Samenvatting Handelingsgerichte diagnostiek in het onderwijs - Pameijer en Beukering - 3e druk
- 1719 reads
Schoolpsychologen en orthopedagogen passen handelingsgerichte diagnostiek (HGD) toe in en rondom het primair en voortgezet onderwijs, zowel in het regulier als speciaal onderwijs. Dit gebeurt vaak vanuit een schoolbestuur, samenwerkingsverband, onderwijsinstelling of een eigen praktijk. De implementatie kan alleen hun diagnostiek betreffen (implementatie op individueel niveau) of die van hun collega's (implementatie op het niveau van school, samenwerkingsverband of de onderwijsinstelling). Veel scholen werken al handelingsgericht, waardoor HGD makkelijk in te voeren is. Het implementeren van HGD is een dynamisch, uitdagend en langdurig proces dat verschilt per context. Het is altijd een implementatie op maat, passend bij de context. Echter kan HGD niet altijd alle problemen in alle situaties oplossen. HGD blijft altijd in ontwikkeling, daarom is het van belang dat je altijd nagaat of je nog conform de recente standaarden werkt. Effectieve feedback zijn hierbij dit boek en de checklists. Wanneer de diagnosten het initiatief nemen om HGD toe te passen, spreken we van bottom-up werken. De diagnosten moeten dan het management overtuigen van de meerwaarde van HGD, zoals wat gunstig is voor het inhoudelijke draagvlak en de borging. Wanneer het management (het bestuur) het iniatief neemt om HGD toe te passen, spreken we van top-down. Het management moet dan de diagnosten zien te overtuigen van de voordelen van HGD, zoals wat gunstig is voor randvoorwaarden. De keuze voor HGD betekent dat zowel de schoolpsychologen als de andere onderwijsprofessionals deels anders gaan werken en dat het management dit ondersteunt. Het is de kunst op de kennis, keuze en kunde van HGD zodanig te combineren dat de invoering succesvol verloopt en duurzaam is. Het implementeren van HGD kan op twee manieren: minimaal of maximaal. We spreken van een...
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
Goede diagnostiek levert een bijdrage aan het onderwijs en wordt gebruikt bij het begeleiden van leerlingen. Handelingsgericht diagnostiek (HGD) geeft antwoord op diagnostische vragen, zoals wat gaat goed en wat kan beter? (overzicht), hoe kunnen we deze situatie begrijpen? (inzicht), welke aanpak heeft de grootste kans van slagen? (uitzicht) en was de aanpak effectief (terugblik)? HGD beschrijft het besluitvormingsproces van aanmelding tot en met advisering en evaluatie. Er wordt gerichte informatie verzameld en geanalyseerd met als doel het nemen van een beslissing over de in te zetten aanpak of interventie die nodig is om de situatie te verbeteren. De diagnost kan worden gezien als data-based problem solver, op basis van gegevens wordt een beslissing gemaakt.
Diagnostische besluitvorming is een complex proces, omdat er veel betrokken visies, vragen en perspectieven zijn. Ook is de informatie niet altijd compleet en is er slechts een korte tijd waarin een beslissing gemaakt moet worden. Het doel van HGD is om adequaat om te gaan met de complexiteit van besluitvorming met het oog op kwalitatief sterke én bruikbare aanbevelingen. Elke situatie is uniek waardoor er geen kant-en-klare oplossingen bestaan.
HGD is gebaseerd op de diagnostische cyclus: een werkwijze waarin het formuleren en toetsen van hypothesen centraal staat. De diagnostische cyclus is bewerkt zodat deze in de praktijk toe te passen is. HGD is daarom meer een praktijkmodel met de nadruk op verbetering.
HGD is een werkwijze die wordt geleid door een theoretisch en praktisch doelgericht stappenplan. Het beschrijft welke stappen er ondernomen moeten worden om tot een ideale uitkomst te komen mits de middelen en tijd hiervoor beschikbaar zijn. HGD is daarom een ideaalmodel: een na te streven werkwijze. HGD werkt als een kader voor structuur, reflectie en kwaliteitsverbetering, waar diagnosten in de praktijk van kunnen afwijken. HGD is een procesmodel: het beschrijft stapsgewijs het proces van diagnostiek en advisering. De stappen zijn voor elke situatie hetzelfde, alleen de inhoud verschilt. HGD is dus doelgericht, flexibel, op maat en passend bij de situatie.
