Colleges Constitutioneel Recht - UvA
- 2163 reads
We kennen zowel de begrippen staatsrecht als constitutioneel recht. Wat betekent constitutie? We hebben het dan over fundamentele structuren van de staat.
Constitutioneel recht is een ruimer begrip dan staatsrecht. Bij constitutioneel recht gaat het om recht betreffende de instellingen en vormen van openbare machtsuitoefening over burgers. Ook omvat het hier eenzijdige machtsuitoefening jegens de burgers, anders dan bij privaatrecht.
Staatsrecht = recht betreffende de instellingen en vormen van openbare machtsuitoefening over burgers in de staat. Staatsrecht = het constitutionele recht van de staat.
Het staatsrecht omvat regels, zowel geschreven als ongeschreven, die de samenstelling en functionering van de organen van de staat, hun bevoegdheden en onderlinge verhouding regelen en het bevat bepaalde fundamentele normen over de verhouding overheid-burgers.
De plaats van de staat is in de loop der jaren veranderd. Wat is de staat? De staat is een organisatie (boek) die met voorrang boven andere organisaties effectief gezag uitoefent over gemeenschap van mensen op een bepaald grondgebied. De gemeenschap heeft een gemeenschappelijke cultuur en is een rechtsgemeenschap.
Er komen dan echter wel vragen of je bijvoorbeeld mag stemmen voor de Nederlandse verkiezingen als je je in een ander land dan Nederland bevindt.
Er zijn ook mensen die zeggen dat publiekrecht boven het privaatrecht gaat. Kun je wel zeggen dat bijvoorbeeld bij Belgen sprake is van een gemeenschappelijke cultuur ? Er is een normatieve claim dat een staat dezelfde cultuur moet hebben. Daar uit afleidend kun je stellen dat een cultuur ook recht heeft op een eigen staat.
De kwestie van een cultuur is zeer problematisch als je dat normatief maakt. Vooral wanneer je cultuur gaat linken aan bijvoorbeeld een gemeenschappelijke taal of religie. In Nederland zijn er permanente culturele minderheden. Zo kenden we katholieken, protestanten, socialisten, liberalen. Dat is atlijd zo geweest vanaf het einde van de 16e eeuw. Deze minderheden dienen elkaar te tolereren. De afgelopen 40 jaar is daar verandering in gekomen. Er was een proces van secularisatie.
Bij de grondrechten hoort geen discriminatie aan te pas te komen. Deze rechten komen aan een ieder toe, ongeacht godsdienst, huidskleur en dergelijke.
De minderheden bescherming is een fundamenteel staatsrechtelijk gegeven.Grondrechtenbescherming is belangrijk onderdeel van constitutioneel recht. Ook belangrijk in het constitutionele recht is de vraag wie waartoe een bevoegdheid heeft.
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Dit vloeit voort uit de verhoudingen van het overkoepelende recht en de lagere regelgeving zoals bij provincies en gemeenten.
globalisering, internationalisering, Europeanisering
De staat moet ook extern het effectief gezag bezitten. Dat claimt de staat in z’n gezagsuitoefening, bijvoorbeeld door de monopolisering van dwang- en geweldsmiddelen. Dit geweldsmonopolie wordt dan ook extern erkend.
Het staatrecht overlapt met Europees recht, strafrecht, internationaal publiekrecht en het bestuursrecht
De Grondwet is alleen van relatief belang. De Grondwet is niet de enige bron van het constitutionele recht.
geen rechterlijke toetsing van de wet aan de GW
rechter onderworpen aan de GW
weinig ideologie (zo wordt het woord soevereiniteit niet genoemd, of hoe in de Amerikaanse tekst bijvoorbeeld ‘we the people’ te vinden is)
belang van de eenheidsstaat als decentrale staat
openheid naar internationale rechtsorde
verdragsbepaling
statuut voor het koninkrijk
GW
wet
lagere regelgeving
decentrale regelgeving
Op ongeschreven terrein
Gewoonterecht en praktijk
Jurisprudentie
Democratie: regering door t volk, verantwoording afleggen, meerderheidsbesluitvorming
Rechtsstaat: grondrechten, machtenscheiding , rechtsspraak, legaliteit
Democratie en rechtsstaat zijn niet synoniemen van elkaar en het een impliceert het ander niet meteen
Gebaseerd op collegejaar 2015-2016
Regering omvat als begrip de Koning en ministers tezamen, zie art. 42 lid 1 GW. De Koning is overigens onschendbaar (ook wat betreft civiele procedures). Hij staat boven de wet. Koningschap is gebaseerd op erfopvolging, art. 24 van de GW. Ten tijde van de middeleeuwen was de Koning symbool van de cultuur, goddelijke kracht en dergelijke.
