Rechtseconomie - UL - B2 - Hoorcollegeaantekeningen 2019/2020
- 1363 reads
1. Welke onderwerpen worden er behandeld in het hoorcollege?
Vanaf nu zullen de colleges gaan over het analyseren van de werking van de rechtsregels in verschillende rechtsgebieden. Welke gevolgen hebben deze rechtsregels voor de maatschappelijke welvaart? Vandaag wordt dit bekeken voor het eigendomsrecht.
2. Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
De tragedy of the commons wordt aangevuld met het prisoner's dilemma. In het boek komt dit niet aan de orde.
3. Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
De tragedy of the commons is ook een probleem dat in het heden speelt. Denk bijvoorbeeld aan het vrije gebruik van het luchtruim. De vervuiling die gepaard gaat met vliegreizen is niet bij de prijs van het vliegticket inbegrepen. Er is dus ook in hedendaagse situaties sprake van negatieve externe effecten.
4. Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
Er worden geen specifieke opmerkingen gedaan met betrekking tot het tentamen.
5. Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
Er worden geen specifieke tentamenvragen behandeld.
Inhoud college
Eigendomsrechten vormen een voorwaarde voor het bestaan van markten. Exclusiviteit en overdraagbaarheid zijn twee belangrijke elementen van eigendom. Daarnaast bevat eigendom het recht om:
Tragedy of the commons
De 'tragedie van het gemeenschappelijk eigendom' houdt in dat, bij afwezigheid van eigendomsrechten, inefficiëntie optreedt. Men wordt namelijk niet (volledig) geconfronteerd met de negatieve gevolgen van het eigen handelen. Voorbeeld: De zee is van iedereen, maar dit leidt wel tot overbevissing, wat uiteindelijk voor niemand goed is. Er is voor individuen echter geen prikkel om uit zichzelf te stoppen met vissen, wat ertoe leidt dat iedereen doorgaat met vissen. Let wel: dit probleem speelt alleen bij schaarse goederen, zoals grondbezit. Aan zuurstof is bijvoorbeeld over het algemeen geen gebrek, dus het is niet nodig om daar eigendomsrechten aan te verbinden.
Dit wordt ook wel het 'Prisoner's dilemma' genoemd. In dit dilemma zijn er twee gevangen, die voor de keuze staan of ze wel of niet informatie over elkaar met de politie zullen delen. Wanneer ze beiden zwijgen, is de gezamenlijke uitkomst voor beiden het efficiënst. Wanneer de ene zwijgt en de andere spreekt, krijgt de spreker strafvermindering, terwijl de zwijger juist een zware straf krijgt. Toepassing van een uitkomstenmatrix laat in dit geval zien dat beiden zullen spreken, wat tot een inefficiënte uitkomst leidt. Beiden krijgen dan immers een zware straf. (In het boek komt dit niet aan de orde).
Het Coase-theorema
Dit biedt een oplossing voor de tragedy of the commons. Volgens het Coase-theorema kan het inefficiënte gebruik van schaarse middelen worden opgeheven door aan één van de betrokken partijen eigendomsrechten toe te kennen. Zolang er geen transactiekosten bestaan, is het niet van belang aan wie de eigendomsrechten toegekend worden. Er kan dan immers vrij onderhandeld worden, waardoor een efficiënte verdeling zal ontstaan. Bij het bestaan van productiviteitsverschillen zal dit ertoe leiden dat het schaarse middel bij de meest productieve speler terechtkomt. Transactiekosten kunnen echter roet in het eten gooien, omdat zij vrije onderhandeling en ruil bemoeilijken.
Afweging kosten en baten eigendomsrechten
Baten: Exclusiviteit en overdraagbaarheid van schaarse goederen, dit voorkomt inefficiëntie.
Kosten: Transactiekosten van eigendomsoverdracht, deze kunnen ruil en bijbehorende efficiëntie in de weg staan. Ook zijn er overige kosten van registratie en handhaving, bijvoorbeeld het Kadaster.
Stof: Recht en Efficiëntie hoofdstuk 3
Markten zijn van belang in geval van schaarste en rivaliteit. De marktwerking kan niet zonder het recht, met name eigendomsrechten.
