![Image](https://www.worldsupporter.org/sites/default/files/styles/medium/public/bundle/wereldbol_summaries_joho_single_boek_1_150x190px_0.png?itok=PgQm9J5z)
1.2.1 Optionele distinctiviteit (SP)
Sociale mens
- We hebben een need to belong, maar we willen ook uniek zijn.
- Optimale distincitiviteitstheorie is deels erbij horen en deels uniek zijn.
- Sociale identiteit is voorbij onszelf. Dus waar Ik tot Wij word.
- Ik kan me dan gedragen als een groepslid en niet als een individu.
Assimilatie: we willen bij anderen horen
Differentiatie: we willen juist uniek zijn
Beide behoeftes van het zelf kunnen gemaakt worden door connecties met anderen.
1.2.2 Visual perspective taking, embodiment en mimicry (SP)
Sociale individuen hebben een need to belong.
Visual perspective taking: VPT task.
- Deze mensen zijn het eerder eens met een ander
- Vinden de ander sympathieker
- Vinden dat de ander meer op ze lijkt
Verschillende manieren om empathie op te wekken
- Dus nadat je je in andermans schoenen hebt ingebeeld.
- Embodiment → het gevoel dat een virtueel lichaam jouw lichaam is.
- Ons letterlijk in een ander verplaatsen → dan kunnen we ons beter verplaatsen in een ander.
- Enfacement illusie
- Je ziet een video van iemand die in zijn gezicht wordt aangeraakt en op dat moment werd jezelf ook aangeraakt in je gezicht.
- Meer gelijkenis
- Meer overlap (closeness)
- Meer aantrekkelijk vonden de mensen de mensen in de video
- Meer conformatie naar de mening van anderen
Praktisch nut van dit in de praktijk: beperkt, we moeten steeds bewust ons verplaatsen in een ander. We doen dit al onbewust trouwens. We hoeven niet na te gaan of beren gevaarlijk zijn. Automatische neiging tot imitatie of mimicry. Dit bevordert overleving.
Mimicry heeft een sociale functie.
- We doen na hoe iemand spreekt: hoe snel of hoe langzaam iemand spreekt. Hoeveel pauzes iemand inlast in zijn gesprek.
Mimicry fungeert als sociale lijm:
- Interacties worden soepeler ervaren
- Gesprekspartners worden aardiger gevonden
- Door imitatie werd de onderzoeker aardiger gevonden.
- Mimicry is geassocieerd met prosociaal gedrag en empathie:
- Als we zelf imiteren, zijn we behulpzamer.
- Als ik snel geïmiteerd ben, dan doneer ik sneller.
Maar ook als ik bewust een ander persoon imiteer, dan doneer ik ook sneller. Mimicry is meer voorgehouden bij leden van onze eigen groep. Die imiteren we eerder en sneller.
- Er is minder automatische imitatie van outgroups.
- Bewuste imitatie van een zwart persoon leidt tot minder racial bias.
De uitkomsten van perspective taking, embodiment en mimicry zijn vergelijkbaar.
- Gevoel van meer overeenkomst
- Aardiger
- Gedragen ons meer prosociaal
- Meer conformatie naar de nader
- Interacties lopen soepel
Er is dus een belang van het lichaam in de interactie met een ander. Bewust synchroniseren kan dus altijd.
1.2.3 Neurobiologie van emotie en empathie (CP)
Emoties worden ervaren als intens. Emoties worden ook sterk lichamelijk ervaren
Autonome zenuwstelsel (ANS)
- Grotendeels automatisch aangestuurd vanuit de hersenstam
- PS: rest and digest
- S: Fight or flight
- Stress en angst wordt vaak in je buik gevoeld. Balans tussen PS en S, slaat iets te ver door naar S. Je darmstelsel ligt dan stil.
- Bewust uitzetten van ANS kan moeilijk zijn: dan kom je moeilijker in slaap.
Hersenstructuren
- Hypothalamus activeert niet alleen ANS, maar start ook de aanmaak van hormonen. Heeft verbindingen met de hersenstam.
- Amygdala activeert en controleert ANS en hypothalamus op basis van multi-sensorische informatie.
- Amygdala kan een bewustere vorm van aansturing uitvoeren.
- We hebben twee amygdala’s.
- Beweging van emoties: ANS en subjectief gevoel
- Anterior insular cortex. Daar hebben we er ook twee van.
- Staat aan de basis van emotionele beleving via functie van ‘interoceptive awareness’: bewust zijn van wat er gebeurt in je lichaam.
- Walging is hieraan gekoppeld, dit is vaak smaak of reuk.
Op basis van deze beleving kan je vervolgens dus actie ondernemen (prefrontale controle van het ANS via de amygdala). Het adequaat reageren gaat via de prefrontale controle via de amygdala. Op een rationele manier reageren.
Bottom-up en top-down:
- Brein-lichaam reacties die automatisch zijn. Aangestuurd door hypothalamus.
- Bewustwording van deze emoties, daar is de insula essentieel voor.
- Automatische brein-lichaam interacties (hypothalamus, ANS)
- Gecontroleerd door de cortex via de amygdala.
Empathie
- Affectieve empathie
- Voelen van de emotie van anderen
- Cognitieve empathie
- Begrijpen van andermans perspectief (theory of mind).
Affectieve empathie: insula
Cognitieve empathie: Temporoparietal junction
Hebben beiden automatische en bewuste componenten.
Empathie for pain:
- Voelen van de pijn voor iemand anders
- Vorm van automatische affectieve empathie → naald gaat in een hand.
- Het emotionele systeem (hersenstam, amygdala, hypothalamus, insula) is sterk actief bij het zien van pijn.
- Automaticiteit gaat fout bij psychopaten. De empathy for pain.
