Leer- en onderwijsproblemen - College 11

Relevantie begrijpend lezen

Koken volgens recept. Plezier. Studeren, Meekomen in het verkeer

Functionele geletterdheid

'kennis en vaardigheden die een persoon in staat stellen om geschreven taal te gebruiken als middel voor communicatie en informatieverwerking'.

Oudervereniging Balans, z.j.

Voldoende nauwkeurig en snel kunnen lezen en spellen om je te kunnen redden in leer- en leefsituaties

Ghesquière & Van der Leij, 2007

Definitie en theoretische modellen

Begrijpend lezen wordt gedefinieerd als een complex, doelgericht, sociaal en cognitief proces waarin lezers tegelijkertijd

• hun kennis van gesproken en geschreven taal,
• hun kennis over het onderwerp van de tekst
• en hun culturele kennis gebruiken

om betekenis aan tekst te verbinden

(NCTE Commission on Reading,1999)

Rouet et al., 2017 – Resolve model

Kintsch & van Dijk, 1983

• Surface representation: letterlijke tekst
• Textbase representation: propositioneel netwerk van betekenissen: onderverdelen in stukjes, betekenis geven aan de stukjes
• Situation model representation: mentaal model (integratie met bestaande kennis):  betekenis geven aan de gehele tekst. Je voorkennis over het onderwerp neem je mee.

Situationele dimensies

• Hoofdpersoon (‘wie’)
• Ruimte (‘waar’)
• Tijd (‘wanneer’)
• Causaliteit (waarom – omdat)
• Intentionaliteit (doel van hoofdpersoon)

(Zwaan & Radvansky, 1998)

Niveaus van representatie (propositioneel netwerk)

Relationele term en argumenten.

De rode woorde zijn de relationele termen. Dit woord heeft een relatie met de rest van de zin.

Voor het begrijpen van een teskt heb je woordenschat nodig.

Comprohension monitoring: voor jezelf bijhouden of je de teskt nog snapt

Reading Systems Framework (RSF) (Perfetti & Stafura, 2014)

Visuele input: de tekst die je moet lezen. Daar zitten verschillende orthografische units in (heeft te maken met spelling). En bevat taalkundige eenheden. Als je de spelling kan indificeren kan je herleiden welk woord het is. Als een hebt vast gesteld welk woord je hebt gelezen kan je via je persoonlijke Lexicon (je eigen woordenboek) gaan toepassen. Welke functie heeft het woord (ten opzichte van de rest van de tekst). Parcer: systeem dat verschillende zinsdelen en hoe ze samenhangen kan indentificeren. Koppelen van algemene kennis komt ook aan bod. Dit hangt allemaal samen met elkaar.

Belangrijk model die je moet kennen!!

Twee globale processen die ervoor zorgen dat de lezer de tekst begrijpt: woord identificatie & woord tot tekst integratie.

De woord identificatie heeft te maken met de Lexical quility hypothesis. Hoe beter de verbinden tussen orthografie, fonografie en semantiek, hoe makkelijker het is voor de lezer het woord op te halen uit het mentale Lexicon.

Cognitive load theory: persoon moet manieren vinden om efficient met cognitieve activiteten moet omgaan zodat de belasting minimaal is.

Situation model building (Kintsch, 2004)

Situatie model. In de tekst wordt expliciet weergegeven: als lezer heb je voor jezelf duidelijk wat er in de tekst bedoeld wordt. Dit is een actief proces.

Van herkennen naar integreren

Raudszus et al., 2019 - Situation model building ability

• Verschil L1/L2 leerders?: L1 = NL moedertaal, L2 = NL niet moedertaal
  • Text base representation
  • Situation model
  • Woordenschat
  • Grammatica
  • Begrijpend lezen
  • Hoe voorspelt situation model building begrijpend lezen (gecontroleerd voor technisch lezen, nonverbaal redeneren, woordenschat, grammatica, werkgeheugen)?

Methode

Raven progressive matrices – non verbaal redeneren meten (controle maat begrijpend lezen)

Tekst-based model: moddellen van kinderen vergelijken met hoe de termen in de tekst staan.

Situation model: modellen van kinderen vergelijken met die van experts.

• Text base representation
  • Nabijheid termen t.o.v. tekst
• Kwaliteit situation model
  
  • Model van kinderen vergelijken met model expert

Resultaten

• L1 = L2 voor textbase en situation model building
• L2 leerders hebben wel lagere scores op woordenschat, grammatica en begrijpend lezen
• Maar ondanks dat dus even goed in situation model building
• Situation model building ability, woordenschat en grammatica voorspellen in beide groepen begrijpend lezen

Verklaring

• L2 leerders gebruiken misschien kennis uit hun eigen L1 om te compenseren
• L2 leerders beter in het maken van inferenties, omdat ze vaker informatie missen

Wat betekent dit voor de theorie?