Eigendomsrechten zijn bijvoorbeeld:
het recht om een object te gebruiken
het recht op de opbrengsten van een object
het recht anderen uit te sluiten van gebruik en opbrengst
het recht om het object, het gebruik ervan of de opbrengsten ervan over te dragen aan anderen
De marktwerking is gebaseerd op:
exclusiviteit
overdraagbaarheid
Tragedy of the commons:
Tragedie van het gemeenschappelijk eigendom. Bijvoorbeeld het vissen op paling. Het leidt tot problemen als er rivaliteit ontstaat. Extra gebruik leidt tot kosten die (ten dele) bij anderen neerslaan Omdat de gebruiker daar geen rekening mee hoeft te houden ligt overmatig gebruik op de loer.
De situatie van het optimale gebruik, wanneer het meeste wordt verdiend = maximale resultaat. Rivaliteit – efficiënt – overbegrazing.
Speltheorie:
Stel: A en B kunnen geen bindende afspraken maken. Ieder bekijkt voor zich of uitbreiding van het aantal koeien interessant is.
Uitgangspunt: A en B hebben ieder 125 koeien. 250 koeien met een totale netto opbrengst per koe van 2500. De opbrengst van de boeren is hetzelfde. Dit is dus een situatie van rivaliteit waar twee boeren last hebben van elkaar. Als de één uitbreidt, breidt de ander ook uit om zo het minste verlies te maken. Daardoor gaat het aantal koeien van beide boeren met 1 koe omhoog, waardoor er 252 koeien zijn. Het nash-evenwicht wordt bereikt. Op grond van individuele rivaliteit breiden beide boeren uit, maar daardoor gaan ze er samen op achteruit. Een duidelijk geval van collectieve irrationaliteit, een “Tragedy”.
Coase-theorema:
Ronald H. Coase, vooral bekend van “The journal of law en economics”.
Als gemeenschappelijk eigendom een probleem is, moet je er privaateigendom van maken. Voor de efficiëntie maakt het niet uit aan welke van de aanwezige partijen dat private recht wordt gegeven, zolang de betrokken partijen zonder kosten transacties kunnen afsluiten.
Stel dat het stuk gras van twee boeren gemeenschappelijk eigendom is. Dan is het dus voor de theorie van Coase van belang dat dat stuk gras aan een van de twee partijen wordt gegeven, bijvoorbeeld aan A. A kiest voor de maximale opbrengst van 625000 euro bij 250 koeien, voor exclusief gebruik bij de toekenning van de eigendomsrechten aan A.
Toekenning van eigendomsrechten aan B, voor exclusief gebruik. Toekenning van ½ aan A en andere ½ aan B, voor exclusief gebruik. A en B kiezen elk voor maximale opbrengst op de eigen ½: 312000 bij 125 koeien.
Transactiekosten:
Geen productiviteitsverschil tussen A en B.
Stel, A kan 700.000 netto-opbrengst behalen.
B kan slechts 550.000 netto-opbrengst behalen.
Bij het toekennen van de eigendomsrechten aan A, is er een netto opbrengst van 700.000 euro, wat maximaal is, dus efficiënt.
Bij het toekennen van de eigendomsrechten aan B, is er maar een netto opbrengst van 550.000 euro. B kan zijn rechten overdragen aan A. B wil dan duidelijk meer geld zien dan die 550.000, en A wil minder geld geven dan 700.000 euro. Eindresultaat is dat er een markt ontstaat. Er is ruimte voor een wederzijdse voordelige deal.
Afweging kosten en baten
exclusiviteit: voorkomt inefficiënt gebruik bij gemeenschappelijke eigendom
overdraagbaarheid: creëert basis voor wederzijdse voordelige ruil als iemand grotere waarde hecht aan een object dan de huidige eigenaar
Stof: Recht en Efficiëntie hoofdstuk 3
Eigendomsrechten zijn rechten die bepalen wat jij met een product mag doen, bijvoorbeeld het recht van gebruik, het recht van overdragen en het recht van het uitsluiten van anderen t.a.v. de opbrengsten.