- Psychopaten moeten echt empathie actief aanzetten (‘’leef je nu in in deze persoon die wordt geslagen). Psychopaten moeten moeite doen om deze empathie aan te zetten.
Spiegelneuronen
- Basis voor automatische cognitieve empathie
- Deze neuronen zijn actief bij het uitvoeren van een actie, maar ook bij het observeren van een actie als iemand anders het doet.
- Dit is belangrijk voor het leren, maar ook het begrijpen en aanleren van actief en intenties van anderen.
- Begrijpen van intenties is de basis van cognitieve empathie.
- Basis voor automatische cognitieve empathie
- Dit lijkt fout te gaan voor autisme.
Autisten minder cognitieve empathie.
- Sally-Anne test, bestaat uit Sally en Anne.
- Met autisme gaan uit wat zij hebben gezien: die begrijpen niet dat de onderzoeker niet zag dat de knikker is verplaatst.
- Autisten kunnen zich dus minder inleven in anderen.
In ‘competitieve versie’ gaat dit niet mis bij autisme. Kind moet Anne laten zeggen waar ze moet pakken. Dan toont het kind aan dat hij over competitieve cognitieve empathie beschikt. Dan maakt het kind kans om zelf het cadeautje te krijgen. Het gaat ook hier fout bij het automatisme om te begrijpen wat de intenties zijn van anderen.
- Cognitieve empathie is een automatisch proces aangestuurd door de spiegelneuronen.
- Affectieve empathie, empathy for pain, daar ligt het emotionele systeem aan de basis voor het automatisme.
- Automatische affectieve empathie gaat mis? Dan psychopathie.
- Automatische cognitieve empathie gaat mis? Dan autisme.
Emotie en empathie hebben beiden een automatische en een niet-automatische component. Dit geldt dus ook voor ons sociaal gedrag, deels automatisch en deels doelbewust.
1.2.4 Waarneming (CP)
Waarneming is de basis voor alles wat we opnemen.
- Wat je waarneemt wordt niet alleen bepaald door wat bij je zintuigen binnenkomt, maar door een samenwerking van al je zintuigen. Je zintuigen werken altijd met elkaar samen.
- Aandacht bepaalt wat we meekrijgen en wat niet.
- Het Cocktaileffect: er is veel geroezemoes, maar je oren krijgen ook de gesprekken om je heen mee, maar dit merk je niet bewust.
- Totdat je je naam hoort.
In de multisensorische neuronen zit een speciaal typische zenuwcel. Deze zenuwcel reageert op zowel licht als geluid als tast. Als er geluid en licht binnenkomt, dan gaat deze zenuwcel veel harder vuren. Zowel zien als horen, dan wordt onze emotieherkenning beter. Dat komt door de multisensorische herkenning. Ook spraak kunnen we beter herkennen dmv multisensorisch.
- De ogen en de mond worden vaak als eerste opgemerkt.
- Mensen die veel naar de mond kijken, hebben vaker de illusie.
1.2.5 Zelfbeeld (OP)
Zelfbeeld is een theorie over het zelf.
- Een kind maakt theorieën over de wereld om het te begrijpen. Ook over zichzelf.
- Omvat het beeld van concrete en abstracte eigenschappen
- Zelfbeeld is NIET zelfwaardering
- Zelfbeeld is NIET zelfvertrouwen
- Zelfvertrouwen is de mate van vertrouwen dat je hebt dat je iets kan.
Zelfherkenning is teken dat kinderen zelfbewustzijn ervaren. De rouge test. Een gekleurde stip op het gezicht van een kind. Als het kind zichzelf herkent, zal het reiken naar de stip op het eigen gezicht. Dit gebeurt vaak na 24 maanden, hier komt ook schaamte, schuld en trots. Zelfherkenning is een voorwaarde voor het vormen van een zelfbeeld.
2-4 zelfbeeld ontwikkeling
- Concrete eigenschappen
- Zelfoverschatting
- Ik ben heel sterk, ik heb bruine ogen, ik woon in een HEEL groot huis.
Vanaf 6 jaar
- Meer generalisatie
- Meer abstracte termen, dus ‘ik ben goed in sport’ ipv ik kan goed voetballen.
- Nog steeds overschatting
Late basisschoolleeftijd
- Meer realistisch
- Genuanceerd zelfbeeld: mijn vrienden vinden me aardig, anderen wat minder
- Globaal oordeel: ik ben tevreden met wie ik ben. Zelfwaardering is hier ontwikkeld. Zelfbeeld was er al.
Vroege adolescentie
- Focus op interpersoonlijke vaardigheden en gevoelens
- Differentiatie sociale context
- Belang oordeel leeftijdsgenoten
- Hoe je bent, hangt af van je sociale omgeving.
- Ze maken zich steeds meer zorgen hoe anderen over hen denken.
Midden adolescentie (15 jaar)
- Preoccupatie met identiteit en oordelen leeftijdsgenoten: wat voor persoon ben ik? Waarom doe ik de dingen zoals ik ze doe.
- Zelfwaardering is hier instabiel.
- Vroege adolescentie: zelfwaardering daalt. Waarschijnlijk door steeds hogere eisen, bijvoorbeeld op school. Ook negatief oordelen over elkaar.
- Meisjes lijn daalt veel sneller dan die van jongens.
Vanaf de vroege adolescentie wordt het uiterlijk heel belangrijk. Ideaalbeelden voor meisjes wijkt veel meer af dan de ideaalbeelden voor jongens. Misschien is dat een oorzaak van de onzekerheid.
Oorsprong van het zelfbeeld
Er is een genetische component. Kijk naar eeneiige tweelingen.
