Oefententamens - Grondslagen van het recht - B1 - Rechten - UU
- 5504 keer gelezen
In hoofdstuk 7 van Achtergronden worden redenen gegeven voor beperking van de negatieve vrijheid door de overheid. Bestudeer de volgende drie scenario’s en beargumenteer hoe de beperking van vrijheid in elk scenario kan worden gerechtvaardigd. Betrek daarbij de opvatting van John Stuart Mill en/of John Locke (7 punten).
De burgemeester van Utrecht beraadt zich of hij de openbare kunsttentoonstelling “De kunst van de liefde” op het Neude moet verbieden. Diverse bewoners hebben bezwaar gemaakt tegen de tentoonstelling gelet op de in hun ogen obscene kunstwerken die worden geëxposeerd. Zij wensen daar niet mee geconfronteerd te worden. De burgemeester besluit dat de tentoonstelling niet in het openbaar mag plaatsvinden.
De overheid overweegt een verbod in te stellen op het ritueel slachten van dieren. De overheid is van mening dat ritueel slachten niet langer past in een moderne seculiere samenleving, omdat veel mensen daar aanstoot aan nemen. Het ritueel slachten brengt onnodig veel leed mee voor de te slachten dieren. Diverse geloofsgenootschappen schrijven in een gezamenlijke brandbrief dat zo’n verbod in strijd is met de vrijheid van godsdienst.
De overheid is voornemens een ‘vleestax’ in te voeren: de btw op vleesproducten zal worden vastgesteld op 25%. De overheid vindt namelijk dat een grote vleesconsumptie een negatieve impact heeft op de volksgezondheid, omdat de consumptie van met name rood vlees een vergroot risico met zich meebrengt op hart- en vaatziekten.
In hoofdstuk 1 van Achtergronden wordt gesteld dat in eenvoudige samenlevingen vier typen morele regels te onderscheiden zijn. In complexe samenlevingen is echter méér nodig dan deze ‘eenvoudige groepsmoraal’. Leg uit welke vier problemen onderscheiden worden ‘waar een eenvoudig systeem van wederzijdse verplichtingen geen antwoord op heeft’. (5 punten)
Uit de eerste drie hoofdstukken van Achtergronden volgt dat het recht zowel opgevat kan worden als een systeem van regels als een argumentatieve praktijk. Formuleer op basis van deze twee typeringen een omschrijving van recht en beargumenteer of jouw omschrijving ‘rechtspositivistisch’ of ‘anti-positivistisch’ van aard is. (10 punten)
Het Nederlands recht kent een reeks beginselen van behoorlijke rechtspraak die waarborgen dat een gerechtelijk proces eerlijk wordt gevoerd. Enkele daarvan zijn: recht op rechtsbijstand, openbaarheid van de rechtspraak, onpartijdigheid en onafhankelijkheid van de rechter. Schets steeds een beknopt, maar duidelijk scenario in de zaak van de steekpartij waarin de volgende beginselen in het geding kunnen komen.
Openbaarheid van de rechtspraak (4 punten)
Onafhankelijkheid van de rechter (4 punten)
Onpartijdigheid van de rechter (4 punten)
Vanuit de beredenering van Mill kan gesteld worden dat alleen het voorkomen van schade (aan een ander) ingrijpen rechtvaardigt. Is daar in de casus sprake van? De overheid ook het aanstootbeginsel (onvrijwillige confrontatie in de openbare ruimte met aanstootgevend gedrag) maar gaat eraan voorbij hoe aanstoot zich verhoudt tot artistieke expressie (als aspect van de vrijheid van meningsuiting)
Rechtvaardiging:
Vanuit de beredenering van Mill kan gesteld worden dat alleen het voorkomen van schade (aan een ander) ingrijpen rechtvaardigt. Is daar in de casus sprake van? Nee, tenzij schade aan dieren onder het schadebeginsel te brengen is).
De overheid lijkt zich ook te beroepen op moralisme en hanteert daarbij een niet-neutrale grond. Ook Locke zou dit waarschijnlijk afwijzen. De overheid hanteert het aanstootbeginsel (onvrijwillige confrontatie in de openbare ruimte met aanstootgevend gedrag) maar gaat eraan voorbij hoe aanstoot zich verhoudt tot de vrijheid van Godsdienst en dat het ritueel slachten niet in de openbaarheid plaatsvindt.