Het recht om anderen uit te sluiten en het recht van overdraagbaarheid hebben betrekking op de bestaande markten. De markten zijn bestemd voor individuele goederen. Bij collectieve goederen, zoals een dijk, kunnen geen mensen van het gebruik worden uitgesloten en dit heeft dus niets met de markten te maken.
Wanneer er twee concurrerende partijen zijn, met een even grote netto-opbrengst per product, zal er rivaliteit ontstaan wanneer de ene partij besluit uit te breiden. Wanneer de ene partij besluit uit te breiden, zal de andere partij al gauw besluiten ook uit te breiden. De rivaliteit neemt toe naarmate het aantal producten waarmee wordt uitgebreid groter wordt. De netto-opbrengst neemt namelijk af wanneer bijvoorbeeld extra schepen zouden gaan vissen op de Noordzee. Wanneer de ene partij uitbreidt en de ander niet, zal de uitbreidende partij er flink op vooruit gaan en de andere erop achteruit. De beste optie voor beide partijen is dan om allebei uit te breiden. De netto-opbrengst neemt dan natuurlijk niet net zoveel toe als wanneer slechts een van de twee partijen had uitgebreid, maar het evenwicht wordt op deze manier wel in stand gehouden. Het uitbreiden van beide partijen zal dan ook de dominante strategie zijn.
De ‘tragedy of the commons’ houdt het volgende in: “bij gemeenschappelijk eigendom draagt de individuele gebruiker de kosten van additioneel gebruik niet of niet ten volle; deze slaan geheel of gedeeltelijk neer bij andere gebruikers”. Hiermee wordt bedoeld dat je bij bijvoorbeeld luchtvervuiling slechts een klein deel van de lasten draagt, die door allen samen gedragen worden. Bij rivaliteit tussen twee concurrerende partijen houdt een partij alleen rekening met de kosten die hij zelf zal gaan maken, en niet met de hogere kosten die kunnen ontstaan bij de andere partij door zijn handelen.
Het Coase-theorema stelt dat het inefficiënte gebruik van schaarse middelen dat kan ontstaan bij gemeenschappelijk eigendom, kan worden opgeheven door private eigendomsrechten toe te wijzen aan een van de betrokken partijen; aan wie de eigendomsrechten precies worden toegerekend, maakt voor de efficiëntie van de uiteindelijke uitkomst niets uit, zolang de transactiekosten voor de betrokken partijen nihil zijn. het is overdraagbaar en exclusief. Een belangrijke kanttekening bij het Coase-theorema is dat het alleen betrekking heeft op de omvang van de maatschappelijke welvaart en niet op de verdeling ervan. Een voorbeeld hiervan is dat het wel invloed heeft op de inkomstenverdeling, maar niet op de welvaart.
Overbevissing is waarschijnlijk het meest bekende voorbeeld van ‘tragedy of the commons’. Andere voorbeelden hiervan zijn een bos waarin gekapt wordt, luchtvervuiling, etc. Het fileprobleem op de Nederlandse autosnelwegen is eveneens een voorbeeld van ‘tragedy of the commons’, omdat niemand er rekening mee houdt of er file staat of niet. Het gebruik van wegen is gratis, en mensen zijn geneigd om in dat geval de snelste weg te nemen. Zij zullen dus sowieso die weg nemen, waardoor het overmatig gebruik daarvan een probleem kan worden. De fileproblematiek zou bijvoorbeeld aangepakt kunnen worden indachtig het Coase-theorema (dus met behulp van exclusieve en overdraagbare eigendomsrechten), door bijvoorbeeld een systeem te maken waarbij de ene dag de auto’s met kentekens die eindigen op even nummers gebruik mogen maken van een weg, en de andere dag de auto’s met kentekens die eindigen op oneven nummers. Er zijn natuurlijk talloze problemen te noemen die deze aanpak zou geven, denkend aan de automobilisten, de controle die op deze aanpak zou moeten rusten, werkgevers die er last van gaan hebben dat hun werknemers de ene dag een andere weg dan gebruikelijk zouden moeten nemen of later komen door het gebruik van openbaar vervoer, en ga zo maar verder.