Ook sociale invloeden:
- Opvoeding
- Leeftijdsgenoten
Warm en accepterend door de ouders: dan meer zelfwaardering
Overwaardering: Kinderen op een voetstuk plaatsen, dat heb je ook. Dan kan je narcistische kinderen krijgen, of het kan kinderen druk geven.
Leeftijdsgenoten hebben ook een belangrijke invloed op het zelfbeeld.
- Veilige steun van leeftijdsgenoten is goed zelfbeeld.
- Knagend gevoel krijg je door pesten: dat ze niet makkelijk gewaardeerd worden.
Als kinderen tevreden zijn met zichzelf → positieve effecten op de ontwikkeling
- Maken makkelijker vrienden
- Positievere resultaten op school
Narcistisch positief zelfbeeld
- Ontwikkelingsproblemen
- Geneigd tot pesten en agressie
- Meer kans op stemmingsproblematiek: ze kunnen de hoge verwachtingen niet naleven.
Het zelfbeeld verandert constant. Zelfbeeld komt voort uit interacties met mensen.
1.2.6 Empathie en Persoonlijkheid (KP)
Therapeut die niet empathisch op jou reageert. Wat doet dat dan met je?
Einfühlung: je invoelen in wat de ander beleeft, meemaakt of ervaart.
Cognitieve en affectieve component.
- Cognitief: het is een vaardigheid: je begrijpt de gevoelens van de ander, de theory of mind.
- Affectief: het gaat heel veel over gevoel, het echt ervaren van de emoties van de ander.
Empathie is ons vermogen om vast te stellen wat iemand anders denkt of voelt en met een passende emotie te reageren op zijn gedachten en gevoelens.
- Je moet dus in staat zijn om te herkennen wat de ander voelt.
- Maar je moet ook een passende respons kunnen geven.
- Empathie is een vermogen dat iemand heeft, het is een vrij stabiel concept.
- Aan de andere kant zegt evenveel onderzoek dat empathie afhankelijk kan zijn van de context en situatie waarin iemand in zit.
Dus stabiel vs flexibel, trait vs state.
- Het is dus allebei, je krijgt je karakter in je genen, maar een deel is contextafhankelijk. Dit ligt aan de omgevingsfactoren.
- Bij de borderline en de narcist en de psychopaat zie je vaak dat er sprake is van empathie.
- Dit gebrek aan empathie speelt een rol in de stoornissen.
Borderline:
- Een pervasief patroon van instabiliteit van de interpersoonlijke relaties, het zelfbeeld en van affecten en duidelijke impulsiviteit.
- Het is de angst dat iemand je gaat verlaten.
Kind doet niet direct wat de vader vraagt:
- ‘’Ik haat jullie, ik ga zelfmoord plegen, jullie verzieken mijn leven.’’
- Borderline persoonlijkheidsstoornis, kunnen zich niet goed verplaatsen in een ander.
- Dan heeft hij het opeens wel door en voelt hij zich super schuldig. Dit is de instabiliteit van borderline.
Narcistische persoonlijkheidsstoornis:
- Een pervasief patroon van grandiositeit (in fantasie of gedrag), behoefte aan bewondering en gebrek aan empathie.
- Iemand niet in staat tot empathie? Dan kan je niet het perspectief van iemand anders innemen.
Borderline is dat iemand zich in een impulsief moment niet kan inleven in een ander. De persoon voelt zich erg bedreigd.
Bij narcisme is er helemaal geen ruimte voor iemand anders.
Psychopathie
- Psychopaten karakteriseren zich door hun manipulatief, impulsief optreden - vaak gepaard gaand met oppervlakkige charme en een vlak affect.
- Gebrek aan angst of schuldgevoel.
- Geen empathie, dan heb je ook geen schuldgevoel.
- Iemand die geen angst kent, kan uiterst gevaarlijk zijn. Geen empathie is geen angst.
- Ze gaan helemaal voor zichzelf, maakt niet uit als anderen eronder leiden.
Autisme Spectrum Stoornis (ASS)
- Ontwikkelingsstoornis is dit ook wel.
- Bij ASS is er vaak sprake van het simpel gezegd, het je niet in de gevoelswereld van anderen kunnen verplaatsen, lichaamstaal niet begrijpen en moeite hebben met veranderingen.
- Moeite met spreekwoorden bijvoorbeeld.
- Dit kan bijna positief uitpakken.
- Het gebeurt bij ASS nooit vanuit een kwade intentie.
Therapeutische relatie bestaat uit:
- Bond: de band met je therapeut
- Task: de taken die je krijgt
- Goal: het doel van de behandeling
Iets als empathie is erg belangrijk voor het vermogen van de therapeutische effecten. Empathie is dus ook het adequaat reageren erop, niet alleen het voelen van de ander zijn emotie. De ander is dus ook heel erg belangrijk voor ons.
Kun je empathie leren?
- Er zijn componenten die je niet kan beïnvloeden. Dit is genetisch.
- De omgevingsfactoren waarin je opgroeit zijn ook belangrijk: hoe goed leer jij je hechten? Bij borderline en narcisme is er vaak een storing in de hechting.
- Vrouwen zijn over het algemeen iets empathischer dan mannen.
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
![Image](https://www.worldsupporter.org/sites/default/files/styles/medium/public/bundle/wereldbol_summaries_joho_single_boek_1_150x190px_0.png?itok=PgQm9J5z)
Aantekeningen Samenleven en de sociale mens week 1 - Universiteit Utrecht 23/24
Kennisclip 1.1.1 De behoefte om erbij te horen in de vroege ontwikkeling
Waarom willen we erbij horen?
- Behoefte erbij te komen hoort erbij, anders gaat een baby dood.
- 1 tot 5 jaar gaan we naar kijken.