Rechtvaardiging:
Vanuit de beredenering van Mill kan gesteld worden dat alleen het voorkomen van schade (aan een ander) ingrijpen rechtvaardigt. Is daar in de casus sprake van? Nee (wellicht wel indien het in het belang was van dierenwelzijn).De overheid hanteert een paternalistisch standpunt en geeft met de vlees-tax aan dat het beter weet wat goed voor ons is. Vanuit Locke zou gesteld kunnen worden dat de overheid hier op neutrale (lees: niet morele) gronden vrijheid beperkt ten behoeve van het algemeen belang: een betaalbare volksgezondheid.
De vier problemen waar een eenvoudig systeem van wederzijdse verplichtingen geen antwoord op heeft, zijn onzekerheid, veranderende omstandigheden, problemen van handhaving en gemeenschapstaken (zie Achtergronden, pag. 27 en verder).
Een omschrijving is meer positivistisch indien vorm en herkomst benadrukt wordt en meer anti-positivistisch indien ook een verband wordt gelegd met moraal en rechtvaardigheid.
De rechtbank overweegt de zitting achter gesloten deuren te houden, gelet op de ernst van het feit en omdat familieleden van het slachtoffer hier op aandringen. Zij wensen niet door berichtgeving in de media steeds geconfronteerd te worden met het verschrikkelijke incident (zie PDF Een Eerlijk Proces).
De rechter acht bewezen dat de verdachte het te laste gelegde feit heeft gepleegd en veroordeelt de verdachte tot een taakstraf en een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden . In de media spreken diverse politici hun onbegrip uit over deze, in hun ogen, lage straf. Zij roepen de minister van Justitie en veiligheid op de rechter te schorsen (zie PDF Een Eerlijk Proces).
Op de zitting worden videobeelden getoond van het incident (deze waren opgedoken tijdens het politieonderzoek). Op de beelden is niet duidelijk of verdachte diegene was die instak op het slachtoffer). Familieleden verlaten de zaal, en de rechter maakt daarbij de opmerking: “ik kan me goed voorstellen dat u deze beelden van de verdachte niet wilt zien (zie PDF Een Eerlijk Proces).
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
Wordt in Hoofdlijnen het bewerkstelligen van een zo rechtvaardig mogelijke verdeling van schaarse goederen in de samenleving als een functie van het recht beschouwd?
Hoe wordt de functie aangeduid die bestaat in het uitvoeren, toepassen of toezien op de naleving van rechtsregels?
Is rechtspraak een functie van een staatsorgaan?
Wie vormt het hoofd van de regering?
Een juridische relatie tussen de overheid en een burger is altijd publiekrechtelijk van aard.
Welke bewering over ‘subjectief recht’ en ‘objectief recht’ is juist?
Soms wordt een gedraging die in strijd is met de wet NIET door de overheid gehandhaafd. Een voorbeeld is het zogenaamde gedoogbeleid ten aanzien van softdrugs. De bepaling die softdrugs verbiedt verliest door dit gedoogbeleid:
Wat is een voorbeeld van een regel van publiek recht?
Welke bewering over aanvullend en dwingend recht is juist?
Welk probleem zal zich volgens het model.....read more
Lees artikel 22 van de Wet wapens en munitie.
Welke stelling is juist?
Lees artikel 1: 41 van het Burgerlijk Wetboek.
Welke reeks begrippen is het beste van toepassing op deze bepaling?
Lees artikel 176 lid 1 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Dit is een regel van:
In het Nederlandse recht behoort een regel tot het positieve recht als deze afkomstig is uit een van de formele rechtsbronnen.
Deze stelling is:
Ongeschreven recht is een formele rechtsbron.
Deze stelling is:
Lees artikel 22 lid 1 van de Grondwet.
Welke reeks begrippen is het beste van toepassing op deze bepaling?
Regels van formeel recht geven aan welke rechten, plichten en bevoegdheden degenen tot wie de regel zich richt aan die regel kunnen ontlenen.
Deze stelling is:
Regels van materieel recht regelen waarmee en hoe formele rechten kunnen worden gehandhaafd.
Deze stelling is:
Wanneer is aanvullend recht relevant?
Welke uitspraak over jurisprudentie is ONJUIST?
Het recht op rechtsbijstand impliceert dat je daadwerkelijk in staat moet zijn rechtsbijstand te verkrijgen. Bespreek deze opvatting op grond van zowel distributieve als ruilrechtvaardigheid (10 punten)
Het recht op rechtsbijstand is een normatieve grondslag van een eerlijk proces. Leg uit met welke notie van rechtvaardigheid (zoals besproken in hoofdstuk vijf van Achtergronden) het recht op rechtsbijstand kan worden begrepen als één van de normatieve grondslagen van een eerlijk proces. Bespreek in je antwoord het Sladuz-arrest. (7 punten)
Stel: je doet onderzoek naar de rechtsbijstandsverlening in Nederland. Je stelt de volgende twee onderzoeksvragen centraal:
Welke inkomensgroepen maken het meest gebruik van rechtsbijstand?