Het Koningschap in Nederland kwam relatief laat. De ministers worden bij koninklijk besluit benoemt en ontslagen.
Het jaartal 1813 wordt meestal aangewezen als het begin van het Koningschap. Echter hebben wij hiervoor al het Koninkrijk Holland gekend onder leiding van Lodewijk Napoleon.
Amsterdam is sinds 1808 de hoofdstad van Nederland. Lodewijk Napoleon was een verlicht despoot en tegen discriminatie en foltering. Hij was voor centrale wetgeving en benoemde de rechters en ontsloeg deze.
Hij wist duidelijk wat hij wilde. Hij was een zeer koppig man. Nederland en België werden samengevoegd. Dit kwam in 1815 d.m.v. een referendum afgekondigd. Hij droeg de bijnaam ‘Koning Koopman”. Hij was erg commercieel ingesteld. Zijn eigen vermogen heeft hij vertwintigvoudigd.
Er was irritatie ontstaan bij veel Belgen: de liberalen, de katholieken en ook de Franstaligen.
Revolutie in Frankrijk in juli 1830
Koning Willem I treedt af in 1840
Door de afscheiding van België in 1830 (door oorlogvoering) was de staatskas uitgeput. De wetgeving verliep via algemene maatregelen van bestuur.
Zijn redenen tot aftreden: er heerste onvrede over zijn zelfverrijking en over het verlies van de oorlog met België. De Grondwet van het jaar 1840 bepaalde dat er strafrechtelijke ministeriële verantwoordelijkheid in het leven werd geroepen en de Koning moest samen besluiten met (een) minister(s) = afhankelijkheid van contraseign.
Zijn zoon Willem II regeerde 9 jaar. Winnaar slag bij Waterloo. In de grondwet van het jaar 1848 werd er politieke ministeriële verantwoordelijkheid in het leven geroepen.
Koning is onschendbaar
De Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer
Er kwam een bevoegdheid tot het ontbinden van de Kamer.
De ministers zijn verantwoordelijk
Koning Willem III regeerde van 1849-1890
Bijnaam: Koning Gorilla
Ontstaan vertrouwensregel
1853 April beweging
1866 Kwestie Mijer
1867 Luxemburgse Kwestie
Sinds 1840 heeft de minister Vetorecht. Ook voor het uitblijven van een besluit is, sinds 1848, de minister verantwoordelijk. Op basis van art. 47 van de Grondwet, is de Koning nodig voor alle wetten en Koninklijke besluiten. De regeling van de erfopvolging sinds 1983 is geregeld in de artikelen 24 t/m 31 van de Grondwet. In art. 25 van de Grondwet zijn de belangrijkste begrippen: ‘plaatsvervulling; ‘derde graad van bloedverwantschap’; ‘in de lijn van erfopvolging’. De lijn van erfopvolging verwijst naar art. 24 van de Grondwet.
Grondwet 1917: evenredige vertegenwoordiging, algemeen kiesrecht voor mannen. In 1922 volgde het algemeen kiesrecht voor vrouwen. In de Grondwet van 1938 kwam de invoering van de zogenaamde ‘minister zonder portefeuille”. Grondwet 1948: invoering ‘staatssecretaris”.
We kennen een zeer lage kiesdrempel (art. P 7 van de Kieswet)
We kennen kieskringen, geen kiesdistricten (art. E1 van de Kieswet)
Er is sprake van evenredige vertegenwoordiging (art. 53 lid 3 van de Grondwet)
Wat betreft de interne organisatie gelden er geen voorschriften
Er geldt een plicht ter verdediging van het beleid
Let op de relatie die geldt tussen de bevoegdheid en verantwoordelijkheid
Er is een plicht tot verstrekken van informatie
Het handelen van de Koning, de ministerraad, het ambtelijk apparaat, de staatssecretarissen maar ook het eigen handelen valt hier onder.