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
1. Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
2. Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
Er worden geen onderwerpen besproken die niet worden behandeld in de literatuur.
3. Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
Er worden geen recente ontwikkelingen in het vakgebied besproken, het gaat vooral over enkele klassieke principes van de rechtseconomie. Wel wordt aangegeven dat een rechtseconomische analyse ook op hedendaagse, alledaagse gevallen toegepast kan worden, bijvoorbeeld in het al dan niet handhaven van 'verboden fietsen te stallen'-borden.
4. Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
Voor het tentamen is een juiste toepassing van de dikgedrukte begrippen belangrijk. Het is belanrijk te onthouden dat de economische analyse van het recht ervan uitgaat dat individuen nutsmaximaliserend handelen. Het uitgangspunt is dus dat individuen vooraf nadenken over de gevolgen van hun mogelijke keuzes, en vervolgens een afgewogen beslissing nemen.
5. Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
Zie bovenstaande.
Rechtseconomie wordt ook wel de economische analyse van het recht genoemd, omdat er inzichten uit de economie gebruikt worden om het recht en de (maatschappelijke) gevolgen ervan te analyseren. Een voorbeeld van zo'n inzicht is het idee dat individuen nutsmaximaliserend gedrag vertonen. Dit betekent dat ze, wanneer ze kunnen kiezen uit verschillende opties, altijd de optie zullen kiezen die voor hen het meeste 'nut' oplevert. Recht beïnvloedt het gedrag van mensen. Rechtsregels hebben echter niet altijd de beoogde gedragseffecten. Daarnaast is handhaving van het recht niet vanzelfsprekend. Daarom staan deze twee vragen centraal in de rechtseconomie:
1. Wat is de invloed van het recht op gedrag?
2. Wat is de invloed van het recht op de maatschappelijke welvaart (Het opgetelde nut van individuen in een maatschappij)?
Het perspectief van waaruit de rechtseconomie werkt, is allereerst dat van de kritische academicus. Het recht wordt niet beschouwd als een gegeven, maar het wordt kritisch bekeken. Daarnaast is er het perspectief van de wetgevingsjurist of beleidsadviseur. Het doel van wetgeving is immers om het gedrag van mensen te sturen, en zo maatschappelijke vraagstukken op te lossen.
Wat is nu de verhouding tussen recht en economie? Economen kijken doorgaans vanuit een ex ante-perspectief naar vraagstukken. Dit betekent dat ze vooraf de gedragseffecten van regels voorspellen en bestuderen. Verder zijn economen gericht op efficiëntie. Ze vragen zich af hoe efficiënt de gedragseffecten van regels zijn en willen een efficiënte oplossing van problemen.
Juristen kijken juist vanuit een ex post-perspectief. Ze kijken naar verschillende casus die ontstaan na invoering van een rechtsregel. Wat is de oplossing.....read more
1. Welke onderwerpen worden er behandeld in het hoorcollege?
Vanaf nu zullen de colleges gaan over het analyseren van de werking van de rechtsregels in verschillende rechtsgebieden. Welke gevolgen hebben deze rechtsregels voor de maatschappelijke welvaart? Vandaag wordt dit bekeken voor het eigendomsrecht.
2. Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
De tragedy of the commons wordt aangevuld met het prisoner's dilemma. In het boek komt dit niet aan de orde.
3. Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
De tragedy of the commons is ook een probleem dat in het heden speelt. Denk bijvoorbeeld aan het vrije gebruik van het luchtruim. De vervuiling die gepaard gaat met vliegreizen is niet bij de prijs van het vliegticket inbegrepen. Er is dus ook in hedendaagse situaties sprake van negatieve externe effecten.
4. Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
Er worden geen specifieke opmerkingen gedaan met betrekking tot het tentamen.
5. Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
Er worden geen specifieke tentamenvragen behandeld.