- Eerste sociale lach vanaf 8 weken bij baby’s. Vanaf dan ook wederzijdse interactie met geluiden.
- Als er niet gereageerd wordt op baby’s: dan zorgt dat voor stress bij kinderen.
- Baby weet ook: Ik moet erbij horen om te overleven.
- Baby’s krijgen al snel door bij wie ze willen horen en bij wie niet.
Imitatie
- Vanaf 1 jaar imiteren ze vaker bekende mensen dan onbekende personen.
- Pro-sociaal gedrag als uiting erbij willen horen.
- Kids van 2 gaven eerder cadeautje aan iemand die dezelfde taal spreekt.
- Kids kiezen ook eerder voor mensen van hun eigen groep: de in-group. Ze bewaarden vaker geheimen dan van iemand bij de out-group.
- Hoe vaker kinderen de onderzoeker imiteren, hoe vaker zij de onderzoeker gingen helpen.
Vriendschap
- Relatie tussen imitatie en prosociaal gedrag. Onderliggend motief: Sociale verbondenheid.
- Zo min mogelijk gedrag om de vriendschap op het spel te zetten:
- Kids delen eerder met een vriend. Ook meer pro-sociaal gedrag daar.
- Conflicten tussen vrienden worden sneller en vriendelijker opgelost bij vrienden dan bij niet-vrienden.
- Boosheid wordt minder vaak geuit bij vrienden dan bij ouders.
- Behoefte om bij vrienden te horen staat sneller op het spel dan boosheid bij je ouders.
Nature
- Ieder individu is van nature gemotiveerd om positieve sociale relaties aan te gaan en te behouden.
- Anders overleven baby’s het niet.
Kennisclip 1.1.2 Zelfbewuste emoties
Zelfbewuste emoties
- Zelfbewuste emoties: schaamte, schuld en trots.
- Gebeurtenissen roepen alleen zelfbewuste emoties op als er reflectie op je is.
- Blijdschap: bij loterij: het is toeval
- Bij blijdschap voor tentamen kan je ook trots voelen.
- Na 24 maanden ontstaan een beetje zelfbewuste emoties. Niet in staat van een beeld van zichzelf daarvoor.
- Dieren die geen zelfbewustzijn hebben, ervaren geen zelfbewuste emoties.
- Orang oetans vertonen bijvoorbeeld wel schaamte.
Nut
- Zelfbewuste emoties hebben nut.
- Zorgen voor goede relaties met anderen. Essentieel voor ons functioneren. Schuld → eerder vergeven.
- Trots → verhogen van waardering bij anderen.
- Schaamte → meer likeable.
- Deze emoties zetten ons aan om dingen te vermijden, zodat we geen schaamte of schuld voelen.
Vereiste voor zelfbewuste emoties
- 2 essentiële vaardigheden die nodig zijn voor zelfbewuste emoties
- Kids moeten een beeld kunnen vormen van zichzelf: zelfbewustzijn
- Basale kennis van verwachtingen, standaarden en normen.
- Dit krijgen ze vaak na 24 maanden → eerste tekenen van schaamte, schuld en trots.
Aard van emotie verandert over tijd:
- Gevoel dat je niets waard bent, jij als persoon bent gefaald. Schaamte pas echt pijnlijk vanaf een jaar of 7.
- Frequentie van emotie verandert ook over tijd. Op school meer contacten met leeftijdgenoten.
- Vanaf middelbare school meer: hoe word ik door anderen beoordeeld. Zelfbewuste emoties worden frequenter ervaren in de adolescentie. Meer rumineren over de emoties en de situaties die zijn gebeurd. Zelfbewuste emoties zijn vaak langduriger.
Studiehulp Samenleven en de Sociale mens - UU (2023-2024)
Aantekeningen Samenleven en de sociale mens week 1 - Universiteit Utrecht 23/24
Kennisclip 1.1.1 De behoefte om erbij te horen in de vroege ontwikkeling
Waarom willen we erbij horen?
- Behoefte erbij te komen hoort erbij, anders gaat een baby dood.
- 1 tot 5 jaar gaan we naar kijken.
- Eerste sociale lach vanaf 8 weken bij baby’s. Vanaf dan ook wederzijdse interactie met geluiden.
- Als er niet gereageerd wordt op baby’s: dan zorgt dat voor stress bij kinderen.
- Baby weet ook: Ik moet erbij horen om te overleven.
- Baby’s krijgen al snel door bij wie ze willen horen en bij wie niet.
Imitatie
- Vanaf 1 jaar imiteren ze vaker bekende mensen dan onbekende personen.
- Pro-sociaal gedrag als uiting erbij willen horen.
- Kids van 2 gaven eerder cadeautje aan iemand die dezelfde taal spreekt.
- Kids kiezen ook eerder voor mensen van hun eigen groep: de in-group. Ze bewaarden vaker geheimen dan van iemand bij de out-group.
- Hoe vaker kinderen de onderzoeker imiteren, hoe vaker zij de onderzoeker gingen helpen.
Vriendschap
- Relatie tussen imitatie en prosociaal gedrag. Onderliggend motief: Sociale verbondenheid.
- Zo min mogelijk gedrag om de vriendschap op het spel te zetten:
- Kids delen eerder met een vriend. Ook meer pro-sociaal gedrag daar.
- Conflicten tussen vrienden worden sneller en vriendelijker opgelost bij vrienden dan bij niet-vrienden.
- Boosheid wordt minder vaak geuit bij vrienden dan bij ouders.
- Behoefte om bij vrienden te horen staat sneller op het spel dan boosheid bij je ouders.
Nature
- Ieder individu is van nature gemotiveerd om positieve sociale relaties aan te gaan en te behouden.
- Anders overleven baby’s het niet.