Nederlandse en Vlaamse beroepsverenigingen en opleidingen propageren HGD. HGD is ook opgenomen in de richtlijnen voor orthopedagogen en psychologen die werkzaam zijn in het onderwijs. Ook Europese richtlijnen verwijzen naar de HGD. Hieruit blijkt dat de HGD een bekend en veelgebruikte methode is binnen het onderwijs.
Er zijn vijf soorten vragen in de diagnostiek:
HGD is toe te passen bij al deze vragen. De vragen kunnen open of gesloten zijn en sommige vragen zijn specifieker dan andere vragen. Het type vraagstelling bepaalt het doel van de diagnostiek.
Diagnostiek is in de jaren veranderd en in dit hoofdstuk worden deze ontwikkelingen besproken. Er zijn een aantal opvattingen die bijdragen aan deze ontwikkeling:
Bepaalde stromingen zijn het niet eens met de functie van diagnostiek waarin beeldvorming centraal staat. Zij stellen dat beeldvorming niet veel bijdraagt aan het verbeteren van de aanpak van de leraar en leren van de leerling. Dynamic assessment (dynamisch testen) is een stroming die zich richt op het vermogen van de leerling om te profiteren van een instructie of interventie. Functionele diagnostiek heeft als doel om de veranderbaarheid van de leerling en van de onderwijsleeromgeving in te schatten en die vervolgens te benutten in het onderwijsaanbod.
Dynamisch testen (DT) is opgebouwd uit een voormeting, het geven van feedback (hints) en een nameting. De vooruitgang zegt iets over het leerpotentieel en de instructiebehoeften van de leerling. DT richt zich op de zone van naaste ontwikkeling en de ondersteuning die nodig is om die te bereiken. Leraren weten echter nog niet goed de dynamische verslagen toe te passen.
RTI wordt ingezet voor alle leerlingen en monitort de vooruitgang in leren en beantwoordt daarmee de vraag: in hoeverre profiteert de leerling van deze effectieve instructie? Het bestaat uit drie rondes of niveaus (tiers), waarbij de instructie telkens wordt aangepast aan de reactie en uitkomst van de leerling. Het doel is om de instructiekwaliteit te verbeteren om elke leerling optimale onderwijskansen te bieden. Bij RTI gaat het om de respons van de leerling op de instructie van de leraar en bij DT gaat het om de hints van de diagnost.
Binnen RTI is diagnostiek alleen nodig voor de leerlingen die herhaaldelijk onvoldoende respons op een toenemende intensivering van het onderwijsaanbod laten zien. Binnen RTI worden leerproblemen of een leerstoornis gezien als een tekort in leervorderingen. Het diagnostisch proces wordt functioneel wanneer de inhoud zich richt op de response op instructie en het onderzoek zich richt op het effect van een hint of interventie.
Steeds meer leerlingen hebben een label, zoals ADHD of dyslexie. Dit komt doordat er op het internet veel aandacht besteed wordt aan het labelen van kinderen, zoals een vragenlijst over het herkennen van symptomen. Ook worden leraren en begeleiders opgeleid om psychiatrische stoornissen te onderscheiden en signaleren met behulp van de DSM-5. Daarnaast konden leerlingen pas naar speciaal onderwijs wanneer ze geclassificeerd werden met een stoornis. Inmiddels is
.....read moreHGD is succesvol geïmplementeerd als alle uitgangspunten tot hun recht komen in het diagnostisch proces. De uitgangspunten zijn zowel research-based als practice-based, client-based en value-based.