Informatie verstrekken over het beleid van de voorgangers in ambtelijke zin moet wel, maar sprake van verdediging hiervan is daarentegen niet verplicht.
Naast het begrip zoals hierboven beschreven (‘verantwoordelijk’), kennen we ook het begrip ‘vertrouwen’. Wat valt hieronder?
Vertrouwen
Los van de verantwoordingsplicht staat de vertrouwensregel
De manier hoe het vertrouwen opgezegd dient te worden is vormvrij
Zo kan het zijn dat minister A wel moet opstappen en zelf geen fouten gemaakt heeft, maar minister B hoeft niet op te stappen, terwijl hem wel iets te verwijten valt
De plicht tot verantwoording is objectief
Sterk gelijkend op de verkiezingen voor de Tweede Kamer
Eenvormige procedure wordt mogelijk gemaakt door art. 223 van het VWEU-verdrag
26 zetels voor Nederland. In totaal zijn er 751 zetels. Dit is geregeld in de Kieswet (hoofdstuk Y)
Aanvankelijk was er ophef over het huwelijk met Claus von Amsberg
Rond 2010 ontstonden er discussies over het ceremonieel koningschap
In 2012 wijziging Rvo inzake kabinetsformatie
Sinds 2013 is onze Koning Koning Willem Alexander.
Hij trad af met de woorden: ‘ik heb ook verantwoordelijkheid te nemen voor mijn voorgangers. Dat is mijn democratische plicht’.
‘Staatssecretaris is verantwoordelijk, onverminderd verantwoordelijkheid minister’, art. 46 lid 2 GW. Echter was Schultz zelf een falende voorzitter (i.v.m. Staatssecretaris V&W 2002-2007). Moet hij nu zelf ook opstappen?
Gebaseerd op collegejaar 2015-2016
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
We kennen zowel de begrippen staatsrecht als constitutioneel recht. Wat betekent constitutie? We hebben het dan over fundamentele structuren van de staat.
Constitutioneel recht is een ruimer begrip dan staatsrecht. Bij constitutioneel recht gaat het om recht betreffende de instellingen en vormen van openbare machtsuitoefening over burgers. Ook omvat het hier eenzijdige machtsuitoefening jegens de burgers, anders dan bij privaatrecht.
Staatsrecht = recht betreffende de instellingen en vormen van openbare machtsuitoefening over burgers in de staat. Staatsrecht = het constitutionele recht van de staat.
Het staatsrecht omvat regels, zowel geschreven als ongeschreven, die de samenstelling en functionering van de organen van de staat, hun bevoegdheden en onderlinge verhouding regelen en het bevat bepaalde fundamentele normen over de verhouding overheid-burgers.
De plaats van de staat is in de loop der jaren veranderd. Wat is de staat? De staat is een organisatie (boek) die met voorrang boven andere organisaties effectief gezag uitoefent over gemeenschap van mensen op een bepaald grondgebied. De gemeenschap heeft een gemeenschappelijke cultuur en is een rechtsgemeenschap.
Er komen dan echter wel vragen of je bijvoorbeeld mag stemmen voor de Nederlandse verkiezingen als je je in een ander land dan Nederland bevindt.
Er zijn ook mensen die zeggen dat publiekrecht boven het privaatrecht gaat. Kun je wel zeggen dat bijvoorbeeld bij Belgen sprake is van een gemeenschappelijke cultuur ? Er is een normatieve claim dat een staat dezelfde cultuur moet hebben. Daar uit afleidend kun je stellen dat een cultuur ook recht heeft op een eigen staat.
De kwestie van een cultuur is zeer problematisch als je dat normatief maakt. Vooral wanneer je cultuur gaat linken aan bijvoorbeeld een gemeenschappelijke taal of religie. In Nederland zijn er permanente culturele minderheden. Zo kenden we katholieken, protestanten, socialisten, liberalen. Dat is atlijd zo geweest vanaf het einde van de 16e eeuw. Deze minderheden dienen elkaar te tolereren. De afgelopen 40 jaar is daar verandering in gekomen. Er was een proces van secularisatie.
Bij de grondrechten hoort geen discriminatie aan te pas te komen. Deze rechten komen aan een ieder toe, ongeacht godsdienst, huidskleur en dergelijke.