Kennisclip 1.1.2 Zelfbewuste emoties
Zelfbewuste emoties
- Zelfbewuste emoties: schaamte, schuld en trots.
- Gebeurtenissen roepen alleen zelfbewuste emoties op als er reflectie op je is.
- Blijdschap: bij loterij: het is toeval
- Bij blijdschap voor tentamen kan je ook trots voelen.
- Na 24 maanden ontstaan een beetje zelfbewuste emoties. Niet in staat van een beeld van zichzelf daarvoor.
- Dieren die geen zelfbewustzijn hebben, ervaren geen zelfbewuste emoties.
- Orang oetans vertonen bijvoorbeeld wel schaamte.
Nut
- Zelfbewuste emoties hebben nut.
- Zorgen voor goede relaties met anderen. Essentieel voor ons functioneren. Schuld → eerder vergeven.
- Trots → verhogen van waardering bij anderen.
- Schaamte → meer likeable.
- Deze emoties zetten ons aan om dingen te vermijden, zodat we geen schaamte of schuld voelen.
Vereiste voor zelfbewuste emoties
- 2 essentiële vaardigheden die nodig zijn voor zelfbewuste emoties
- Kids moeten een beeld kunnen vormen van zichzelf: zelfbewustzijn
- Basale kennis van verwachtingen, standaarden en normen.
- Dit krijgen ze vaak na 24 maanden → eerste tekenen van schaamte, schuld en trots.
Aard van emotie verandert over tijd:
- Gevoel dat je niets waard bent, jij als persoon bent gefaald. Schaamte pas echt pijnlijk vanaf een jaar of 7.
- Frequentie van emotie verandert ook over tijd. Op school meer contacten met leeftijdgenoten.
- Vanaf middelbare school meer: hoe word ik door anderen beoordeeld. Zelfbewuste emoties worden frequenter ervaren in de adolescentie. Meer rumineren over de emoties en de situaties die zijn gebeurd. Zelfbewuste emoties zijn vaak langduriger.
Aantekeningen Samenleven en de sociale mens week 2 - Universiteit Utrecht 23/24
1.2.1 Optionele distinctiviteit (SP)
Sociale mens
- We hebben een need to belong, maar we willen ook uniek zijn.
- Optimale distincitiviteitstheorie is deels erbij horen en deels uniek zijn.
- Sociale identiteit is voorbij onszelf. Dus waar Ik tot Wij word.
- Ik kan me dan gedragen als een groepslid en niet als een individu.
Assimilatie: we willen bij anderen horen
Differentiatie: we willen juist uniek zijn
Beide behoeftes van het zelf kunnen gemaakt worden door connecties met anderen.
1.2.2 Visual perspective taking, embodiment en mimicry (SP)
Sociale individuen hebben een need to belong.
Visual perspective taking: VPT task.
- Deze mensen zijn het eerder eens met een ander
- Vinden de ander sympathieker
- Vinden dat de ander meer op ze lijkt
Verschillende manieren om empathie op te wekken
- Dus nadat je je in andermans schoenen hebt ingebeeld.
- Embodiment → het gevoel dat een virtueel lichaam jouw lichaam is.
- Ons letterlijk in een ander verplaatsen → dan kunnen we ons beter verplaatsen in een ander.
- Enfacement illusie
- Je ziet een video van iemand die in zijn gezicht wordt aangeraakt en op dat moment werd jezelf ook aangeraakt in je gezicht.
- Meer gelijkenis
- Meer overlap (closeness)
- Meer aantrekkelijk vonden de mensen de mensen in de video
- Meer conformatie naar de mening van anderen
Praktisch nut van dit in de praktijk: beperkt, we moeten steeds bewust ons verplaatsen in een ander. We doen dit al onbewust trouwens. We hoeven niet na te gaan of beren gevaarlijk zijn. Automatische neiging tot imitatie of mimicry. Dit bevordert overleving.
Mimicry heeft een sociale functie.
- We doen na hoe iemand spreekt: hoe snel of hoe langzaam iemand spreekt. Hoeveel pauzes iemand inlast in zijn gesprek.
Mimicry fungeert als sociale lijm:
- Interacties worden soepeler ervaren
- Gesprekspartners worden aardiger gevonden
- Door imitatie werd de onderzoeker aardiger gevonden.
- Mimicry is geassocieerd met prosociaal gedrag en empathie:
- Als we zelf imiteren, zijn we behulpzamer.
- Als ik snel geïmiteerd ben, dan doneer ik sneller.
Maar ook als ik bewust een ander persoon imiteer, dan doneer ik ook sneller. Mimicry is meer voorgehouden bij leden van onze eigen groep. Die imiteren we eerder en sneller.
- Er is minder automatische imitatie van outgroups.
- Bewuste imitatie van een zwart persoon leidt tot minder racial bias.
De uitkomsten van perspective taking, embodiment en mimicry zijn vergelijkbaar.
- Gevoel van meer overeenkomst
- Aardiger
- Gedragen ons meer prosociaal
- Meer conformatie naar de nader
- Interacties lopen soepel
Er is dus een belang van het lichaam in de interactie met een ander. Bewust synchroniseren kan dus altijd.
1.2.3 Neurobiologie van emotie en empathie (CP)
Emoties worden ervaren als intens. Emoties worden ook sterk lichamelijk ervaren
Autonome zenuwstelsel (ANS)
- Grotendeels automatisch aangestuurd vanuit de hersenstam
- PS: rest and digest
- S: Fight or flight
- Stress en angst wordt vaak in je buik gevoeld. Balans tussen PS en S, slaat iets te ver door naar S. Je darmstelsel ligt dan stil.