Effectieve diagnosten werken doelgericht: ze streven heldere doelen na en hanteren een heldere planmatige en stapsgewijze aanpak. Diagnostiek is functioneel als de informatie die het oplevert bijdraagt aan het nemen van een beslissing over het perspectief van de leerling, het onderwijsaanbod of de opvoeding. HGD heeft als doel het beantwoorden van de diagnostische vragen, waarbij de nadruk ligt op uitzicht: wat beogen we te veranderen en hoe? Hierbij is belangrijk dat alleen de informatie verzamelt wordt die strikt noodzakelijk is voor advisering. Hoewel het beantwoorden van diagnostische vragen eenvoudig lijkt, spreekt dit niet voor zich. Aangezien diagnosten vaak te maken krijgen met sterk uiteenlopende vragen.
Diagnostiek draait om de vraag: wat weten we al, wat moeten we nog weten en waarom? In elke fase moet worden nagegaan welke vragen al te beantwoorden zijn met de reeds beschikbare informatie en welke beslissingen hiermee genomen kunnen worden. Een handelingsgerichte diagnost verantwoordt onderzoeksvragen met een als-dan-redenering: als we dit weten, dan betekent dit voor het advies dat... Het gaat er niet om dat zoveel mogelijk informatie moet worden verzameld, maar alleen de informatie die nodig is om het advies te vormen.
Diagnostiek is een continu proces: in een veranderingsgerichte cyclus van onderzoek, integratief beeld, doelen, advies en evaluatie van het advies wordt de situatie rondom een leerling steeds duidelijker. Met het toetsen van veranderingsgerichte hypothesen kan een beeld gevormd worden over de vooruitgang van het proces.
Er wordt informatie verzameld om een keuze te kunnen maken voor de aanbeveling. Als in een specifieke situatie maar één interventie mogelijk is en meer informatie zal dit advies niet veranderen, is het niet nodig om meer informatie te zoeken. Alleen wanneer er een keuze gemaakt moet worden voor een aanbeveling moet er meer informatie gezocht worden om een goede afweging te maken welk advies het meest effectief is.
Vaak is de situatie van een leerling waarvoor HGD wordt gevraagd complex, in de zin van meerdere problemen of interventies die niet werken. In dat geval moet diagnostiek ervoor zorgen dat de analyse van de stappen nauwkeurig bijgehouden wordt, zodat de verandering zichtbaar is en of er richting het doel bewogen wordt. De HGD heeft als motto: eenvoudig als het kan, uitgebreid als het moet. Elke situatie is daarom uniek in onderzoeksvragen, middelen en tijd.
De HGD is vanaf het begin bezig met het geven
.....read moreHandelingsgerichte diagnostiek (HGD) begint met een aanmelding, meestal vanuit de onderwijs- en ondersteuningsroute van de school. Wanneer er bij een leerling veel problemen opgemerkt worden, zal deze leerling worden besproken in een leerlingbespreking met de interne begeleiders en ouders. Als de situatie dan nog problematisch blijft en er geen vooruitgang is, worden externe partijen betrokken, zoals een schoolpsycholoog of orthopedagoog. Zij hebben de mogelijkheid om HGD in te zetten.
De aanmelding kan naar de intakefase wanneer aan vier vragen is voldaan:
In de intakefase is het verhaal van de leerling, leraar en ouders volledig duidelijk. Daarnaast zijn ook de doelen besproken en de beleving van de betrokkenen. In de strategiefase wordt dit omgezet tot een diagnostisch plan.
Hoe beter de intakefase verloopt, hoe groter de kans dat de onderzoeksfase te beperken of over te slaan is.
De informatie die in deze stap beschikbaar is, komt uit de onderwijs- en ondersteuningsroute. Hierin is te zien welke belemmerende en bevorderende factoren er zijn, wat de leerling is aangeboden en of de doelen behaald zijn. Daarnaast is er ook informatie te halen uit de leerlingbespreking en de het ondersteuningsteam.
In overleg met de leerling, school en ouders beslis je wie er betrokken worden in het proces, bijvoorbeeld degene die de aanmelding heeft gedaan of een intern begeleider. Het is in de parktijk niet haalbaar om met iedereen tegelijk rond de tafel te zitten, maar dit is ook niet noodzakelijk.
