College: Daderschap

Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?

Plaatsbepaling:op grond van art. 51 Sr kunnen natuurlijke personen en rechtspersonen strafbare feiten begaan. Natuurlijke personen zijn onder te verdelen in fysieke plegers, deelnemers, functionele daders/plegers, feitelijke leidinggevers en opdrachtgevers. Rechtspersonen zijn privaatrechtelijke rechtspersonen, met rechtspersonen gelijk te stellen entiteiten (vof, nv, bv) en publiekrechtelijke rechtspersonen. 

Functioneel daderschap: de strafrechtelijke aansprakelijkheid van natuurlijk persoon als pleger voor feitelijk door een ondergeschikte uitgevoerd strafbaar feit vanwege functionele verantwoordelijkheid. Functioneel daderschap is een uitbreiding van de strafrechtelijke aansprakelijkheid. Het gedrag wordt toegerekend aan de functionele pleger. De criteria hiervoor staan in het Ijzerdraadarrest. De criteria zijn het beschikkingscriterium en aanvaardingscriterium. Het beschikkingscriterium gaat over de beschikkingsmacht, de feitelijke zeggenschap en het kunnen ingrijpen en/of kunnen bewerkstelligen. Het aanvaardingscriterium gaat over een bepaalde houding met een wilselement, hoeft niet expliciet te blijken en moet volgen uit een niet naleven van een zorgplicht. 

Aansprakelijkheid van de rechtspersoon: aansprakelijkheid van rechtspersonen bestaat uit twee stappen. Het toerekenen van de gedraging en het toerekenen van opzet/culpa (in geval van een misdrijf). Uit het arrest Sproeivliegtuig blijkt dat in sommige gevallen het delict alleen maar kan worden uitgevoerd door de fysieke pleger en niet door de rechtspersoon. 

Het arrest Drijfmest gaat over het daderschap van de rechtspersonen. Er worden criteria gegeven voor het vaststellen van daderschap van rechtspersonen. 

•Een rechtspersoon is dader van een strafbaar feit wanneer gedragingredelijkerwijsaan hem kan worden toegerekend

•Geen algemene regel; afhankelijk van concrete omstandigheden, waaronder aard van de (verboden) gedraging

•Oriëntatiepuntvoor toerekening: 

•Heeft de gedraging plaatsgevonden of is zij verricht in de sfeer van de rechtspersoon?

•In beginsel toerekening bij gedraging in de sfeer van de rechtspersoon. Wanneer is daarvan sprake?

Omstandigheden die wijzen op gedraging in sfeer rechtspersoon

1.Handelen of nalaten van iemand die uit hoofde van dienstbetrekkingof anderszins werkzaam is voor de rechtspersoon

2.Gedraging past binnen normale bedrijfsvoering

3.Gedraging is dienstig geweest voor het bedrijf van rechtspersoon

4.Rechtspersoon kon beschikken over het wel/niet plaatsvinden van de gedraging en deze gedraging of vergelijkbaar gedrag werd aanvaard of placht te worden aanvaard (IJzerdraad-criteria)

Opzet en culpa van de rechtspersoon: al naar geland delictsomschrijving moet naast de gedraging ook opzet of culpa bij rechtspersoon aanwezig zijn. De routes voor de vaststelling van opzet of culpa: toerekening van opzet of culpa van natuurlijke persoon aan rechtspersoon, opzet of culpa bij rechtspersoon zelf of combinatie van beide eerdere routes. Rechtspersonen kunnen zich ook op strafuitsluitingsgronden beroepen (met name rechtvaardigingsgronden). 

Feitelijk leiding geven: het gaat hier om een natuurlijk persoon binnen een rechtspersoon. Het is een bijzondere deelnemingsvorm. De vereisten zijn (Overzichtsarrest): 1) accessoriteit, 2) feitelijke zeggenschap, 3) voldoende effectieve betrokkenheid, 4) dubbel opzet. 

Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur? 

Er worden geen onderwerpen besproken die niet worden behandeld in de literatuur. 

Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?

Er worden geen recente ontwikkelingen besproken.

Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?

Er worden geen opmerkingen gemaakt met betrekking tot het tentamen.

Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?

Er worden geen vragen behandeld die gesteld zouden kunnen worden op het tentamen.