- Bewust uitzetten van ANS kan moeilijk zijn: dan
Aantekeningen Samenleven en de sociale mens week 3 - Universiteit Utrecht 23/24
2.1.1 Autonomie en verbondenheid in relaties (SP)
Als onze ouders ons troosten zorgt dat voor 2 dingen:
- We kunnen anderen vertrouwen
- We zijn het waard om liefde van anderen te ontvangen.
Hechtingspatronen:
- Veilig, vermijdend en angstig ambivalent
- Komt ook in volwassen relaties voor.
- Veilige hechting is een belangrijke voorspeller voor kwaliteit van relaties.
Verbondenheid is belangrijk in een relatie
Dit zijn de drie basisbehoeften:
- competence
- autonomie
- relatedness
Competentie
- Het gevoel dat je in staat bent om dingen succesvol af te ronden
Autonomie
- Autonomie is zelfbepaling
Verbondenheid
- closeness
Kunnen die twee wel samen? --> Ja
- Autonomie is niet hetzelfde als onafhankelijkheid.
- Autonoom gedrag wordt bestuurd door de eigen wensen, maar je kan wel degelijk rekening houden met anderen.
- Het gaat meer om authenticiteit: echt jezelf kunnen zijn.
- Autonome partners schieten minder snel in de verdediging. Minder behoefte aan het beeld van anderen.
- Verbondenheid en autonomie wel soms spanningen.
Relationele en persoonlijke behoefte dus, die botsen soms:
De eerste spanning is conflicten, wanneer de doelen, wensen of belangen van de één onverenigbaar zijn of interfereren met die van de ander.
- Interpersoonlijk
- Conflicthantering
De tweede spanning:
- Balans tussen de behoefte om je te identificeren met je partner/relatie (wij) versus de behoefte om een eigen identiteit te hebben (mij).
- Als ze te erg op elkaar lijken: dan differentiëren, distinctiveness.
- Als ze heel erg verschillend zijn, trekken ze meer naar elkaar toe, affiliation.
inclusie vs differentiatie
- We proberen als partners dus de balans te herstellen.
2.1.2 De huid als sociaal orgaan (CP)
Sociale aanraking vindt altijd plaats in een sociale relatie.
Waarom raken we elkaar in relaties aan?
- Kwaliteit relatie → oxytocine aangemaakt, zorgt voor verbondenheid gevoel
- Communicatie, je kan emoties en boodschappen meer kracht bijzetten
- Health benefits: aanraking binnen sociale relaties brengt gezondheidsvoordelen mee.
Twee routes
- Feeling en sensing
Sensing
- Staat voor waarnemen of voelen. Je voelt de regen op je hand vallen, je kunt je telefoon vasthouden.
- De somatosensorische cortex is een snelle route. Deze route is gemyeliniseerd.
Feeling
- Overbrengen van emoties zoals liefde: knuffel
- Dit gaat via andere zenuwbanen. ct-fibers, deze gaan direct naar de insula. Deze zijn niet gemyeliniseerd
- Dit type aanraking is affectieve aanraking
- ct-fibers gaan alleen maar vuren als de aanraking tussen de 1-10cm/sec is. (3cm/sec) dat is de hoogste vuring
- Dit is dus bij heel langzaam aaien
Wat is er zo speciaal aan affectieve aanraking?
- Kan binnen een relatie een positief effect op mentaal en fysiek welbevinden hebben
- Je ervaart minder pijn door affective touch.
- Affectieve aanraking geeft een signaal naar de hersenen dat we in een veilige omgeving zijn, dat er support is om ons heen.
- Wel belangrijk: wie je aanraakt en in welke context is belangrijk!
- Voor de puberteit vinden kinderen een hand van de ouders een gevoel van veiligheid
- Ouder worden, dan is precies dezelfde aanraking een andere impact. Dit komt door de band met
Aantekeningen Samenleven en de sociale mens week 4 - Universiteit Utrecht 23/24
2.2.1 Vergeving op het werk (SP)
We hebben een need to belong. We willen dus ook goede relaties op het werk. Vergeving is een proces. Impact → meaning → moving on
- Impact, ik voel me rot, ik mocht niet meewerken
- Meaning: wat betekent dat, waarom doet hij dat, betekenis eraan geven
- Daarna kan je moving on, verder gaan.
Vergeving:
- je hebt minder stress, je gaat minder piekeren. Je kan dus beter focussen op werk.
- Vergeving helpt je relaties positief te beïnvloeden. Je hebt belangrijke werkrelaties.
Soorten vergeving
- Trait forgiveness: sommige mensen zijn vanuit zichzelf vergevingsgezinder dan anderen.
- State forgiveness: soms ben je meer vergevingsgezind dan andere keren. Roddelen is misschien minder erg dan contractbreuk door je baas.
- Bij beide heb je minder negatieve werkuitkomsten.
Vergeving draagt bij aan minder negatieve uitkomsten. Dit zorgt weer voor minder stress en minder onproductiviteit. Dus betere werkuitkomsten.
Maar dit was een correlationeel verband. Misschien ben ik wel blij met mijn werk, dan vergeef ik makkelijker, dan ben ik meer tevreden. Is het ook een causaal verband?
- Over tijd worden mensen meer vergevingsgezind.
- Bewijs, causaal, dat vergeving leidt tot betere werkuitkomsten en niet vice versa.
Zorgt vergeving altijd voor betere werkuitkomsten? Er is een kanttekeningen.
- Als je toch geen goede band met je collega hebt, dan heeft vergeving geen nut. Het levert je toch niets op.
- Interpersoonlijke context moet meegenomen worden.
- In welke context vindt vergeving plaats?
2.2.2 Verdeel en vertrouw (CP)
Menselijk gedrag is altijd gericht op winstgevendheid.
- Zo veel mogelijk winst voor zichzelf.
