebeurt er als de machten niet gescheiden zijn?

Echte vrijheid is er niet als de wetgevende en de uitvoerende macht worden uitgevoerd door hetzelfde bestuursorgaan: dit kan namelijk leiden tot tirannie. 

Hetzelfde geld wanneer er geen scheiding is tussen de wetgevende en uitvoerende macht: de macht over de burgers is dan overgeleverd aan willekeur, de rechter kan dan onderdrukking uitoefenen.

Het zou al helemaal dramatisch zijn als de drie machten allemaal werden uitgevoerd door hetzelfde orgaan. 

Hoe ziet de scheiding der machten er werkelijk uit?

In de meeste Europese koninkrijken is er sprake van een gematigd bestuur. De vorst heeft de wetgevende en de uitvoerende macht, terwijl de rechtsprekende macht in handen is van zijn onderdaden.

In Turkije of in de Italiaanse republieken zijn de drie machten gebundeld. In deze landen hebben minder vrijheid. Het bestuur heeft dan sterke middelen nodig zoals staatsinquisiteurs. Er ontstaat hierdoor een situatie waarin bestuursorgaan/de vorst de staat kan vernietigen en willekeurig burgers kan veroordelen.

Alle alleenheersers/dictaturen beginnen dan ook met het verenigen van alle staatsfuncties in één persoon.