De minderheden bescherming is een fundamenteel staatsrechtelijk gegeven.Grondrechtenbescherming is belangrijk onderdeel van constitutioneel recht. Ook belangrijk in het constitutionele recht is de vraag wie waartoe een bevoegdheid heeft.
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Dit vloeit voort uit de verhoudingen van het overkoepelende recht en de lagere regelgeving zoals bij provincies en gemeenten.
globalisering, internationalisering, Europeanisering
De staat moet ook extern het effectief gezag bezitten. Dat claimt de staat in z’n gezagsuitoefening, bijvoorbeeld door de monopolisering van dwang- en geweldsmiddelen. Dit geweldsmonopolie wordt dan ook extern erkend.
Het staatrecht overlapt met Europees recht, strafrecht, internationaal publiekrecht en het bestuursrecht
De Grondwet is alleen van relatief belang. De Grondwet is niet de enige bron van het constitutionele recht.
geen rechterlijke toetsing van de wet aan de GW
rechter onderworpen aan de GW
weinig ideologie
Nederland kent een evenredigheidsstelsel. Zo heeft, bij de vorige verkiezingen, de VVD 26.58% van de stemmen en daarmee 227.33% van de zetels. Er zijn wel afrondingsverschillen. Evenveel zetels als kiezers, dan zou er complete evenredigheid zijn. Het aantal kiezers is vele malen groter dan het aantal te verdelen zetels. Nederland kent een kiesdrempel van 0.67 . Om één zetel te behalen heb je dus 0.67% van de stemmen nodig. Voordat je de Tweede Kamer binnen kunt komen, dien je dus eerst een volle zetel behaald te hebben. In Nederland stem je op een specifieke kandidaat van een partij. Kenden wij een districtenstelsel in 2010, dan waren er slechts vijf partijen overgebleven. Op elk onderwerp per fractie is maar één woordvoerder. Het gezamenlijke standpunt wordt naar voren gebracht.
Het Verenigd Koninkrijk kent een meerderheidsstelsel. Het land is in kiesdistricten ingedeeld. Er zijn 650 zetels en 650 districten. Met een meerderheid wordt er per district een afgevaardigde uitgezonden. Het gaat niet om een absolute meerderheid (50 + 1), maar een eenvoudige meerderheid. Er wordt vaak verteld dat tussen deze afgevaardigde en de kiezers een sterkere persoonlijke band is. Coalitievorming is makkelijker dan in Nederland. Er zijn namelijk in aantallen minder partijen, daarentegen zijn ze ook vaak heel groot. Je krijgt waarvoor je hebt gestemd (geen regeerprogramma, geen compromissen sluiten). Door een slimme indeling van de kiesdistricten, kan de uitslag worden beïnvloed. Er is in dit stelsel geen sprake van evenredigheid. Zo haalden de conservatieven bijvoorbeeld 36.9% van de stemmen, maar wel 51.1% van de zetels. Vergelijk laatstgenoemde met de Nederlandse situatie! De meeste compromissen worden eigenlijk al gesloten bij het stemmen. Er zijn een x aantal kandidaten, maar je weet al dat er maar een beperkte kans dat er een klein aantal kans maakt. Je keuze wordt dan beperkt, je kiest dan eerder op een partij die minder je voorkeur heeft, maar meer kans maakt. In Nederland kun je veel eenvoudiger, niet benadeeld, stemmen op een kleinere partij. Er gaan dus geen stemmen verloren.
Ook bij een kiesdrempel zul je eerder op een grotere partij stellen. Echter zijn er later in het proces wel minder compromissen nodig.
Gebaseerd op collegejaar 2015-2016
In de VS kennen ze een presidentieel stelsel. De burgers kiezen daar de uitvoerende macht. De president hoeft het met het parlement niet eens te zijn. Daarnaast zal de president altijd nog kunnen zeggen tegen het parlement: “ik ben degene die door het volk gekozen is’. Het is mogelijk dat het congres republikeins gekleurd is, terwijl de president daarentegen van democratische aard is. Dit kan voor spanningen zorgen tussen het congres en de president. De president krijgt dan minder steun van het congres.