• Taalstatus is dus belangrijk, dit verteld ons over het verschil in begrijpend lezen
• Word hier rekening mee gehouden in de theoretische modellen?

Dus

• Simple View of Reading
• Reading Systems Framework
• Situation model building L1 en L2
• Hoe zit het met andere individuele verschillen in de ontwikkeling van begrijpend lezen?

Muijselaar et al., 2017 (N= NL als moedertaal)

• Verband tussen lexicale kwaliteit (technisch lezen/woordenschat) en begrijpend lezen
• Verband werkgeheugen/non-verbaal redeneren

(cognitieve factoren) à lexicale kwaliteit à begrijpend lezen

• Start groep 6 – midden groep 7 – eind groep 7
• Verband tussen lexicale kwaliteit (technisch lezen/woordenschat) en begrijpend lezen
• Verband werkgeheugen/non-verbaal redeneren

(cognitieve factoren) à lexicale kwaliteit à begrijpend lezen

• Start groep 6 (grade 4)– midden groep 7 – eind groep 7 (grade 5)

HYPOTHESE

Cognitieve taken afgenomen

• • • Korte termijn geheugen
    • Werkgeheugen
    • Non verbaal redeneren

Lexicale vaardigheid gemeten door technisch lezen (decoding). Woordenschat (vocabulary). Begrijpend lezen (Reading Comprehension).

Als je in woordenschat goed bent in groep 6, is het logisch dat je in groep 7 ook beter bent (de variantie wordt verklaard door hun eerdere niveau). Technisch lezen en woordenschat is belanrijk voor begrijpend lezen. Er werd verwacht dat begrijpend lezen een grotere voorspeller was van begrijpende lezen dan technisch lezen. Ook verwachten ze dat woordenschat begrijpend lezen voorspelt (beter dan technisch lezen, die is in groep 6 al zo goed automatisch).

Methode

Progress in International Reading Literacy Studies (PIRLS)

Begrijpend lezen 345,678 (MC-vragen)

Vocabulaire: PPVT à foto (waar zie je kip)

Werkgeheugen: Getallenreeks

Nonverbaal redeneren: Raven

(zie ook Raudszus et al., 2019)

Resultaten

Conclusie

Geen effect decoderen, wel van woordenschat op begrijpend lezen: Lexical Quality Hypothesis? De hypothese gaat nog wel op. In groep 6 kunnen kinderen al zo goed technisch lezen dat dit geen voorspeller meer is op begrijpend lezen. Koppeling tussen orthografie en fonologie is heel anders voor beginnende lezers.

Effect werkgeheugen/nonverbaal redeneren op begrijpend lezen én woordenschat

Kijk dus naar lexicale én cognitieve factoren

Kenmerken schooltaal

Woordniveau:

Specifiek dan thuistaal

Synoniemen (variatie)

Dichtheid (lexicale verdichting)

Zinsniveau

Langer dan thuistaal

Complexer (samengestelde zinnen)

Tekstniveau (dialoogniveau)

Expliciete verwijzingen

Sterke samenhang / logische relaties

Expliciete structurering / hiërarchische opbouw

Inhoud / onderwerpen:

Buiten hier en nu (gedecontextualiseerd taalgebruik)

Interactie:

Uitdagende vragen

Conclusies trekken

Hoge eisen stellen

Relatie schooltaal – Begr. Lezen?

Schooltaal is instrument voor kennisconstructie en kennisoverdracht in instructies (gesproken) en ‘academische’ teksten (geschreven)

Informatie in schooltaal is vaak ‘verdicht’ (veel inferenties)

Logische relaties in schoolse teksten tussen zinsdelen en zinnen voor een samenhangende tekst

Bij begrijpend lezen moet vanuit (‘schoolse’) teksten (relaties tussen woorden, zinnen en zinsdelen) informatie ge(re)construeerd worden: hiërarchische opbouw.

Veel onderwerpen op school bevinden zich buiten het hier-en-nu.

Dus voorloper / voorspeller begrijpend lezen

Samengevat

de relevantie van begrijpend lezen:

Functionele geletterdheid

de belangrijkste theoretische modellen van begrijpend lezen

Simple View of Reading

Reading Systems Framework

Lexical Quality Hypothesis

Cognitive Load

Situation modeling

Individuele verschillen in begrijpend lezen

L1 – L2 verschillen

Ook nonverbaal redeneren, werkgeheugen

Link met schooltaal