Het kan
.....read moreIn de strategiefase reflecteer je vanuit je rol als expert: wat betekenen de intakegegevens voor de keuze van het diagnostisch traject? Hierbij gebruik je de kennis uit verschillende bronnen: wetenschap, praktijkervaring, opvattingen, normen en waarden. De strategiefase kun je alleen doorlopen of samen met een collega of in een multidisciplinair team. Tijdens de intakefase ben je al bezig met het strategisch nadenken. De strategiefase kun je nooit overslaan. De kernvraag van de strategiefase: kunnen we meteen door naar fase 4 (integratie/aanbeveling) of is er nog onderzoek (fase 3) nodig?
Ook in deze fase lopen de stappen vaak door elkaar.
De intakefase heeft al veel informatie opgeleverd wat je in deze fase zoveel mogelijk probeert te objectiveren met concrete voorbeelden en een screeningsinstrument. Om tot een handzame beschrijving van de relevante informatie te komen, orden je deze in drie clusters: kenmerken van de leerling, kernmerken van de onderwijsleersituatie en kenmerken van de opvoedingssituatie. Hierdoor ontstaat een overzicht van de kenmerken die jij als diagnost beoordeelt als zijnde problematisch en ongunstig of juist positief en gunstig. Alleen de informatie uit het hier en nu wordt opgenomen, niet uit het verleden.
Kenmerken van de leerling zijn onder te brengen in een bestaand ordeningssysteem of in zelf ontwikkelde clusters. Het ordenen kan klinisch/psychiatrisch zoals met de DSM-5 of empirisch/statistisch zoals de ASEBA lijsten. Een diagnost kan ook zelf clusters ontwikkelen gebaseerd op kenmerken van de leerlingenpopulatie. Dit geeft een samenvattend overzicht van het functioneren van de leerling. Voorbeelden van clusters zijn leervoorwaarden en schoolse vaardigheden, werkhouding (taakgedrag, aandacht), cognitief functioneren (intelligentie, executief functioneren), sociaal-emotioneel functioneren en lichamelijk functioneren. Sommige gedragingen zijn in verschillende clusters onder te brengen. Het
.....read moreIn de onderzoeksfase worden de hypothesen getoetst en daarmee de onderzoeksvragen beantwoord. Dit kan door middel van tests, vragenlijsten, toetsen, observaties en interviews. De antwoorden worden in de aanbevelings/integratiefase met elkaar in verband gebracht.
Je moet eerst weten wat je gaat vaststellen voor dat je kan bepalen hoe je dit doet. Wanneer een hypothese meerdere begrippen bevat, moet voor elk begrip een onderzoeksvraag geformuleerd worden. Het begrip probeer je zo objectief mogelijk vast te stellen. Hierbij kun je gebruik maken van wetenschappelijke kennis, praktijkervaring, persoonlijke opvattingen en normen en waarden. Wanneer je weet wat je wilt onderzoeken, operationaliseer je het begrip in één of meer onderzoeksmiddelen (stap 2).
Bij het operationaliseren van het begrip maak je gebruik van zo veel mogelijk onderzoeksmiddelen die je nodig hebt om het begrip zo objectief mogelijk vast te stellen. Er zijn verschillende typen onderzoeksmiddelen, zoals:
Voor het toetsen van veranderingsgerichte hypothesen moet er gebruik gemaakt worden van een experiment. Een onderzoeksvraag is te beantwoorden met één of meer onderzoeksmiddelen.
Onderzoeksmiddelen kies je op basis van hun meetpretentie: welk begrip beoogt het onderzoeksmiddel vast te stellen? Daarnaast spelen psychometrische criteria en pragmatische argumenten een rol, evenals inhoudelijke richtlijnen. Ook de verkrijgbaarheid (is het middel beschikbaar?) en de toepasbaarheid (voor welke populatie is het geschikt?) spelen mee in de besluitvorming.