- We straffen en vertrouwen anderen ten koste van onszelf. Maar is dat emotioneel of strategisch?
- Prospect theory van Kahneman.
Verlies doet meer pijn dan winst.
- Mensen nemen makkelijker risico om een verlies te voorkomen dan een winst te maken.
- We beschermen meer datgeen wat we hebben.
- We kunnen niet goed tegen oneerlijkheid: inequity aversion.
Ultimatum game
- De ander te straffen ten koste van jezelf. Voor toekomstige mensen, we hopen dat de proposer hiervan leert. Dit is een altruïstische component.
- Nierdonateurs laten niet vaker altruistische punishment zien.
- Wel gerelateerd aan self-reported altruïsme. Als je jezelf altruïstisch vindt, dan deed je meer aan rejection bij dit spel.
- Het is dus niet gedreven door altruïstische motivatie.
Waarom rejecten we dan?
- Mensen die zelf een oneerlijk offer krijgen reageren zelf heel erg aroused.
- Maar ze laten die emotionele reactie niet zien als iemand anders dat offer krijgt.
- In beide gevallen zal een oneerlijk offer gereject worden.
- Dus het rejection gedrag zelf is niet afhankelijk van de emotionele reactie zelf als je een oneerlijk offer krijgt.
Dus prosociale mensen rejecten sneller.
- Hoe sterker iemand het oneerlijk vindt, hoe eerder het offer afgewezen wordt.
- Prosociale mensen verwachten ook dat anderen eerder prosociaal zijn en zijn dan meer verrast en rejecten eerder.
- SVO is social value orientation.
- Proself passen hun gedrag meer aan aan anderen. Zij zijn meer individualistisch.
- Prosociale mensen blijven hun gedrag doen, ook als
Aantekeningen Samenleven en de sociale mens week 5 - Universiteit Utrecht 23/24
3.1.1 Sociale beïnvloeding (SP)
Het autokinetisch effect.
- Uiteindelijk ontstaat er een soort groepsnorm.
- In onzekere situaties doen we wat de meerderheid doet. Informele sociale beïnvloeding.
- Soms zijn we niet onzeker, maar doen we toch wat anderen doen.
Asch deed het onderzoek van de lijnen die even lang zijn.
- Dat is normatieve sociale beïnvloeding genoemd. Mensen conformeren zich aan het gedrag, niet omdat ze onzeker zijn, maar ze zijn bang buiten de groep te vallen: Need to belong.
- Als de groepsgenoten zeggen: Ik doe hier niet aan mee, zjin we minder geneigd mee te doen. Bij het Milgram schokexperiment (wat gwn een bullshit onderzoek was vgm, maar dat zegt de docent er niet bij).
- Na een bepaalde grootte doet de meerderheid er niet meer aan toe.
Derde vorm van sociale beïnvloeding:
- Meer onzekerheid, meer conformisme aan de groep.
- Maar conformisme gaat nooit helemaal weg. Dat komt omdat we als mens altijd bij een groep willen horen. We hechten belang aan een groepsidentiteit.
- Referente sociale beïnvloeding heet dit. We hechten waarde aan de identiteit van een groep.
Typen sociale beïnvloeding in groepen
- Informationele sociale beïnvloeding
- Normatieve sociale beïnvloeding
- Referente sociale beïnvloeding
- De eerste is bij onzekerheid, de groep weet meer dan ik
- Bij de tweede willen we niet buiten de groep vallen
- De derde is onze referentiekader. Zoals sociaal psychologen, deze groep deelt onze identiteit.
- Normen en waarden ontstaan door sociale beïnvloeding. Sociale beïnvloeding houdt dit ook in stand.
3.1.2 Groepsprestatie (SP)
Allport verwijderde het competitie-element, liet mensen beoordelen op cognitieve taken, in hun eentje of met een ander.
Het feit dat er anderen aanwezig zijn
- je doet korter over makkelijke taken
- Je doet langer over moeilijke taken
- Waar we in geoefend zijn, dat is een dominante respons. Hardloper: die kan goed hardlopen, dan rent hij harder met publiek.
- Sociale interferentie is juist inhibitie bij een non-dominante respons.
- Kakkerlakken die toeschouwen leidt tot een snellere kakkerlak als hij vlucht voor het licht.
Hoe meer mensen in een groep, hoe meer productiviteitsverlies
- Dit is het Ringelmann effect. Bij touwtje trekken bijvoorbeeld.
- Hoe groter de groep, hoe zachter het juichen of klappen.
- Waarom is dat zo? Latané et al. hebben dat onderzocht.
Latané: Sociale impact theorie:
- individuele motivatie in groepen daalt
- Mensen rijden mee op de effort van anderen
Steiner: groepsproductiviteit:
- Groepswerk vereist coördinatie en dat is moeilijk
- En dat leidt tot productiviteitsverlies
- Free riding = meeliften
- Sucker effect = we weigeren om andere misbruik van ons te laten maken. Hij kan het wel, maar hij stopt er te weinig moeite in.
Social labouring: twee factoren. Mensen gaan harder werken, mensen gaan compenseren voor de andere groepsgenoot of hechten veel waarde aan de taak.
- Dus belang van de taak en de betekenis/significantie van de groep. We kunnen het beste uit elkaar halen, maar vaak is het ook dat we op individueel niveau het beste presteren
3.1.3
.....read more
Aantekeningen Samenleven en de sociale mens week 6 - Universiteit Utrecht 23/24
3.2.1 Sociale categorisatie en sociale groepen (SP)
Sociale categorisatie
- Sociale categorisatie is mensen in hokjes stoppen. Een label erop zetten, dit heeft gevolgen.
- We zijn zo beter voorbereid op mensen die we nog niet goed kennen. Hokjesdenken maakt ons leven makkelijker.
