![Image](https://www.worldsupporter.org/sites/default/files/styles/medium/public/tips_suggestions/wereldbol_summaries_joho_single_boek_1_150x190px.png?itok=rEljlfYL)
Wat is het meningsverschil tussen strafrechtswetenschap en overheid?
Naar aanleiding van de aanslagen in New York in 2001 en de moord op Van Gogh in 2004 heeft de Nederlandse wetgever vergaande antiterreurwetgeving aangenomen. Vanuit de strafrechtswetenschap klinken hierover zeer kritische geluiden. Men is bang dat het strafrecht een te grote en te repressieve rol gaat spelen in de samenleving en dat strafrechtelijke beginselen als legitimiteit, het individuele schuldbeginsel en het beginsel van ultimum remedium uit het oog raken. De minister brengt daar tegenin dat er behoefte is in de samenleving aan veiligheid en wetgeving die daaraan bijdraagt. Beide partijen luisteren niet naar elkaars argumenten, waardoor het debat vast is komen te zitten.
Hoe is de risicosamenleving ontstaan?
Hoe ging het Nederlandse strafrecht van instrumenteel naar instrumentalistisch?
In de jaren 80 van de 20ste eeuw heeft een fundamentele ommekeer in de ontwikkeling van het Nederlandse strafrecht plaatsgevonden. Strafrecht werd een sturingsmechanisme dat ten dienste stond aan het verwezenlijken van beleidsdoeleinden. De nota ‘Samenleving en Criminaliteit’ constateerde in 1985 dat het aantal misdrijven alsmaar steeg en dat het politieapparaat daarom uitgebreid diende te worden. De overheid besloot daarom om meer systematisch en doelgericht beleid te ontwikkelen, met als doel om middels de strafwet bepaalde maatschappelijke problemen op te lossen. Deze benadering is daarom ook wel ‘instrumentalisme’ genoemd. Instrumentalistisch strafrecht is niet hetzelfde als instrumenteel strafrecht. Instrumentalistisch strafrecht ziet strafrecht als een dwangmiddel om een bepaald maatschappelijk doel te bereiken, dat onderdeel uitmaakt van een breder politiek beleid. Instrumenteel strafrecht heeft, anders dan instrumentalistisch strafrecht, een intrinsiek verband met de rechtsbescherming van burgers. Vanaf de jaren tachtig werd het strafrecht aldus op instrumentalistische wijze onderworpen aan het politiek bepaalde veiligheidsbeleid. Ondanks veel kritiek vanuit de strafrechtswetenschap is dit beleid tot op heden van kracht.
Wat is de verband tussen strafrecht en de risicosamenleving?
Het is interessant om de hierboven beschreven ontwikkeling te vergelijken met het werk van de Duitse socioloog Ulrich Beck. Volgens Beck is de hedendaagse samenleving een risicosamenleving, die voort is gevloeid uit de verzorgingsstaat. Door de hoge levensstandaard zijn hedendaagse burgers zich paradoxaal genoeg juist extra goed bewust van de mogelijke risico’s (zoals ecologische, technologische en chemische, denk aan klimaatverandering). De samenleving is volgens Beck daarom geobsedeerd met de inperking van risico’s. Boutelier verbindt deze ontwikkeling expliciet met criminaliteit. Volgens Boutelier staat de beleving van onveiligheid centraal in de psyche van de postmoderne mens, onder andere door grensoverschrijdende misdaad, ‘nieuw terrorisme’ en computercriminaliteit. Als antwoord hierop legt de overheid nadruk op preventief strafrecht en effectieve criminaliteitsbestrijding.
Hoe veroorzaakt de risicosamenleving een cultuur van controle?
Hierboven is de ontwikkeling beschreven van de verzorgingsstaat naar een risicosamenleving en de veranderde denkwijze over criminaliteit als gevolg daarvan. Volgens de Amerikaanse auteur Garland heeft is het strafrecht in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk zich in de 20ste eeuw ontwikkeld in de richting van een ‘controlecultuur’. Het strafrecht werkt in die cultuur als instrument om veiligheidsrisico’s te beheersen. In Nederland ziet men vergelijkbare ontwikkelingen. Het sterk preventieve karakter van deze vorm van ‘risicostrafrecht’ staat op gespannen voet met het rechtsstatelijke karakter van strafrecht. Een van de belangrijkste principes van het strafrecht is dat inbreuken op de vrijheid van een burger alleen gerechtvaardigd zijn als er sprake is van een concrete verdenking van een strafbaar feit. Kenmerk van ‘risicojustitie’ is dat optreden van bijvoorbeeld politie niet meer op deze manier gerechtvaardigd wordt, maar door generalisaties in de vorm van ‘risicotaxaties’ met betrekking tot bepaalde buurten en groepen personen.