In Nederland kennen wij een volksvertegenwoordiging. Er is hier sprake van een parlementair stelsel. De kiezers kiezen de Staten-Generaal en laatstgenoemde kiest het kabinet. Wij kiezen de Provinciale Staten, maar zij kiezen op hun beurt de Gedeputeerde Staten. De regering is verantwoording schuldig aan het kabinet. De Tweede Kamer is verantwoording schuldig aan de kiezers (d.m.v. verkiezingen).
ongeschreven regel.
juridisch niet bindend voor regering en parlement
dwingend recht
niet afdwingbaar bij de rechter
politiek bindend
Rechtovertuiging die in Nederland heerst. Zo gebeurt het in de praktijk. Er zijn geen vormvoorschriften over hoe het wantrouwen tot uitdrukking gebracht moet worden.
Inhoud: negatief.
Tot 1983: de koning benoemt ministers en ontslaat hen naar welgevallen.
welgevallen genormeerd door:
1848 : invoering ministeriele verantwoordelijkheid
1860 ontstaan van de vertrouwensregel
De vertrouwensregel heeft derogerende werking. De vertrouwensregel is sterker dan de geschreven regel, zelfs wat betreft de Grondwet
Waarom leggen ministers en staatssecretarissen verantwoording af aan de tweede kamer? Zo zorgen ze ervoor dat het vertrouwen blijft. De regering is ook verantwoording schuldig aan de kiezer (vaak d.m.v. sociale media, tv, ed.). Mansveld heeft buiten het parlement om verteld dat ze af zou treden. Ze vertelde dit op een persconferentie.
Kabinetsformatie: het voorgaande kabinet diende ontslag in bij de koning.
Demissionair kabinet.
Volgen TK verkiezingen, volgt kabinetsformatie.
Zo’n demissionair kabinet staat niet meer bloot aan de dreiging van vertrouwensverlies. Ze regeren met enige terughoudendheid.
vast gebruik , geen dwingende regel
Hoofdstuk kabinetsformatie
art. 139a aanwijzing van kabinets(in)formateur(s)
Het kabinet kan optreden zolang het kabinet niet naar huis gestuurd wordt. Zo zijn er ook minderheidskabinetten mogelijk (waar ze alleen het vertrouwen winnen van een minderheid in de Kamer)
Een individueel bewindspersoon in de eerste kamer kan wantrouwd worden en dienen af te treden.
Niet het politieke primaat, dat ligt bij de Tweede Kamer
Het kabinet kan druk uitoefenen op de eerste kamer.
De eerste kamer is wel politiek samengesteld (dmv kiezen van de Provinciale Staten)
Begroting afkeuren? Dan is dat eigenlijk een motie van wantrouwen
Begroting is het instrument van kabinetsbeleid. Eigenlik stem je dus als Eerste Kamer het kabinetsbeleid weg.
Het is niet helemaal helder of er wel een
.....read moreEr zijn twee constitutionele tradities:
revolutionaire
evolutionaire
grondwet die een einde aan iets moet maken. Denk bijvoorbeeld aan het einde van een dictatuur en dergelijke. Je kan het moment aanwijzen waarop de grondwet is ontstaan. Het is de grondslag van de statelijke bouwsteen. Een voorbeeld van een land dat zo’n revolutionaire grondwet kent, is Frankrijk. De revolutionaire traditie is de dominante traditie in Europa (NL vormt één van de uitzonderingen).
dit proces gaat meer stapsgewijs. De oorspronkelijke grondwet is lastiger aan te wijzen. Vaak is er ook geen sprake van een enkelvoudig document.
Republiek der Verenigde Nederlanden
Denk aan de Unie van Utrecht en de Opstand.
Bataafse periode (1795-1813):
op constitutioneel vlak nogal instabiel.
Proclamatie van 1813. De prins van Oranje zou het soevereine staatshoofd worden, met andere woorden de vorst. Stamt de oorspronkelijke GW van Nederland uit 1814 of 1815? Deze vraag roept menig discussie op. In 1815 werd Nederland een koninkrijk. Ook 1840 valt te beschouwen als jaartal van de oorspronkelijke grondwet. Eigenlijk doet het jaartal er niet echt toe. Ook is het een signaal dat er niet echt sprake is van een revolutionaire constitutie, gezien de omstandigheid dat we geen concreet jaar kunnen aanwijzen.