Psychometrische criteria betreffen:
De integratie/aanbevelingsfase volgt op de strategiefase óf de onderzoeksfase. In deze fase gaat het om het reflecteren van de informatie in de voorgaande fasen. Dit leidt tot een integratief beeld met één of meerdere aanbevelingen. In de adviesfase wordt dit besproken met de leerling, leraar en ouders. Zij kunnen zelf kiezen welke aanbevelingen voor hen het meest haalbaar en wenselijk is. Deze fase wordt ook wel pre-treatment assessment genoemd.
Je formuleert een integratief beeld over deze leerling, met deze leraar, in deze groep, op deze school en van deze ouders. Het beeld beschrijft de huidige situatie en hoe deze is ontstaan of in stand wordt gehouden. Het geeft antwoord op de onderkennende en verklarende onderzoeksvragen waarin de hypothesen worden opgenomen of verworpen. De hypothesen vermeld je met suggesties voor verder onderzoek. Zo ontstaat een samenhangend geheel van uitspraken voor het ontstaan en voortbestaan van de unieke situatie rondom de leerling en kan hier de aanbeveling op gericht worden. Het integratieve beeld moet aansluiten bij de voorgaande fasen en moet betekenis hebben voor de betrokkenen.
De factoren die de situatie van de leerling beïnvloeden kunnen een causale relatie (factor A veroorzaakt factor B) of een samenhangende relatie (de factoren A en B versterken elkaar en factor C beschermt hiertegen). Vanuit de voorgaande fasen is het meer duidelijk welke factoren bevorderend werken en welke factoren belemmerend werken en hun samenhang. Factoren binnen een cirkel beïnvloeden elkaar onderling, maar de cirkels beïnvloeden elkaar ook wederzijds: de pijlen gaan in twee richtingen. De aanbeveling richt zich op het veranderen van problematische factoren en het versterken van bevorderende factoren.
In de adviesfase worden de uitkomsten van de vorige fase besproken: het integratieve beeld, de doelen en de aanbevelingen. De betrokkenen kiezen een aanbeveling. De uitkomst van dit overleg is een advies op maat dat voldoende draagvlak heeft om succesvol uitgevoerd te worden,
Het bespreken van de informatie in het adviesgesprek is per situatie verschillend en moet daarom afgestemd worden aan de wensen van de betrokkenen. Ondanks de vijf stappen ga je daarom flexibel te werk met de volgorde. Het kan zijn dat je zelf veel aan het woord bent bij het bespreken van het integratieve beeld, dit kan je voorkomen door te beginnen met het noemen van de aanbevelingen en dit te onderbouwen met het integratieve beeld.
De voorbereiding betreft organisatorische en inhoudelijke zaken. Een groot deel van de voorbereiding is waarschijnlijk al aan de orde geweest in voorgaande fasen. In de intakefase heb je al besproken wanneer het gesprek is en wie erbij aanwezig zijn. In de onderzoeksfase kreeg je al inzicht in de antwoorden op de onderzoeksvragen en dit al kort besproken met de betrokkenen.
Als orthopedagoog/psycholoog werkzaam in het onderwijs heb je te maken met twee systemen: de leerling, leraar en klas (onderwijs) en het kind, ouders en gezin (opvoeding). De beroepscodes geven aanwijzingen hoe je moet omgaan met de belangen van deze twee systemen. Jongeren vanaf 16 jaar mogen zelf beslissen wie geïnformeerd wordt en welke aanbeveling gekozen wordt. Kinderen vanaf 12 jaar mogen deze beslissingen ook nemen, maar de ouders blijven verantwoordelijk. Elk kind, ongeacht de leeftijd, wordt betrokken in het adviesgesprek.