In hoeverre is uit art. 6 EVRM op te maken dat burgers recht hebben op gefinancierde rechtshulp, indien zij niet zelf over de middelen beschikken om juridische hulp in te kopen. Leg uit waar je deze vragen het beste kunt plaatsen. (8 punten)
Uit vraag 1 blijkt dat we recht kunnen opvatten als een systeem van regels met een bepaalde structuur. Voor wat betreft het Nederlandse positieve recht zijn die regels te vinden in de formele rechtsbronnen. Noem de formele rechtsbronnen van het Nederlandse positieve recht en licht ze kort toe. (8 punten)
In hoofdstuk 2 van Achtergronden wordt gesteld dat ”ieder rechtssysteem noodzakelijkerwijs een minimale morele inhoud moet hebben”. Men zou kunnen tegenwerpen: ‘maar dat werkt rechtsonzekerheid in de hand, want iedere rechter heeft zijn eigen moraal’. Leg uit wat de anti-positivist daartegen zou inbrengen. Leg ook uit of dat deze persoon tot een natuurrechtsaanhanger maakt. (9 punten)
Beredeneer vanuit het natuurrecht in hoeverre een juridische bepaling haar rechtskarakter kan verliezen. Betrek in je antwoord zowel de formule van Radbruch als het Eichmannproces. (8 punten)
In Achtergronden wordt gesteld dat het bestaan van de herkenningsregel “slechts kan worden afgeleid uit het gedrag van de leden van die samenleving”. Leg uit waarom het niet eenvoudig is de herkenningsregel af te leiden wanneer we naar het Nederlandse recht kijken. (10 punten)
In hoofdstuk 1 van Achtergronden worden vier problemen van eenvoudige vormen van sociale ordening genoemd. Bespreek tenminste drie van die problemen. (6 punten)
Met de introductie van drie typen regels is een antwoord gevonden op de problemen waarnaar vraag 3b. verwijst. Leg uit met welke oplossing “het recht is geboren”? Ga daarbij in op de notie van gezag. (9 punten)
Hoe verhoudt het concept van positieve vrijheid zich tot het
In hoofdstuk 7 van Achtergronden worden redenen gegeven voor beperking van de negatieve vrijheid door de overheid. Bestudeer de volgende drie scenario’s en beargumenteer hoe de beperking van vrijheid in elk scenario kan worden gerechtvaardigd. Betrek daarbij de opvatting van John Stuart Mill en/of John Locke (7 punten).
De burgemeester van Utrecht beraadt zich of hij de openbare kunsttentoonstelling “De kunst van de liefde” op het Neude moet verbieden. Diverse bewoners hebben bezwaar gemaakt tegen de tentoonstelling gelet op de in hun ogen obscene kunstwerken die worden geëxposeerd. Zij wensen daar niet mee geconfronteerd te worden. De burgemeester besluit dat de tentoonstelling niet in het openbaar mag plaatsvinden.
De overheid overweegt een verbod in te stellen op het ritueel slachten van dieren. De overheid is van mening dat ritueel slachten niet langer past in een moderne seculiere samenleving, omdat veel mensen daar aanstoot aan nemen. Het ritueel slachten brengt onnodig veel leed mee voor de te slachten dieren. Diverse geloofsgenootschappen schrijven in een gezamenlijke brandbrief dat zo’n verbod in strijd is met de vrijheid van godsdienst.
De overheid is voornemens een ‘vleestax’ in te voeren: de btw op vleesproducten zal worden vastgesteld op 25%. De overheid vindt namelijk dat een grote vleesconsumptie een negatieve impact heeft op de volksgezondheid, omdat de consumptie van met name rood vlees een vergroot risico met zich meebrengt op hart- en vaatziekten.