Originaire: oorspronkeleijke grondwetgevende macht
Dérivé: afgeleide grondwetgevende macht
Statuut van het Koninkrijk
Verdragsbepalingen
Grondwet
Wet
Lagere regelgeving
Decentrale regelgeving
Dat sommige verdragsbepalingen voorrang verkrijgen boven bepaalde nationale regelgeving, staat in de Grondwet zelf.
O.a. democratisering: 1840, 1848 ,1917, 1919 en 1922
De procedure van grondwetswijzigingen is te vinden in artikel 137 GW. We kennen een eerste lezing en een tweede lezing. Bij beide gaat het om een wetsvoorstel. Tussen de eerste en tweede lezing vindt er plaats een Kamerontbinding van de Tweede Kamer (niet van de Eerste Kamer).
De wet verklaart, dat in een verandering in de GW,zoals zij die voorstelt, in overweging zal worden genomen.
Er is hier sprake van de gewone wetsprocedure. Kan ook een initiatiefwetsvoorstel zijn. Of de regering die bij de Tweede Kamer indient. Heeft de Eerste Kamer het aangenomen, dan gaat het naar de regering voor bekrachtiging. De Eerste Kamer kan het voorstel verwerpen.
Bij de tweede lezing moet de regering indienen. Er is geen amendement mogelijk, wel splitsing. Er moet gestemd worden met een 2/3 meerderheid van de stemmen die zijn uitgebracht (=gekwalificeerde meerderheid).
Na de bekendmaking van de wet worden verkiezingen gehouden. De Tweede Kamer wordt namelijk ontbonden.
Een grondwetswijziging kan op twee gronden onwettig zijn:
inhoudelijk (denk bij de grenzen van de grondwetgevende macht o.a. aan de bepalingen van het EVRM, het EU-recht en de waarden van een democratische rechtsstaat);
qua procedure die niet goed gevolgd
We kunnen de machtenverdeling onderverdelen in:
· horizontaal: wetgever; bestuur gemeente;
· verticaal: Rijk, provincie, gemeente.
Er bestaan confederaties, federale staten, gedecentraliseerde eenheidsstaten en eenheidsstaten.
· Federale staten: er is een centrale overheid, maar de federale deelstaten hebben ook eigen bevoegdheden. Een voorbeeld van een federale staat is Duitsland.
· Confederatie: staat die bestaat uit delen die samenkomen voor samenwerking en niet heel diep grondwettelijk zijn verankerd. Een voorbeeld van een confederatie is de republiek der zeven verenigde Nederlanden.
· Gedecentraliseerde eenheidsstaat: binnen de eenheidsstaat zijn er ook autonome eenheden. Een voorbeeld van zo een staat is Nederland.
· Vóór 1982 was Frankrijk het ultieme voorbeeld van een gecentraliseerde eenheidsstaat.
· Rekening houden met plaatselijke voorkeuren en verschillen (lokale democratie)
· Staat dichter bij de burger
· In Nederland wordt dat geacht goedkoper te zijn
(wat betreft bepaalde dienstverlening)
· werk en inkomen
(subsidieregelingen; bijstand);
· jeugdzorg (jeugdbescherming; pleegzorg ed)
per 1 januari zijn dit gemeentelijke taken geworden;
· maatschappelijke ondersteuning (zorg voor beperkten) chr. psychisch of psychosociaal.
Dus de gemeentes werken dan samen op deze gebieden wegens tekort aan middelen, mensen, en expertise. Er worden dan professionele organisaties ingehuurd. Dit waren voorheen eigenlijk geen gemeentelijke zaken. Het gaat bij bovengenoemde om de welzijnssfeer.
· art. 3 Statuut
· art. 43 Statuut: constitutionele waarborgen ‘’fundamentele waarborgen, rechtszekerheid en deugdelijk bestuur’’
denk aan defensie; nationaliteit
Als hier regels over gemaakt moet worden, dan gebeurt dit in de Rijkswet.
· de rest, maar samenwerking zoals volgt uit art. 36-40 van het Statuut.
Denk hierbij aan sociaal economische kwesties; infrastructuur; onderwijs en dergelijke.
· Koning (als staatshoofd)
· Raad van ministers Koninkrijk (incl. de gevolmachtigde ministers van de andere 3 landen)
· Raad van State van het Koninkrijk (Raad van State plus de leden van de andere 3 landen)
· Koninkrijkswetgever
· Wettelijke regels bij Rijkswet gemaakt, sommigen gelden voor alle landen, andere niet.