- Het kan ertoe leiden dat we dingen oversimplificeren.
- De verschillen tussen groepen worden groter geschat.
- De verschillen binnen groepen worden kleiner geschat.
- We hebben een beperkte cognitieve capaciteit.
Welke categorieën gebruiken we?
- Saillantie van de categorie:
- sommige dingen kun je gewoon zien: man en huidskleur
- Man tussen mannen dan is de categorie niet saillant
- 1 man tussen vrouwen, dan is de categorie van geslacht wel een saillant detail.
- Category fit:
- toepasselijkheid van de categorie in de situatie. Bij dansen gaan vaak man met vrouw dansen. Dan is de categorie geslacht, een category fit
- Category accessibility: toegankelijkheid van de categorie voor de persoon:
- Na 9/11 waren moslims een accessibility category. Dit is het turban effect.
Als je zoekt naar een relatie, zoek je eerder naar categorie sekse.
- Overschatting van verschillen tussen categorieën en we onderschatten verschillen binnen de categorieën.
- Out-groep ontstaat homogeniteit: leden van een out-group lijken op elkaar.
- In-group leden zijn allemaal hun eigen identiteit, daar heb je veel meer heterogeniteit.
- We hebben voorKeur voor een categorie die ervoor zorgt dat het verschil tussen onszelf en een typisch in-groepslid zo klein mogelijk is. Die categorieën gebruiken we het vaakst.
Categorisatie beïnvloedt ook ons gedrag.
- Met categorisatie komen vaak stereotypen.
- Stereotypen kan leiden tot self-fulfilling prophesies.
- We hebben een voorkeur voor onze eigen in-groepsleden: In-group favoritism
Minimal group paradigma.
- We hebben een voorkeur voor een zo groot mogelijk verschil met een andere groep. Die drang is meer dan zelf meer krijgen en die ander dan ook veel.
- We willen een groot verschil met de out-group. We hebben een sterke voorkeur voor de in-group.
Positief aan hokjes denken: we kunnen beter voorspellen over mensen die we tegen komen. Het kost beperkte cognitieve capaciteit. Te veel categorisatie kan leiden tot negatieve effecten.
3.2.2 Samenwerking en conflict tussen groepen (SP)
Frustratie krijg je als jouw basisbehoeftes niet bevredigd worden. Alle frustratie leidt tot agressie. Dat is de frustratie-agressie hypothese.
- De agressie kan zich ook verplaatsen op anderen, maar kan ook op de bron.
- Deze hypothese loopt tegen een aantal problemen aan.
Er is ook de subjectieve ervaringen van het dwarsbomen van onze doelen. Het omvat ook cognitie.
- Zelfs hitte en kou kunnen leiden tot agressie.
- De theorie klopt niet helemaal.
Toen kwam de relatieve deprivatie theorie
- Meer relatief gedepriveerd, hoe meer agressie.
- Hoe sterker de identificatie met de in-groep, hoe sterker de effecten.
Rechtvaardigheid
- Procedurele rechtvaardigheid is wij zijn het eens met sommige procedures, maar daardoor heeft mijn in-group minder. Dat is procedurele rechtvaardigheid.
- Distributieve rechtvaardigheid gaat over verdeling.
- Collectieve deprivatie heeft sterkere effecten dan individuele deprivatie.
- Relatieve deprivatie is dus echt relatief, ongeacht of
Psychologie: Utrecht - Bachelor en Masters UU - Samenvattingen en studiehulp
Startpagina voor Psychologie: Bachelor en Masters van de Universiteit Utrecht
Online access to all summaries, study notes en practice exams
- Check out: Register with JoHo WorldSupporter: starting page (EN)
- Check out: Aanmelden bij JoHo WorldSupporter - startpagina (NL)
Using and finding summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
- Use the menu above every page to go to one of the main starting pages
- Starting pages: for some fields of study and some university curricula editors have created (start) magazines where customised selections of summaries are put together to smoothen navigation. When you have found a magazine of your likings, add that page to your favorites so you can easily go to that starting point directly from your profile during future visits. Below you will find some start magazines per field of study
- Use the topics and taxonomy terms
- The topics and taxonomy of the study and working fields gives you insight in the amount of summaries that are tagged by authors on specific subjects. This type of navigation can help find summaries that you could have missed when just using the search tools. Tags are organised per field of study and per study institution. Note: not all content is tagged thoroughly, so when this approach doesn't give the results you were looking for, please check the search tool as back up
- Check or follow your (study) organizations:
- by checking or using your study organizations you are likely to discover all relevant study materials.
- this option is only available trough partner organizations
- Check or follow authors or other WorldSupporters
- by following individual users, authors you are likely to discover more relevant study materials.
- Use the Search tools
- 'Quick & Easy'- not very elegant but the fastest way to find a specific summary of a book or study assistance with a specific course or subject.
- The search tool is also available at the bottom of most pages
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
- Check out: Why and how to add a WorldSupporter contributions
- JoHo members: JoHo WorldSupporter members can share content directly and have access to all content: Join JoHo and become a JoHo member
- Non-members: When you are not a member you do not have full access, but if you want to share your own content with others you can fill out the contact form
Quicklinks to fields of study for summaries and study assistance
Field of study
- All studies for summaries, study assistance and working fields
- Communication & Media sciences
- Corporate & Organizational Sciences
- Cultural Studies & Humanities
- Economy & Economical sciences
- Education & Pedagogic Sciences
- Health & Medical Sciences
- IT & Exact sciences
- Law & Justice
- Nature & Environmental Sciences
- Psychology & Behavioral Sciences
- Public Administration & Social Sciences
- Science & Research
- Technical Sciences
Add new contribution