In hoofdstuk 1 van Achtergronden wordt gesteld dat in eenvoudige samenlevingen vier typen morele regels te onderscheiden zijn. In complexe samenlevingen is echter méér nodig dan deze ‘eenvoudige groepsmoraal’. Leg uit welke vier problemen onderscheiden worden ‘waar een eenvoudig systeem van wederzijdse verplichtingen geen antwoord op heeft’. (5 punten)
Uit de eerste drie hoofdstukken van Achtergronden volgt dat het recht zowel opgevat kan worden als een systeem van regels als een argumentatieve praktijk. Formuleer op basis van deze twee typeringen een omschrijving van recht en beargumenteer of jouw omschrijving ‘rechtspositivistisch’ of ‘anti-positivistisch’ van aard is. (10 punten)
Het Nederlands recht kent een reeks beginselen van behoorlijke rechtspraak die waarborgen dat een gerechtelijk proces eerlijk wordt gevoerd. Enkele daarvan zijn: recht op rechtsbijstand, openbaarheid van de rechtspraak, onpartijdigheid en onafhankelijkheid van de rechter. Schets steeds een beknopt, maar duidelijk scenario in de zaak van de steekpartij waarin de volgende beginselen in het geding kunnen komen.
Openbaarheid van de rechtspraak (4 punten)
Onafhankelijkheid van de rechter (4 punten)
Onpartijdigheid van de rechter (4 punten)
Vanuit de beredenering van Mill kan gesteld worden dat alleen het voorkomen van.....read more
Er zijn vier categorieën van (gedrags)regels onderscheiden. Welke vier categorieën zijn dat?
Wat maakt het dat regels nodig en mogelijk zijn?
Waarom waren regels vroeger niet juridisch van aard?
Complexe samenlevingen hebben méér nodig dan een eenvoudige groepsmoraal om sociale orde te waarborgen. Op welke vier problemen heeft een eenvoudig systeem van wederzijdse verplichtingen geen antwoord? Wat is het antwoord op deze problemen?
Welke vier kenmerken typeren het recht (zoals wij dat kennen)?
Programma’s in ontwikkelingslanden om de rechtsstaat te bevorderen kennen enkele lastige uitdagingen, waarvan er twee worden genoemd: het stigma van imperialisme als instituties op westerse leest worden ingevoerd, de tegenstand bij lokale gemeenschappen ten aanzien van deze rechtsstatelijke hervormingen en de kosten die dat met zich meebrengt. Tegelijkertijd hebben sommige van deze ontwikkelingslanden zeer goed functionerende gewoonterechtelijke instituties, zoals in Afrika een stamhoofd die oraal overgeleverde gewoonterecht toepast. Deze instituties genieten publiek vertrouwen en zijn goedkoop. Helaas zijn deze gewoonterechtelijke systemen niet steeds inovereenstemming met mensenrechtelijke standaarden.
Beantwoord de volgende vragen:
Wat is het verschil tussen primaire en secundaire regels?
Welke drie typen secundaire regels zijn er?
Waarop duidt de term ‘natuur’ in de uitdrukking natuurrecht?
Waaraan onleent het natuurrecht volgens Huge de Groot zijn bindende kracht?
Leg uit waarim de ‘antipositivist’ een positie inneemt tussen de natuurrechtsaanhanger en de rechtspositivist?
Lees het onderstaande tekstfragment
4.1. Partijen zijn op [datum] te Beiroet, Libanon, met elkaar gehuwd. Uit dit huwelijk is geboren: [het kind]. De vrouw heeft de Libanese nationaliteit en is vanaf haar geboorte moslim. De man heeft de Nederlandse nationaliteit en heeft zich op latere leeftijd, doch ruim voor het huwelijk van partijen, bekeerd tot de Islam. Bij beschikking van 13 oktober 2000 is door de rechtbank te 's-Hertogenbosch de echtscheiding tussen partijen uitgesproken. Deze beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand op 28 november 2000. Partijen zijn gezamenlijk met het ouderlijk gezag over [het kind] belast. [Het kind] heeft zijn hoofdverblijf bij de vrouw.
4.2 De vrouw heeft de rechtbank verzocht om op grond van art. 1:253a BW te beslissen dat [het kind], conform de moslimovertuiging en -traditie, besneden mag worden. Bij beschikking van 17 mei 2002
heeft de rechtbank te 's-Hertogenbosch het verzoek van de vrouw toegewezen. Tegen deze beslissing komt de man op.
4.3 Kernpunt van het geschil is dat de vrouw [het kind] op zijn vijfde jaar wil laten besnijden, terwijl de man het hier niet.....read more
In deze bundel worden o.a. samenvattingen, oefententamens en collegeaantekeningen gedeeld voor het vak Grondslagen van het recht voor de opleiding Rechten, jaar 1 aan de Universiteit Utrecht
Maak gebruik van de zoekfunctie om meer gedeelde materialen, door diverse auteurs te vinden binnen het WorldSupporter platform
Waag jij binnenkort de sprong naar het buitenland? Verzeker jezelf van een goede ervaring met de JoHo Special ISIS verzekering
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
Field of study
Add new contribution