· We kennen echter geen Koninkrijksparlement!
· In de S-G zitten geen vertegenwoordigers van de andere landen en toch worden de rijkswetten door de S-G gemaakt. Er geld voor hen echter alleen een raadgevende stem, maar mag niet meestemmen. In het regering dus wel een waarboorg voor de andere landen wat betreft inspraak, maar niet in het parlement.
Binnen het koninkrijk zijn we een federatie, maar binnen Nederland niet.
Territoriaal (algemeen bestuur): Rijk; provincie; gemeente.
Bonaire, Sint-Eustatius en Saba zijn openbare lichamen. Zij maken deel uit van het staatsbestel van Nederland. Zie artikel 1 lid 2 van het Statuut. Hoe verhoudt zich dit tot art. 1 van de Grondwet? Mocht er sprake zijn van “in strijd met”, dan gaat het Statuut, en daarmee bovengenoemde differentiatiebepaling, voor.
De Grondwet geldt voor Nederland (geldt ook voor Bonaire, Sint E. en Saba).
Curacao Aruba en sint maarten hebben een eigen Grondwet.
Functioneel (specifieke taak): Waterschappen (133 GW); openbare lichamen (134 GW) voor beroep en bedrijf vergelijk dit bijvoorbeeld
.....read moreInternationaal publiekrecht is recht dat ontstaat tussen staten en internationale organisaties. De bronnen hiervan zijn verdragen en besluiten van internationale organisaties die daarop gebaseerd zijn, eveneens het gewoonterecht. Maakt het internationaal recht deel uit van de nationale rechtsorde? Daar zijn meerdere antwoorden op te geven. Ja, zelfs zonder specifieke omzettingshandeling wanneer we uitgaan van het monisme. Nee, tenzij internationaal recht wordt omgezet tot nationaal recht als we uitgaan van het dualisme.
Kijk voor het begrip monisme naar het arrest van de Hoge Raad Grenstractaat Aken.
In art. 93 van de GW wordt het monisme begrenst.
Als het gaat om een ieder-verbindende bepaling, zie art. 94 GW, dan heeft een dergelijke bepaling voorrang op het nationale recht.
Als het niet gaat om een dergelijke bepaling en ongeschreven internationaal recht geldt er voorrang van de wet op dit internationale recht (zie het Nyugat- arrest).
Het Eu-recht is ‘ supranationaal’ want: sprake van voorrang op strijdig nationaal recht (Costa/ENEL), zelfs op de GW (Simmentahl II); vatbaar voor rechtstreekse werking t.o.v. burgers (van Gend en Loos); gemaakt door instellingen die ‘boven’ de lidstaten staan.
HR; “ indien noch uit de tekst, noch uit de totstandkomingsgeschiedenis volgt dat geen rechtstreeke werking van de verdragsbepaling is beoogd, is de inhoud van die bepaling beslissend. ‘’
· Behoeft geen nadere uitwerking door bestuur of wetgever
· Rechtsstreeks toepasbaar door de rechter jegens de burgers.
· Arrest Spoorwegstaking.
Voor de bronnen van EU recht, zie hieronder.
· EU verdrag (VEU)
· Werkingsverdrag (VWEU)
· EU Grondrechtenhandvest
Op basis van de Verdragen
HvJEU
“Artikel 1
Een Internationaal Strafhof (,,het Hof’’) wordt hierbij opgericht.
Het is een permanente instelling met de bevoegdheid rechtsmacht uit te oefenen over personen ter zake van de meest ernstige misdrijven van internationaal belang in de zin van dit Statuut, die complementair is aan de nationale jurisdicties in strafzaken. De rechtsmacht en werkwijze van het Hof worden geregeerd door de bepalingen van dit Statuut.”
Cie initiatief -> EP -> Raad -> EP ->
-- Eerste lezing --- Tweede lezing indien nodig geacht
De uitvoering van EU-besluiten op niveau van de EU is een taak van de Commissie. Meestal moet de uitvoering gebeuren in lidstaten: uitvoering in de lidstaten is echter meestal een taak voor de lidstaten.
Sinds het Lissabon Verdrag van 2009 heeft het Handvest kracht van verdragsrecht, ‘primair recht’.
