Week 2
Interpersoonlijke communicatie (Owen Hargie)
Transactioneel: continue wederzijdse beïnvloeding van beide gesprekspartners
Doelgericht: gebeurd doelbewust met dus een betekenis
Multidimensioneel: vind op meerdere dimensies tegelijkertijd plaats
Onomkeerbaar: woorden zijn niet terug te nemen wanneer uitgesproken
Onvermijdelijk: als je bewust bent van elkaar in een sociale situatie
Proces: bestaat uit verschillende elementen
Manieren waarop miscommunicatie kan plaatsvinden
Selectieve perceptie: automatische selectie van informatie van afkomstige zender
Subjectieve perfectie: filtering van informatie op basis van ervaringen
Vergissingen: Onbedoelde of ongeplande reacties
Vergeten reacties: Bvb verse spinazie ipv diepvries spinazie
Externe ruis: geluiden waardoor je iets niet goed verstaat
Interne ruis: stemming/ gedachten waardoor je iets niet goed verstaat
Incongruente informatie: ja knikken maar nee zeggen
Vivian Ta: Verbale communciatie is belangrijker dan non-verbale, door de komst van het internet. Echter treed er miscommunicatie op door ambuiteit van taal
Factoren in taal
Doel: wat je (on)bewust wilt bereiken
Perceptie: wat je waarneemt
Respons: je reactie
Feedback: effect van je eigen en andermans communicatie
Mediërende: interne factoren
Persoons-context: persoons en stiuatiefactoren
Luisteren is een proces waarbij een persoon zorgvuldig aandacht besteedt (openlijk en verborgen) aan de verbale en non-verbale signalen die de ander uitzendt en probeert om deze tot zich te nemen, te begrijpen en te onthouden
Filters bij luistern: je stemming, je overtuigingen, je waarden, je herinneringen, enzovoorts. Leidt tot een selectief en subjectief proces
Gesprekstechnieken
Niet-selectief luisteren, gebruik van stiltes
Luisteren naar de inhoud, gebruik van parafrase
Luisteren naar gevoel, gevoelsreflectie
Luisteren naar essentie, samenvatting op inhouden en beleving
Passieve vormen van luisteren
Discriminerend luisteren: Een onderscheid kunnen maken, bijvoorbeeld of je partner het wel of niet met je eens is.
Begrijpend luisteren De boodschap van de ander echt proberen te begrijpen door na te gaan wat de centrale thema's, feiten en ideeën zijn. Dit doe je bijvoorbeeld tijdens het kijken naar een documentaire of het luisteren naar een lezing.
Evaluatief luisteren Nagaan of de argumenten kloppen in het geval dat iemand je probeert te overtuigen. Dit wordt ook wel kritisch luisteren genoemd.
Waarderend luisteren: Ontspanning, rust en/of plezier vinden, bijvoorbeeld door te luisteren naar muziek, vogels of een voorstelling.
Empathisch luisteren: Zich verplaatsen in het perspectief van de ander. Dit wordt ook wel therapeutisch of reflectief luisteren genoemd. De vier voorgaande manieren van luisteren zijn intrinsiek. Empathisch luisteren is extrinsiek, omdat het de ander centraal zet.
Dialogisch luisteren Tot iets gezamenlijks komen, zien wat je met elkaar deelt, bijvoorbeeld tijdens onderhandelingen. Deze vorm van luisteren is tweerichtingsverkeer en kan alleen plaatsvinden als beide partijen meedoen en durven inzien dat het eigen standpunt niet per definitie het enige juiste is.
Non-verbale luistertechnieken: gelaatsuitdrukking, oogcontact, aanmoedigende gebaren, lichaamstaal, gebruik van stiltes
Verbale luistertechnieken
Verbaal aanmoedigen: het maken van aanmoedigende geluiden, zoals hummen, 'ja' of 'oh' zeggen
Verbaal volgen: het letterlijk herhalen van een woord of een paar woorden die iemand zegt
Parafrase: de inhoud van wat iemand zegt verwoorden
Gevoelsreflectie: het gevoel of de beleving van iemand verwoorden
Samenvatting: de kern van iemands verhaal verwoorden
Fouten in gespreksvoering
Betrokkenheid ontkennen: Dat heeft niets met mij te maken. Daar ga ik niet over.
Gevoelens ontkennen: Je hoeft je nergens zorgen over te maken. Het komt wel goed!
Selectief antwoorden: Op een bepaald aspect van de boodschap ingaan en de rest negeren.
Onkunde toegeven, Ik weet daar niet veel van. Daar kan ik niets over zeggen.
Gespreksonderwerp veranderen Een ander onderwerp aansnijden dan waarover de gesprekspartner vertelt.
Verwijzen: Je moet echt naar de dokter. De studieadviseur kan je hiermee helpen.
Uitstellen (naar ander tijdstip): We hebben het er nog wel over. Kom later nog maar een keer terug.
Gesprek uit de weg gaan: Sorry, ik heb haast, ik moet mijn trein halen.
Luisterhouding
Gezindheid: gericht op samenwerking. Opvattingen die de psycholoog heeft
Echtheid: oprecht in wat je zegt, overeenkoment met gedachten en gevoelens
Acceptatie: de anders nemen zoals die is, ook als je het niet mee eens bent
Empathie: in staat je in de ander te verplaatsen en dit laten blijken. Onthou hierbij dat empathie niet sympathie betekent! sympathie is gevaarlijk omdat hierdoor het kan voorkomen dat het probleem nvan de client wordt bagatelliseert
Presence: mentaal aanwezig tijdens een gesprek. Kan afzwakken door bvb selftalk (al nadenken over wat je daarna gaat zeggen), op te lossen middels decentering (afstand nemen van je gedachten, gevoelens)
Modellen
Samenwerkingsmodel: de psycholoog laat de verantwoordelijkheid voor (het oplossen van) het probleem bij de cliënt. Agreement-certainty matrix geeft weer dat vaak er geen eenduidige rationele oplossing is die zal leiden tot een verwachte uitkomst. De middelste zone wordt de zone van zelforganisatie genoemd, waarbij middels een co-creatief proces samen wordt gezocht naar de beste oplossing
Diagnose Recept model: Voornamelijk adviseren. Een valkuil is dat er een afhankelijkhiedsrelatie kan ontstaan, weergegeven in de dramadriekhoek (redder, aanklager, slachtoffer), doordat er geen verantwoordelijkheid is. De empowerment driehoek is een oplossing (coach, uitdager, creator)
Autoritair model
Obstakels in luisteren
Obstakels die het moeilijk maken om de boodschap te horen: Geluiden; lawaai; doofheid
Obstakels die het moeilijk maken om aandacht te geven aan de boodschap: Slechte presentatie van de boodschap; teveel informatie, gebrek aan structuur, vermoeidheid, onprettige omgeving, negatieve houding ten opzicht van de spreker
Obstakels die het moeilijke maken om de boodschap te begrijpen: Beperkte vocabulaire, vooroordelen, gebrek aan empathisch vermogen, verschillen in achtergrond/ervaring tussen spreker en luisteraar
Obstakels die het moeilijk maken om de boodschap te onthouden: Beperkt korte termijn geheugen; beperkt opslagvermogen
Belangrijke tips die je kunnen helpen om beter te (leren) luisteren zijn:
het maken en terugluisteren van audio- of video-opnames van gesprekken die je voert;
het maken van aantekeningen;
het visualiseren van de informatie die je ontvangt en
het jezelf stellen van doelterugkoppelingsvragen.
Add new contribution