Inhoud college
Eigendomsrechten vormen een voorwaarde voor het bestaan van markten. Exclusiviteit en overdraagbaarheid zijn twee belangrijke elementen van eigendom. Daarnaast bevat eigendom het recht om:
Tragedy of the commons
De 'tragedie van het gemeenschappelijk eigendom' houdt in dat, bij afwezigheid van eigendomsrechten, inefficiëntie optreedt. Men wordt namelijk niet (volledig) geconfronteerd met de negatieve gevolgen van het eigen handelen. Voorbeeld: De zee is van iedereen, maar dit leidt wel tot overbevissing, wat uiteindelijk voor niemand goed is. Er is voor individuen echter geen prikkel om uit zichzelf te stoppen met vissen, wat ertoe leidt dat iedereen doorgaat met vissen. Let wel: dit probleem speelt alleen bij schaarse goederen, zoals grondbezit. Aan zuurstof is bijvoorbeeld over het algemeen geen gebrek, dus het is niet nodig om daar eigendomsrechten aan te verbinden.
Dit wordt ook wel het 'Prisoner's dilemma' genoemd. In dit dilemma zijn er twee gevangen, die voor de keuze staan of ze wel of niet informatie over elkaar met de politie zullen delen. Wanneer ze beiden zwijgen, is de gezamenlijke uitkomst voor beiden het efficiënst. Wanneer de ene zwijgt en de andere spreekt, krijgt de spreker strafvermindering, terwijl de zwijger juist een zware straf krijgt. Toepassing van een uitkomstenmatrix laat in dit geval zien dat beiden zullen spreken, wat tot een inefficiënte uitkomst leidt. Beiden krijgen dan immers een zware straf. (In het boek komt dit niet aan de orde).
Het Coase-theorema
Dit biedt een oplossing voor de tragedy of the commons......read more
1. Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
Overeenkomsten dragen bij aan de maatschappelijke welvaart, zolang betrokken partijen vrijwillig en op voet van gelijkheid met elkaar kunnen onderhandelen. Derden zijn echter niet altijd betrokken bij de overeenkomst. Dit kan complicaties opleveren, en ervoor zorgen dat de transactie uiteindelijk niet bijdraagt aan de maatschappelijke welvaart.
Afdwingbaarheid wordt belangrijk wanneer er een bepaalde tijd zit tussen de overeenkomst en de nakoming ervan. Aanvullend recht is er voor situaties waarover de partijen geen afspraken gemaakt hebben. Dit vermindert de transactiekosten.
Wanneer overeenkomsten niet afdwingbaar zijn, leidt dit tot grote onzekerheid voor contractpartijen. Wanneer mensen namelijk financieel meer gewin behalen bij niet-nakomen, zullen ze hun afspraken niet meer nakomen. Afdwingbaarheid is vaak een voorwaarde voor het totstandkomen van een wederzijds voordelige ruil.
Hoofdstuk 4 uit het boek Recht en efficiëntie gaat vooral over tijdsverloop en veranderende omstandigheden waardoor nakoming erg lastig wordt. Bij onvolledige overeenkomsten zijn er daarom wettelijke remedies, die ingezet worden wanneer de partijen hun verplichtingen niet nakomen. De keuze van contractpartijen om wel of niet na te komen, is afhankelijk van de geldende remedie.
Mogelijke remedies: 1. Restitutie (terugbetaling van de al voldane verplichting). 2. Vergoeding van het negatieve contractbelang. 3. Vergoeding van het positieve contractbelang (hier wordt naast restitutie en voorbereidingskosten, ook de misgelopen winst vergoed). 4. Alsnog nakomen. Dit moet dan afgedwongen worden door de andere contractpartij.
Vanuit efficiëntie-oogpunt moet geleverd worden aan degene die de meeste waarde aan het product hecht. Op deze manier wordt het hoogste gezamenlijke ruilvoordeel behaald. Over het algemeen leidt restitutie tot een te lage schadevergoeding, waardoor er eerder contractbreuk gepleegd wordt. Bij vergoeding van het positief contractbelang is nakoming over het algemeen efficiënt. Ook beslissingen om wel of niet voorbereidingsinvesteringen te doen, worden mede bepaald door de remedies. Een mogelijk efficiëntie oplossing is de vergoeding van het beperkte positieve contractbelang. De voorwaarde is dan dat de schuldeiser efficiënte voorbereidingsinvesteringen gedaan heeft. Anders bestaat het gevaar dat er inefficiënte voorbereidingsinvesteringen gedaan worden, omdat de schade toch wel vergoed wordt.
2. Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
Er worden geen onderwerpen besproken die niet worden behandeld in de literatuur.
3. Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
Er worden geen recente ontwikkelingen in het vakgebied besproken.
4. Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
Het is belangrijk om de verschillende begripsomschrijvingen en de conclusies van de verschillende remedies te onthouden. Deze staan ook uitgebreid beschreven in het handboek.
5. Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
Er worden geen.....read more
De vraag die in dit college centraal staat is: Welke invloed heeft een aansprakelijkheidssysteem op gedrag, en wat zijn de gevolgen voor de maatschappelijke welvaart van aansprakelijkheidssystemen?
1. Welke onderwerpen worden tijdens het college behandeld?
De doelen van het aansprakelijkheidsrecht:
Het bestaan van aansprakelijkheidssystemen leidt echter niet altijd automatisch tot voorzichtigheid. Zo gaan mensen hun handelen soms aanpassen met als enige doel het voorkomen van schadeclaims. Dit kan nadelige gevolgen voor de maatschappelijke welvaart hebben. Soms zijn de bedragen van de schadevergoedingen echter te laag, wat mensen ervan weerhoudt voorzorgsmaatregelen te nemen.
Toerekening van schade aan de dader kan gebeuren op grond van onrechtmatig gedrag van de dader. Er is dan sprake van schuldaansprakelijkheid: de dader heeft verwijtbaar gehandeld en is dus schuldig. Bij unilaterale ongevallen is er sprake van één dader, en heeft het slachtoffer zelf geen schuld. Hoe meer zorg de dader betracht, hoe kleiner de te verwachten schade. Een efficiënt zorgniveau is bereikt wanneer er sprake is van de laagste maatschappelijke kosten. Bij de afwezigheid van een aansprakelijkheidssysteem zullen daders geen enkele zorg betrachten. Dit is erg inefficiënt. Bij het bestaan van een risicoaansprakelijkheidssysteem zullen ze een efficiënt niveau van zorg aanhouden. Bij schuldaansprakelijkheid hangt het efficiënte zorgniveau af van het zorgniveau dat wettelijk vereist is om aansprakelijkheid te ontlopen.
Een systeem van strikte risicoaansprakelijkheid is hier het beste, omdat het leidt tot een efficiënt zorgniveau en een efficiënt aantal activiteiten. Het aantal activiteiten dat ondernomen wordt is immers ook van belang om de totale maatschappelijke kosten ervan vast te kunnen stellen. In zo'n systeem van strikte risicoaansprakelijkheid wordt je altijd geconfronteerd met de volledige gevolgen van je eigen handelen: dit leidt tot efficiëntie.
Bij bilaterale ongevallen is de omvang van de schade afhankelijk van het gedrag van twee partijen: daders en slachtoffers. Beiden kunnen ervoor kiezen veel of weinig zorg te betrachten. Bij een systeem van strikte risicoaansprakelijkheid is de dader altijd verantwoordelijk voor de schade. Bij zo'n systeem zullen daders veel zorg betrachten en slachtoffers weinig (de dader betaalt toch wel). Dit is een inefficiënte uitkomst.
Bij een systeem van strikte schuldaansprakelijkheid is de dader alleen aansprakelijk indien hij te weinig zorg betracht heeft om het ongeluk te voorkomen. In zo'n systeem betrachten beide partijen veel zorg en is er een efficiënte uitkomst, mits het wettelijk vereiste zorgniveau efficiënt is. Dit moet dus niet te hoog of te laag zijn.
Soms kunnen daders zich ook beroepen op eigen schuld van het slachtoffer. Dit is voor slachtoffers een prikkel om zich voorzichtig te gedragen: onvoorzichtig gedrag vermindert immers de schadevergoeding die men.....read more
1. Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
Wat gebeurt er als je recht hebt op schadevergoeding, maar degene die deze vergoeding moet betalen weigert te betalen? Dan komen we uit bij het onderwerp van geschilbeslechting.