De EU mag alleen wat haar is opgedragen in de verdragen (legaliteit), zie hiervoor art. 5 lid 1 VEU.
Europese Raad: staatshoofden, rechtstreeks gekozen (nationaal) en regeringsleiders (parlementair stelsel: bij gratie van nationale parlementen).
Raad: ministers (parlementair stelsel: bij gratie van nationale parlementen)
Meest relevante procedurevormen
· Prejudiciële procedure over uitleg en geldigheid van EU-besluiten, zie art. 267 WEU
· Inbreukprocedure, zie art. 259 WEU
· Nietigheidsberoep, zie art. 263 WEU
Er zijn verschillende situaties wat betreft de
.....read moreRechtsprekende macht;
Wetgevende macht;
Uitvoerende macht.
Rechters worden voor het leven benoemd;
Staat niet blootgesteld aan gesanctioneerde politieke verantwoordelijkheid.
117 Gw; 6 EVRM wet.
Subjectieve onafhankelijkheid
Institutionele onafhankelijkheid (objectieve onafhankelijkheid)
-geen verstrengeling of ‘dubbelfuncties’;
-rechterlijke beslissing niet door bestuur te vernietigen
van rechterlijke beslissing geen beroep op bestuur
het bestuur kan omtrent rechterlijke beslissingen geen instructies geven.
De rechter is aan de wet onderworpen.
De regering (het bestuur) benoemt wel de rechter. Bij benoeming van leden van de Hoge Raad is ook de Tweede Kamer betrokken (voordracht).
Niet alleen rechters behoren tot de rechterlijke macht. Ook het OM, rechtbank, Gerechtshof, en de Hoge Raad (art. 116 lid 1 Gw jo. art. 2 WRO). Dan zijn er tevens rechters die niet tot de rechterlijke macht behoren als bedoeld in de Grondwet. (ABRvs, CBB, CRvB).
algemene bestuursrechter: Awb-rechter administratieve sector Rb (daarna meestal Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State of CRvB);
bijzondere bestuursrechter: denk bijvoorbeeld aan de belastingrechter in eerste aanleg (thans rechtbanken); CBB; CRvB; soms afdeling Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State in enige instantie);
gewone rechter (burgerlijke rechter en strafrechter): de burgerlijke rechter in bestuursrechtelijke zaken de ‘rest-rechter’, Nederland bevoegd wanneer er geen andere rechtsgang openstaat.
De rechter mag niet toetsen aan de formele wet en de Grondwet (en algemene rechtsbeginselen. Formele wetten mogen wel getoetst worden aan ‘een ieder verbindende bepalingen van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties’ (art. 94 Gw).
Er geldt voor de rechter dus niet alleen een verbod op het toetsen aan de Grondwet (art. 120 Gw), maar ook aan ongeschreven rechtsbeginselen. Zie hiervoor het ‘Harmonisatiewet-arrest’ . Ook mag geen toetsing van de formele wet aan het Statuut plaatsvinden.
De bestuursrechter toetst concrete bestuursgeschillen, zoals beschikkingen. De burgerlijke rechter toetst formele wetten niet aan de Gw en algemene rechtsbeginselen. Hij toetst wel avv’s aan hogere regelingen.
Welk bestuurlijk handelen? Primair: toepassingen van de wettelijke voorschriften (wettelijke voorschiften=algemeen verbindende voorschriften/wet in materiële zin). Bestuursrechter primair tegen: concrete bestuursbesluiten. Er is hier wel een voorwaarde: er moet eerst bezwaar worden gemaakt bij het betreffende bestuursorgaan. Er kan bij de bestuursrechter geen beroep worden ingesteld tegen: een besluit; inhoudende een avv of een beleidsregel.
Let op:
niet ten principale tegen avv
wel incidenteel toetsing avv
Burgerlijke rechter wel bevoegd indien OD (HR Noordwijkerhout/Guldemond).
Bestuursrechter niet bevoegd.
Hier wordt kritiek getoond op artikel 120 van de Grondwet. Verandering: wel toetsing aan klassieke grondrechten. Wat dan overanderd blijft: geen toetsing aan: sociale grondrechten; procedurele belangen; andere grondwettelijke voorschriften aan de wetgever; algemene rechtsbeginselen;
Gebaseerd op collegejaar 2015-2016
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
Field of study
Add new contribution