Welke rol spelen subjectieve gevoelens in de strafwetgeving?
De spanning tussen maatschappelijke veiligheid en rechtsbeginselen is een probleem van alle tijden. De balans tussen de twee is recentelijk wel aangetast door de ontwikkeling van de risicosamenleving. Gevoelens van angst en onveiligheid leiden tot een stijgende vraag naar veiligheid en zekerheid. De reactie van de overheid hierop is het innemen van een grotere rol in het bieden van deze bescherming. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) noemt dit een accentverschuiving van bescherming tegen de staat naar bescherming door de staat. Probleem is ook dat deze gevoelens van onveiligheid niet noodzakelijkerwijs overeenkomen met de werkelijkheid. Volgens statistieken daalt de criminaliteit namelijk sinds 1994. Toch zijn burgers steeds meer bereid om inbreuk op klassieke rechtswaarborgen door de overheid te aanvaarden ten behoeve van meer (subjectieve) veiligheid. Zo dijt de machtsuitoefening van de overheid alsmaar uit en komt het individu in een kwetsbaardere positie terecht ten behoeve van de door de overheid voorgestane bescherming tegen ‘veiligheidsrisico’s’.
Hoe werkt de risicosamenleving door in de terrorismewetgeving?
Met name in de terrorismewetgeving valt de invloed van de risicosamenleving op. Deze wetgeving leidt dan ook tot de meest verhitte discussies tussen strafrechtswetenschap en overheid. In haar beleidsoverwegingen beweert de overheid meer armslag nodig te hebben om terrorismedreiging tegen te gaan. Hiertoe gaat de overheid zich meer richten op preventie, waar ook veranderingen in het formele strafrecht mee gemoeid zijn zoals verdergaande opsporingsbevoegdheden. Volgens de strafrechtswetenschap verliest de overheid hiermee eeuwenoude strafrechtsbeginselen uit het oog.
Wat is de rol van de strafrechtswetenschap?
De strafrechtswetenschap dient zich ten doel te stellen de balans tussen collectieve veiligheid en individuele rechtsbescherming te herstellen. Daartoe moet zij haar houding aanpassen. De wetenschap ontbeert tot nu toe een antwoord op de vraag welk beleid gerechtvaardigd is als antwoord op terrorismedreiging. Ook moet het de eendimensionale argumentatie van de overheid kritisch onderzoeken en aanwijzen waar zij dient te worden beschouwd als overreactie. Tot op zekere hoogte dient de strafrechtswetenschap te accepteren dat de samenleving is veranderd. Hoewel ze zeker niet de strafrechtsbeginselen uit het oog moet verliezen, dient onderzocht te worden hoe deze toegepast kunnen worden op en mee kunnen ontwikkelen met de veranderende samenleving. Ten behoeve daarvan is het belangrijk dat de strafrechtswetenschap multidisciplinariteit omarmt. Empirisch onderzoek naar de effecten van beleid en dreigen en angstgevoelens, middels de sociale wetenschappen, is gewenst. Daarnaast blijft echter ook normatief onderzoek belangrijk, opdat belangrijke rechtsbeginselen hun waarde niet verliezen. Ook de overheid dient hierin haar verantwoordelijkheid te nemen.
