Hoorcollege 13: Cerebrovasculaire aandoeningen - Klinische Neuropsychologie (UU)

Het is belangrijk bij mensen die een beroerte hebben gehad om goed neuropsychologisch onderzoek uitvoeren. Ook de persoonlijkheidstrekken zijn belangrijk, en de manier hoe je omgaat met de situatie.

CVA is een snel ontwikkeld klinisch uitvalsymptoom met vasculaire origine, die meer dan 24 uur duurt. TIA: compleet herstel binnen 24 uur.

De CVA is de 3^e grootste doodsoorzaak van de westerse wereld en de belangrijkste oorzaak van invaliditeit in NL.

20% van de patiënten krijgt een hersenbloeding, 80% krijgt een herseninfarct.

De risicofactoren op een CVA zijn vooral leeftijd, bloeddruk, atriumfibrilleren, diabetes mellitus, fysieke inactiviteit, etc.

Epiduraal hematoom:

• Ruptuur arterie tussen schedel en dura
• Vaak enorm verhoogde intracraniale druk
• Bewustzijnverlies

Subduraal hematoom:

• Vloed tussen dura en arachnoid
• Trager

Subarachnoïdale bloeding: bloeding in de ruimte tussen de schedel en hersenen. Aneurysma zit meestal tussen de hersenvliezen (subarachnoidale ruimte). De symptomen hiervan zijn acute hoofd- en nekpijn, misselijkheid en soms bewusteloosheid.

Het behandelen van een SAB kan met clippen of coilen.

Symptomen na een beroerte:

Neurologische uitvalsverschijnselen

• Motorisch  halfzijdige paralyse, parese
• Sensorisch  verminderd gevoel gezicht/arm/been
• Hemianopsie, slikstoornissen, incontinentie, etc.

Cognitief

• Verschillende soorten cognitieve stoornissen
• Van milde tot vasculaire dementie

Emotioneel

• Post-stroke depressie
• Apathie

Klachten blijven stabiel na een aantal maanden, of nemen zelfs toe.

Wat is de etiologie van acute cognitieve stoornissen na een beroerte?:

De directe gevolgen van de beroerte zijn gerelateerd aan de locatie en grootte van een beroerte.

Indirecte gevolgen:

- Diaschisis (functionele deactivatie door onderbreken netwerken)

- Hypoperfusie (tekort perfusie (bloedoorstroom) in verderaf gelegen gebieden)

- Metabolische afwijkingen in het gehele brein

Aspecifieke factoren: vermoeidheid, pijn, etc.

Bepaalde hersendelen hebben grotere kans om aangedaan te worden.

In een acute fase wordt de patiënt in de stroke unit behandeld. Hier worden de klassieke stoornissen wel onderkend (afasie, neglect, apraxie) maar de overige stoornissen vaak niet (aandacht, planning, organisatie).

Is er een algemene cognitief beeld van een CVA? Nee, dat hangt af van de locatie en of het corticaal en/of subcorticaal optreedt. Motor en taal  meer verklaard uit laesie. Geheugen en aandacht  gaat meer om netwerken?

Het cognitief herstel of juist achteruitgang is afhankelijk van de aangedane functie en initiële ernst. De meeste patiënten hebben gedeeltelijk herstel. Verschillende mechanismes liggen hier ten grondslag aan:

- Reorganisatie: andere hemisfeer neemt het over, gebieden rond de laesie nemen het over en/of dendritic sprouting

- Compensatiestrategieën via revalidatie

Cirkel van Willis: vanuit hier vertakken alle belangrijke arterie die gaan naar de hersenen.

Arteria Cerebri Anterior: voorziet voorste gedeelte van de hersenen van bloed (5%). Het voorziet de volgende structuren:

• Deel frontaalkwab
• Subcorticale frontobasale structuren
• Klein deel parietaalkwab

Linker hemisfeer: afasie & executief functioneren. Rechter hemisfeer: executief functioneren & neglect

Arteria Cerebri Media (80%). Voorziet grootste gedeelte van de hersenen:

• Temporaalkwab
• Grootste deel parietaalkwab
• Basale kernen
• Deel frontaalkwab

Linker hemisfeer: afasie, agrafie, alexie, apraxie, geheugen. Rechter hemisfeer: neglect & geheugen

Arteria cerebri posterior (15%): Voorziet van:

• Occipitaalkwab : hemianopsie (met hallucinaties)
• Achterste deel temporaalkwab
• Thalamus (kruisen bijna alle functies wel doorheen)

Kan zorgen voor alexie, prosopagnosie, anton’s syndroom (corticaal blind), amnesie (mesiotemporale gebied) (antero>retrograde amnesie). De thalamus is een belangrijke schakelkern, voor arousal, aandacht, initiatief, executief functioneren, geheugen, abulie, confabulaties.

Na een thalamus infarct kun je heel veel verschillende soorten stoornissen verwachten!

Arteria basilaris en vertebralis: voorzien cerebellum en hersenstam van bloed.

Cerebellum: timing, executief functioneren, geheugen, persoonlijkheid

Hersenstam: visuele perceptie en aandacht, locked-in syndoom (ogen enkel op en neer bewegen).

Emotionele stoornissen in de acute fase: er kan een catastrofale reactie ontstaan, depressie na een beroerte, apathie, pathologisch lachten/huilen, manie, bipolaire stoornis, angststoornissen.

Depressie na een beroerte: incidentie tussen de 6-41%. De determinanten zijn onduidelijk in de literatuur. Het biologische model zegt dat de depressie afhankelijk is van de laesielocatie en verorozaakt door deactivatie van fronto-subcorticale circuits en/of serotonine hyporegulatie. Het is fenomenologisch equivalent aan de major depression in patiënten zonder de CVA (hierover verschillen de meningen).

Vragen? Laat het vooral hieronder weten en ik probeer ze te beantwoorden!

Vond je deze samenvatting interessant en wil je op de hoogte blijven van mijn nieuwe bijdragen? Volg dan snel mijn Worldsupporter account! Dit kan door rechts naast deze samenvatting op '+ Follow' te klikken! Wordt erg gewaardeerd :)