Bij een conflict kun je dreigen met een rechtszaak, maar procederen is duur. Daarnaast is de uitkomst onzeker.
Rechtseconomen kijken naar de rechtspraak als een loterij. Je kunt winnen of verliezen. Zij zien de rechtspraak als een kansproces. Bij winst van een rechtszaak krijg je schadevergoeding, bij verlies moet je de proceskosten betalen. Het dreigen met een rechtszaak is geloofwaardig als het slachtoffer erbij een rechtszaak naar verwachting op vooruit gaat. De winstkans moet dus groot genoeg zijn. De dader moet de afweging maken of hij een rechtszaak afwacht, of een schikking aan het slachtoffer aanbiedt. Wanneer de dader verwacht dat een rechtszaak hem minder zal kosten dan een schikking, zal hij een rechtszaak afwachten. Het komt uiteindelijk tot een rechtszaak als de subjectieve winstkansen van het slachtoffer en de dader samen meer zijn dan 1. Eén van de partijen is dan dus té optimistisch over zijn winstkansen. Daarom wordt dit ook wel het 'optimisme model' genoemd. Wanneer de kans precies 1 is, zal het nooit tot een rechtszaak komen. Dit omdat beide partijen in zo'n geval een realistische inschatting van hun winstkansen maken. Wanneer dit gebeurt, is voor één van de partijen een schikking interessanter, en zal het dus niet tot een rechtszaak komen. Voor daders zijn de kosten van een schikking namelijk lager dan de kosten van een rechtszaak die ze (waarschijnlijk) verliezen.
Naarmate de proceskosten hoger worden wordt de kans op een rechtszaak kleiner. Wanneer het persoonlijk gewin groter is dan de kosten van de schikking, zullen daders de schadeberokkenende activiteit ondernemen.
Activiteiten zouden door moeten gaan als het persoonlijk gewin groter is dan de schade die ze veroorzaken. Het systeem van het recht kan gebruikt worden om het gedrag van daders en slachtoffers te beïnvloeden. Wanneer er echt slachtoffers zijn, moet het zeker zijn dat zij de rechtszaak winnen en hun schade vergoed krijgen. Dit betekent dat het voor daders efficiënt is om een schikking aan te bieden. De schade wordt dan vergoed, maar er zijn geen proceskosten. Dit is efficiënt.
2. Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
Er worden geen onderwerpen besproken die niet behandeld worden in de literatuur.
3. Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
Er zijn tegenwoordig veel discussies over de hoogte van griffierechten en gefinancierde rechtsbijstand, etc. Enerzijds zou een verhoging van griffierechten het beroep op rechters verminderen en tot een verlaging van de werkdruk leiden. Anderzijds brengt het de vrije toegang tot de rechter in gevaar......read more
1. Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
Privaatrecht alleen is niet voldoende om alle maatschappelijke problemen te voorkomen of op te lossen. Soms is ook het publiekrecht nodig.
Denk aan vervuilende industrie, watervervuiling, overlast van een nabijgelegen luchthaven, etc.
Dit zijn nadelen verbonden aan de consumptie of productie van een goed die aan anderen dan de consumenten of producenten toevallen, zonder dat hier een tegenprestatie tegenover staat. Dit kan een oorzaak van marktfalen zijn. Er is dan overproductie of overconsumptie en de maatschappelijke marginale kosten van productie of consumptie zijn groter dan de private marginale kosten. Dit betekent dat er geen Pareto-optimum bereikt wordt. Het nadeel dat derden ondervinden doet namelijk afbreuk aan de maatschappelijke welvaart.
Wat is de invloed van het recht op gedrag en op de maatschappelijke welvaart? Het milieurecht is een poging om marktfalen als gevolg van negatieve externe effecten tegen te gaan. Dit kan allereerst via de privaatrechtelijke weg. Er moet dan een markt voor leefmilieu gecreërd worden via de invoering van exclusieve gebruiksrechten. Volgens het Coase-theorema moet dan een efficiënte uitkomst tot stand komen. Voorwaarde is wel dat er geen transactiekosten bestaan. Wanneer de transactiekosten hoog zijn, verhindert dit effectieve onderhandelingen, en legt zo'n privaatrechtelijke oplossing meteen ook de eindsituatie vast. Dan is het publiekrecht nodig.
