CP'86 - Arrest

Amsterdam 18 november 1998, NJ 1999/377 (CP'86)

Casus

Op 29 mei 1998 heeft de officier van justitie gevorderd dat de rechtbank te Amsterdam de vereniging Nationale Volkspartij/CP'86 (NVP/CP'86) verboden zal verklaren en zal ontbinden.

In 1995 waren CP’86 en haar bestuursleden al veroordeeld op grond van art. 137 en art. 140 van het Wetboek van Strafrecht voor feiten gepleegd in 1992 t/m 1994. Men had zich in het openbaar meermalen opzettelijk beledigend uitgelaten over een groep mensen wegens hun ras en/of hun godsdienst. Er was aangezet tot haat en discriminatie. Er waren op zeer grote schaal in pamfletten en in televisieprogramma’s uitlatingen gedaan die beledigend en discriminerend waren voor etnische minderheden. Hiervoor is toen ook een boete opgelegd.

In het partijprogramma waren veel discriminatoire aspecten opgenomen. De officier van justitie vorderde daarom een verbod omdat de werkzaamheden van NVP/CP'86 opruiend, racistisch en discriminerend zouden zijn. Daartoe heeft zij aangevoerd dat als een politieke partij activiteiten verricht, die, maatschappelijk gezien, ontwrichtend werken en waardoor rechten van anderen disproportioneel worden geschonden, terwijl daarbij de status van politieke partij in feite als dekmantel fungeert, deze politieke partij geen bestaansrecht meer heeft.

Oordeel

Het gaat hier om een vordering tot verbieden en ontbinden van een politieke partij op grond van art. 2:20 lid 1 BW. Dat is dus een vordering gericht op een civielrechtelijke sanctie als reactie op het verboden karakter van die politieke partij. Dit middel moet terughoudend gebruikt worden. Verscheidenheid van politieke partijen en vrijheid van meningsuiting en vereniging vormen immers onder meer de grondvesten van ons staatsbestel. De rechter oordeelt dat niet alleen terughoudend moet worden opgetreden maar ook dat bij het debat over de gronden die aanleiding kunnen vormen voor een verbod met name aandacht is besteed aan handelingen, die inbreuk maken op algemeen aanvaarde grondvesten van ons rechtsbestel. Denk aan bijvoorbeeld ongerechtvaardigde aantasting van andermans vrijheid of waardigheid. Hier valt de verwerpelijkheid van rassendiscriminatie ook onder. Dit betekent dat het bij herhaling aanzetten tot en het uitlokken en propageren van discriminatie, ook bij een zeer restrictieve interpretatie van het begrip openbare orde in ieder geval onder dit verbodsgrond vallen.

Voor de beoordeling is dan de vraag van belang wat onder "werkzaamheid" in de zin van art. 2:20 lid 1 BW moet worden verstaan en of daarvan i.c. sprake is. Uit de Memorie van Antwoord blijkt dat het woord werkzaamheid hier in zijn gewone feitelijke betekenis is gebruikt. Zo omvat het de daden die de rechtspersoon stelt en de woorden die hij spreekt en schrijft.

I.c. gaat de rechtbank, evenals de officier, ervan uit dat de NVP/CP'86 beschouwd kan worden als een voortzetting van Centrumpartij '86 Eigen Volk Eerst. Er zijn een groot aantal feiten en omstandigheden vastgesteld, die aangeven dat niet slechts incidenteel, maar daarentegen bij herhaling en stelselmatig vanaf begin 1992 wordt voortgegaan op de weg die destijds is ingeslagen en die wordt gekenmerkt door de doelstelling, de werkwijze, het propagandamateriaal en de berichtgeving. Hier kan zonder meer van een werkzaamheid gesproken worden. De doelstelling, het programma, het propagandamateriaal, de partijbladen, de wijze waarop de publiciteit wordt gezocht, toont dat met deze werkzaamheid van de NVP/CP'86 niet anders wordt beoogd dan het oproepen en aanzetten tot, dan wel het bevorderen van discriminatie van allochtonen. Dit moet worden aangemerkt als in strijd met de openbare orde als bedoeld in art. 2:20 lid 1 BW.

Kern: in 1998 werd de Nationale Volkspartij/CP’86 verboden verklaard en ontbonden omdat de werkzaamheid in strijd was met de openbare orde.