Juristen voor vrede - Arrest

Vereniging van Juristen voor de Vrede e.a. tegen de Staat der Nederlanden (Hoge Raad, 06-02-2004, ECLI:NL:HR:2004:AN8071)

Casus

Voor de rechtbank eisen de 'Juristen voor de vrede' dat de Staat der Nederlanden medewerking zal weigeren aan het gebruik van geweld tegen personen die in de VS ervan verdacht worden in verband te staan tot de aanslag van 9-11.

Hoge Raad

In de cassatiemiddelen voeren de Juristen voor vrede aan dat er sprake is van een schending van art. 6 EVRM, aangezien er sprake is van een 'oneerlijke en partijdige wijze van redeneren'.

Twistpunt is echter dat de eiseressen in dit geval zich beroepen op het geweldsverbod, verwoord in art. 2 van het Handvest. In rechtsoverweging 3.6 stelt de Hoge Raad vast:

"3.6. Reeds eerder heeft de Hoge Raad beslist dat het geweldverbod, zoals dit voortvloeit uit ongeschreven regels van volkenrecht en thans is gecodificeerd in art. 2 punt 4 van het Handvest, strekt tot bescherming van staten en dat uitsluitend staten de naleving van dit verbod kunnen vorderen(16). Deze beslissing van de Hoge Raad strookt met hetgeen in de tekst van art. 2 punt 4 van het Handvest tot uitdrukking is gebracht, namelijk dat het volkenrechtelijk geweldverbod strekt tot bescherming van de territoriale integriteit en de politieke onafhankelijkheid van staten."
Art. 90 GW houdt een opdracht in voor de overheid om zich te beijveren voor het ontwikkelen van de internationale rechtsorde. De wijze waarop deze taak moet worden ingevuld laat de grondwetgever echter open. De rechter kan bepalen of de Staat een onrechtmatige daad pleegt door inbreuk te maken op internationale normen waar burgers aanspraak op kunnen maken. Eiseressen doen vervolgens een beroep op het geweldverbod als internationale aangezien het fundamentele rechten van burgers zou beschermen.

3.15. In onderdeel II.2 en in de cassatiedagvaarding blz. 3-4 is door eiseressen aangevoerd dat het volkenrechtelijk geweldverbod en art. 90 Gw tot doel hebben de fundamentele rechten van burgers te beschermen. Eiseressen noemen in dit verband het recht van een ieder op het bestaan van een zodanige maatschappelijke en internationale orde dat de rechten en vrijheden, genoemd in de Universele Verklaring van de rechten van de mens, daarin ten volle kunnen worden verwezenlijkt (art. 28 Universele Verklaring van de rechten van de mens), het recht op leven en het recht op het ongestoord genot van eigen bezittingen. Eiseressen zijn klaarblijkelijk van mening dat een schending van het volkenrechtelijk geweldverbod per definitie een schending van deze fundamentele mensenrechten met zich meebrengt(28).

De burgerlijk rechter komt echter in dit soort vraagstukken terughoudendheid toe en alle cassatiemiddelen worden dan ook afgewezen.