De voorkeur gaat uit naar een gezamenlijk adviesgesprek wegens transparantie, samenwerking en openheid. Dit heeft ook als voordeel dat de betrokkenen constructief samen verder kunnen zonder bemoeienis of ondersteuning van jou. Iedereen is meteen op de hoogte van elkaars opvattingen, wat de kans
.....read moreHandelingsgericht arrangeren (HGA) integreert activiteiten uit de HGD-fasen tot een werkwijze waarbij betrokkenen samen op zoek gaan naar een overzicht (intake en strategie), inzicht (strategie en onderzoek) en uitzicht (onderzoek, integratie/aanbeveling en advies). De organisatie van HGA vindt plaats in een multidisciplinair ondersteuningsteam (OT) op school. Bij HGA draait het om welke leer- en/of gedragsdoelen voor deze leerling haalbaar en ambitieus zijn, wat deze leerling nodig heeft om de doelen te behalen (onderwijs- en opvoedbehoeften), wat de ouders nodig hebben om hieraan tegemoet te komen (ondersteuningsbehoeften) en of hiervoor een onderwijs- en/of jeugdhulparrangement nodig is om tegemoet te komen aan de behoeften van leerling, leraar en ouders. Je komt in aanmerking voor HGA wanneer je met HGD-onderzoeksvragen niet kan beantwoorden.
Een arrangement bevat ondersteuning vanuit het onderwijs, de jeugdhulp of een combinatie hiervan (integraal arrangement). Een arrangement bevat de activiteit (HGD of begeleiding), de inhoud daarvan en het type professional dat daarvoor nodig is. Er zijn vijf typen met daarbij elk een voorbeeld:
HGA hanteert dezelfde zeven uitgangspunten als HGD. HGA is te beschouwen als een verkort en vereenvoudigd HGD-traject. Het gaat met name om handelingsgericht werken of begeleiden.
Een schoolpsycholoog/orthopedagoog draagt op alle niveaus bij aan de onderwijs- en ondersteuningsroute. Hij kan het handelingsgericht werken begeleiden, handelingsgericht diagnosticeren verrichten of trajectbegeleider zijn. Dit hoofdstuk richt zich met name op de rol van trajectbegeleider die verantwoordelijk is voor het traject. Aangezien HGA afgeleid is van HGD zullen er thema's overlappen die in voorgaande hoofdstukken is besproken.
Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor passend onderwijsaanbod voor al hun leerlingen. Hierin worden drie niveaus onderscheiden:
Veel scholen hebben gekozen voor HGA als werkwijze wanneer externe ondersteuning wordt toegekend aan de leerlingen die dat nodig hebben. Als er na de leerlingbespreking nog vragen zijn die een externe deskundige vergen, dan
.....read moreGespreksvaardigheden zijn onderdeel van de algemene werkzame factoren binnen HGD. De gespreksvaardigheden pas je in elke fase toe. Door te luisteren en gerichte vragen te stellen, krijgen de betrokkenen grip op de situatie, veranderen hun ideeën en ontstaan er nieuwe perspectieven. Samen formuleer en beantwoord je de vragen. De rol van de diagnost is om de werkwijze en het taalgebruik af te stemmen aan deze leerling, leraar en ouders zodat het diagnostisch proces en de uitkomsten begrijpelijk zijn.
Constructieve communicatie is een uiterst belangrijk streven binnen handelingsgericht werken (HGW) en handelingsgericht arrangeren (HGA). De samenwerking met ouders is in alle stappen van de onderwijs- en ondersteuningsroute uitgewerkt. Bij HGW zijn er zeven richtlijnen voor onderwijsprofessionals:
Samenwerken met leerlingen staat ook centraal bij HGW. Ongeacht de leeftijd worden leerlingen betrokken bij hun leer- en gedragsontwikkeling. Naast het samenwerken met de leerling werk je ook samen met andere professionals uit het onderwijs, omdat gezamenlijk analyseren van de situatie en samen zoeken naar een aanpak het meest effectief is. In elk gesprek en elk overleg sta je model voor een handelingsgerichte attitude in alles wat je doet, vraagt, zegt en schrijft. Dit draagt bij aan de realisering van HGW op school en HGA in een ondersteuningsteam. Door het gebruiken van gespreksvaardigheden raken de leerlingen, scholen en ouders actief betrokken en wordt de samenwerking versterkt.
Dit hoofdstuk gaat over de organisatie (wie doet wat en wanneer?) en de verslaglegging van HGD (hoe geef je het schriftelijk weer?). Er is onderscheid te maken tussen een mono- en multidisciplinaire werkwijze.