Elke vervuilende aanbieder moet een heffing betalen die gelijk is aan het negatieve externe effect dat hij veroorzaakt. Op deze manier worden producenten gedwongen rekening te houden met het nadeel dat zij aan derden toebrengen. Dit leidt uiteindelijk tot een efficiënte omvang van de productie/consumptie. Dit geeft een prikkel om nieuwe, minder vervuilende technologieën te gebruiken.
Hier is sprake van een heffing waarvan de hoogte niet afhankelijk is van de mate van vervuiling, maar vastgesteld wordt per eenheid van een gebruikt product. Bij de juiste vaststelling, leidt dit tot een efficiënte uitkomst. Hier is er echter geen stimulans tot het gebruiken van schonere technieken. De heffing gaat hier namelijk niet van naar beneden, omdat je nog steeds het product gebruikt. EEn voordeel is dat de kosten van handhaving bij een uniforme heffing lager zijn.
In dit systeem mag je alleen vervuilen als hier van te voren een recht voor gekocht hebt. Als ze eenmaal in de markt gebracht zijn, kunnen partijen in deze rechten handelen. De overheid kan dan de totale hoeveelheid rechten bepalen. Dit wordt ook wel een 'cap-and-trade system' genoemd. De voordelen hiervan zijn dat de hoeveelheid uitstoot door de overheid bepaald kan worden. Partijen hebben de keuze tussen het aankopen van emissierechten of het schoner maken van hun.....read more
1. Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
Het strafrecht is een ultimum remedium. Het geldt als stok achter de deur voor het civiel- en bestuursrecht.
De afgelopen jaren is de geregistreerde criminaliteit in Nederland afgenomen met 38% (over de periode 2005-2017). Het aantal feitelijk gepleegde delicten is echter hoger dan de geregistreerde delicten. Ook uit slachtofferenquêtes blijkt echter dat criminaliteit afneeemt. De jaarlijkse maatschappelijke kosten van de Nederlandse criminaliteit bedragen zo'n 37 miljard.
Vanuit een economische benaering houdt de potentiële overtreder rekening met zijn persoonlijke kosten en baten van zijn gedrag. Dit betekent dat schade aan anderen die hij niet hoeft te vergoeden, niet meegenomen worden. Uiteindelijk wordt het feit gepleegd als de dader vooraf verwacht er beter van te worden. Het persoonlijk gewin staat hier tegenover het strafrisico. Dit strafrisico wordt berekend door de pakkans te vermenigvuldigen met de strafmaat.
Moeten strafbare feiten vanuit het efficiëntie-perspectief aangepakt worden? Ja, als de schade die zij aan derden toebrengen groter is dan het persoonlijk gewin van de daders. Voor de meeste delicten is dit het geval. Er zijn echter ook efficiënte delicten, een voorbeeld hiervan is te vinden in het Opticienarrest. De welvaart neemt door deze delicten toe.
Hoe moeten strafbare feiten aangepakt worden? Om deze vraag te beantwoorden is een maatschappelijke afweging nodig tussen enerzijds het welvaartsverlies ten gevolge van crimineel gedrag, en de kosten van criminaliteitsbestrijding anderzijds. Als de handhaving zo goed is dat de potentiële delinquent van zijn gedrag afziet, is de schade als gevolg van de criminaliteit voorkomen.
Voor het opstellen van een optimaal criminaliteitsbeleid heeft de Amerikaanse wetenschapper Gary Becker een aantal criteria opgesteld:
Aanvullende detentie is een optie als de delinquent financieel onvoldoende draagkrachtig is en een bepaalde waarde toekent aan zijn vrijheid. Dit betekent dat aan een vrijheidsstraf ook een bepaalde geldwaarde toegekend kan worden.
Op zoek naar een uitdagende job die past bij je studie? Word studentmanager bij JoHo !
Werkzaamheden: o.a.
Interesse? Reageer of informeer
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
Field of study
Add new contribution