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
![Image](https://www.worldsupporter.org/sites/default/files/styles/medium/public/tips_suggestions/wereldbol_summaries_joho_single_boek_1_150x190px.png?itok=rEljlfYL)
Strafrecht: De beste wetenschappelijke artikelen samengevat
Studiegids bij artikelen voor strafrecht
Samenvattingen en studiehulp bij artikelen voor strafrecht
- 20+ samenvattingen bij artikelen voor strafrecht, zie de supporting content van deze studiegids
Inhoud
- Het de auditu-arrest
- De positieve interpretatie van het opportuniteitsbeginsel
- De ZSM-werkwijze in praktijk: op zoek naar balans
- Ingeblikte wederrechtelijkheid bij mishandeling
- Opzet en schuld in het verkeer
- Annotatie onder HR 7 februari 2012, AA 2012 (Klimwand)
- Het bewijs van causaal verband in de Groninger HIV-zaak
- Causaal verband in de Groninger HIV-zaak: een reactie
- De Schipholbrand en het voorwaarderlijk opzet op brandstichting met Rizla Blauw vloei
- Een roekeloos wetsvoorstel? Strafoplegging bij dood door roekeloos gedrag in het verkeer (a.b.i. Wegensverkeerswet 1994)
- Verkeersslachtoffers: Kan de punitiviteitskloof worden gedicht
- Facetten van medeplegen
- Drank, drugs en culpa. Zelfintoxicatie en culpa in cause: pleidooi voor een voorzienbaarheidseis
- Culpa in causa in het criminele milieu
- Feitelijk leidinggeven. Hoe een weinig vernieuwend arrest toch veel nieuws kan brengen; een kritische beschouwing
- Theoretische reflectie. De vergeten basis voor een bezonnen rechtspleging
- Harmonising legal interests. Legal interests under criminal law in a multilevel legal order
- Moral luck
- Facet-wederrechtelijkheid
- Toerekening in tweedracht: een juridisch-gedragskundig perspectief
- De risicosamenleving vs. strafrechtswetenschap? Aanwijzingen voor het debat rondom veiligheid en risico’s
Gerelateerde samenvattingen en studiehulp
- Boeksamenvattingen: Criminal law and criminology: The best textbooks summarized
- Arrestsamenvattingen: Strafprocesrecht & Materieel Strafrecht: De beste arresten en jurisprudentie samengevat
- Artikelsamenvattingen: Recht en bestuur: De beste wetenschappelijke artikelen samengevat
Recht en bestuur: samenvattingen en studiehulp - Thema
Leren, studeren en kennis delen op het gebied van juridische zaken en bestuur
Artikelen, oefenmateriaal, samenvattingen, buitenlandse stages en studiehulp,
voor rechten, bestuurskunde, politicologie en internationale studies
- 1 of 1913
- next ›
Online access to all summaries, study notes en practice exams
- Check out: Register with JoHo WorldSupporter: starting page (EN)
- Check out: Aanmelden bij JoHo WorldSupporter - startpagina (NL)
How and why would you use WorldSupporter.org for your summaries and study assistance?
- For free use of many of the summaries and study aids provided or collected by your fellow students.
- For free use of many of the lecture and study group notes, exam questions and practice questions.
- For use of all exclusive summaries and study assistance for those who are member with JoHo WorldSupporter with online access
- For compiling your own materials and contributions with relevant study help
- For sharing and finding relevant and interesting summaries, documents, notes, blogs, tips, videos, discussions, activities, recipes, side jobs and more.
Using and finding summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
- Use the menu above every page to go to one of the main starting pages
- Starting pages: for some fields of study and some university curricula editors have created (start) magazines where customised selections of summaries are put together to smoothen navigation. When you have found a magazine of your likings, add that page to your favorites so you can easily go to that starting point directly from your profile during future visits. Below you will find some start magazines per field of study
- Use the topics and taxonomy terms
- The topics and taxonomy of the study and working fields gives you insight in the amount of summaries that are tagged by authors on specific subjects. This type of navigation can help find summaries that you could have missed when just using the search tools. Tags are organised per field of study and per study institution. Note: not all content is tagged thoroughly, so when this approach doesn't give the results you were looking for, please check the search tool as back up
- Check or follow your (study) organizations:
- by checking or using your study organizations you are likely to discover all relevant study materials.
- this option is only available trough partner organizations
- Check or follow authors or other WorldSupporters
- by following individual users, authors you are likely to discover more relevant study materials.
- Use the Search tools
- 'Quick & Easy'- not very elegant but the fastest way to find a specific summary of a book or study assistance with a specific course or subject.
- The search tool is also available at the bottom of most pages
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
- Check out: Why and how to add a WorldSupporter contributions
- JoHo members: JoHo WorldSupporter members can share content directly and have access to all content: Join JoHo and become a JoHo member
- Non-members: When you are not a member you do not have full access, but if you want to share your own content with others you can fill out the contact form
Quicklinks to fields of study for summaries and study assistance
Field of study
- All studies for summaries, study assistance and working fields
- Communication & Media sciences
- Corporate & Organizational Sciences
- Cultural Studies & Humanities
- Economy & Economical sciences
- Education & Pedagogic Sciences
- Health & Medical Sciences
- IT & Exact sciences
- Law & Justice
- Nature & Environmental Sciences
- Psychology & Behavioral Sciences
- Public Administration & Social Sciences
- Science & Research
- Technical Sciences
Add new contribution