In een multidisciplinaire aanpak werkt de schoolpsycholoog/orthopedagoog samen met andere disciplines. Hoe beter de professionals op elkaar zijn afgestemd in handelingsgericht en oplossingsgericht werken, hoe succesvoller de werkwijze. Voor een multidisciplinaire werkwijze is een interdisciplinaire aanpak vereist: teamleden formuleren een gezamenlijk doel, ze spreken een gemeenschappelijke taal die voor alle betrokkenen toegankelijk, begrijpelijk en betekenisvol is. De verschillende professionals respecteren elkaars vakkundigheid, zijn geïnteresseerd in elkaar en zullen tegelijkertijd kritisch blijven kijken naar elkaar.
De voorzitter structureert een vergadering en zorgt dat de besluitvorming doelgericht, transparant, systematisch en efficiënt verloopt. De voorzitter geeft iedereen het woord en bewaakt de tijd. Wanneer elk gesprekslid bekend is met de richtlijnen van HGD zal het gesprek soepel verlopen. Er zijn checklists die de organisatie van het overleg ondersteunen. Voor de verslaggeving is het belangrijk dat de essentie van het teamoverleg compleet maar bondig wordt genotuleerd.
Dit hoofdstuk bespreekt zowel de mono- als multidisciplinaire werkwijze.
Bij de aanmelding hebben de school en ouders een intakevragenlijst ingevuld, waar de leerling betrokken bij is geweest. Samen met belangrijke bijlagen, zoals klassenplannen en verslagen van leerlingbesprekingen, ontvang je deze informatie die je zal gebruiken bij het voorbereiden van het intakegesprek. Het intakegesprek probeer je gezamenlijk in te plannen, maar als dit niet lukt voer je aparte intakegesprekken. Het doel is wel om zo snel mogelijk een gezamenlijk gesprek te voeren, zodat iedereen op één lijn zit. In de intakefase zal je gericht vragen naar de aanleiding en bespreek je mogelijke strategieën en onderzoeksvragen.
Zo ja, bespreek de onderzoeksvragen met betrokkenen en vraag om hun akkoord. Probeer in de onderzoeksfase activiteiten te combineren. Bereid je ook alvast voor op de adviesfase door een voorlopig integratief beeld te vormen, formuleer doelen en mogelijke aanbevelingen.
Zo nee, dan wordt de onderzoeksfase overgeslagen (verkort traject). Vat de informatie uit de intakefase en strategiefase samen in een integratief beeld. Formuleer doelen en aanbevelingen voor de leerling, onderwijsleer- en opvoedingssituatie. Ga meteen door naar de adviesfase waar je de doelen en aanbevelingen bespreekt en hierin een keuze maakt. Ga na of dit mogelijk is in één gesprek of er nog vervolggesprekken nodig zijn.
Denk aan het delen van informatie met derden, zoals bij leerlingen jonger dan 12 jaar moeten de uitkomsten eerst met de ouders gedeeld worden en anders eerst met de leerling als die ouder is dan 16 jaar. Kwesties over school kunnen het beste eerst met de school besproken worden en kwesties over de opvoeding met de ouders. Pas na toestemming mag de informatie uitgewisseld worden naar andere betrokkenen.
In
.....read moreSchoolpsychologen en orthopedagogen passen handelingsgerichte diagnostiek (HGD) toe in en rondom het primair en voortgezet onderwijs, zowel in het regulier als speciaal onderwijs. Dit gebeurt vaak vanuit een schoolbestuur, samenwerkingsverband, onderwijsinstelling of een eigen praktijk. De implementatie kan alleen hun diagnostiek betreffen (implementatie op individueel niveau) of die van hun collega's (implementatie op het niveau van school, samenwerkingsverband of de onderwijsinstelling). Veel scholen werken al handelingsgericht, waardoor HGD makkelijk in te voeren is. Het implementeren van HGD is een dynamisch, uitdagend en langdurig proces dat verschilt per context. Het is altijd een implementatie op maat, passend bij de context. Echter kan HGD niet altijd alle problemen in alle situaties oplossen. HGD blijft altijd in ontwikkeling, daarom is het van belang dat je altijd nagaat of je nog conform de recente standaarden werkt. Effectieve feedback zijn hierbij dit boek en de checklists.
Wanneer de diagnosten het initiatief nemen om HGD toe te passen, spreken we van bottom-up werken. De diagnosten moeten dan het management overtuigen van de meerwaarde van HGD, zoals wat gunstig is voor het inhoudelijke draagvlak en de borging. Wanneer het management (het bestuur) het iniatief neemt om HGD toe te passen, spreken we van top-down. Het management moet dan de diagnosten zien te overtuigen van de voordelen van HGD, zoals wat gunstig is voor randvoorwaarden.
De keuze voor HGD betekent dat zowel de schoolpsychologen als de andere onderwijsprofessionals deels anders gaan werken en dat het management dit ondersteunt. Het is de kunst op de kennis, keuze en kunde van HGD zodanig te combineren dat de invoering succesvol verloopt en duurzaam is. Het implementeren van HGD kan op twee manieren: minimaal of maximaal.
We spreken van een succesvolle implementatie als de zeven uitgangspunten tot hun recht komen in de vijf HGD-fasen. Om dat te bereiken moeten keuzes voor de korte en lange termijn gemaakt worden. De implementatie van HGD is flexibel en op maat: variërend van het toepassen van enkele uitgangspunten binnen de huidige werkwijze (minimale implementatie) tot en met het toepassen van alle vijf fasen in een aangepaste werkwijze (maximale implementatie). Deze twee varianten zijn in allerlei tussenvormen te bedenken. De minimale variant is van toepassing als een diagnost iets van HGD wil toepassen in zijn werkwijze. Hierbij worden enkele uitgangspunten toegepast en worden de effecten geëvalueerd, waarna mogelijk meer uitgangspunten toegepast kunnen worden. De maximale variant betreft de zeven uitgangspunten en de vijf fasen en is gericht op alle diagnosten die deel uitmaken van het systeem. Hiervoor is een implementatieplan nodig, dit kan onder leiding van een HGD-begeleider. Een maximale invoering richt zich op de groep als geheel en benut het sociaal kapitaal en is daarmee duurzamer dan de minimale invoering.
Je vertrek voorbereiden of je verzekering afsluiten bij studie, stage of onderzoek in het buitenland
Study or work abroad? check your insurance options with The JoHo Foundation
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
Field of study
goeie samenvatting Roos Heeringa contributed on 03-12-2020 13:13
Hallo, goeie samenvatting! Kan je nog wat meer uitleggen over het verschil van de twee manieren waarop HGD wordt geïmplementeerd (minimaal en maximaal), zou heel fijn zijn!!
Uitleg minimale en maximale invoering Britt van Dongen contributed on 03-12-2020 15:54
Hoi Roos,
Bedankt voor je vraag. Hierbij nog een extra toelichting over de minimale en maximale invoering van HGD.
Er zijn verschillende uitgangspunten van HGD die de leidraad vormen tijdens het implementatietraject. Als alle zeven uitgangspunten goed worden toegepast in de vijf fasen, spreken we van een succesvolle implementatie. Wanneer een diagnost er voor kiest om slechts enkele uitgangspunten toe te passen in zijn werkwijze, spreken we van een minimale implementatie. Dit kan de diagnost doen om te kijken of hij handelingsgerichte diagnostiek prettig vindt werken of om te kijken of het past binnen zijn werkwijze. Als hij enthousiast is over HGD kan hij zijn collega's hierover vertellen en zal het zo uitspreiden over het hele bedrijf of instelling (olievlekwerking). Wanneer een geheel systeem van diagnosten en management direct alle uitgangspunten en alle fasen toepast, spreken we van een maximale implementatie. Hiervoor is een implementatieplan nodig, omdat het een grote verandering is.
Hopelijk is het verschil zo duidelijk!
Groeten,
Britt
Thanks! Roos Heeringa contributed on 10-12-2020 12:51
Yes, helemaal duidelijk! FIjn dat je even de tijd heb genomen om het uit te leggen, het is gewardeerd!!
Add new contribution