![Image](https://www.worldsupporter.org/sites/default/files/styles/medium/public/bundle/wereldbol_summaries_joho_single_boek_1_150x190px_0.png?itok=PgQm9J5z)
Hoorcollege 7 Verbintenissenrecht
Afdeling 6.1.10 BW
Toepassingsbereik
- Is uitsluitend van toepassing op alle wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding (dus zowel op onrechtmatige daad als wanprestatie)
- Er moet naar deze afdeling worden gekeken om te beoordelen hoeveel schade er vergoed moet worden
- Deze afdeling is niet van toepassing op andere verplichtingen (zoals nakoming of uitkering, dit zijn geen wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding)
- Het feit dat er geld moet worden gegeven, betekent niet dat je in deze afdeling moet kijken
- Er moet enkel in deze afdeling worden gekeken, indien er sprake is van schending van een recht
Onze opdracht
- De lijdende partij moet zoveel mogelijk worden gebracht in de situatie waarin deze zonder de normschending vermoedelijk zou hebben verkeerd.
- Dit vergt een vergelijking tussen de situatie na de normschending en de situatie zoals die er zonder de normschending zou zijn geweest
- De ene kent een onzekere toekomst, de ander is een hypothetische
- Er moet worden ingeschat wat de toestand is nadat de onrechtmatige daad is gepleegd
- ‘’Wat is de adequate reactie van het recht op de wijziging van de positie van de benadeelde, zoals die door toedoen van de schadeveroorzaker is ontstaan?’’/’’Wat is een redelijke herstelmaatregel en blijft er na het toepassen van die herstelmaatregel nog wat over dat gecompenseerd moet worden?
Uitgangspunten
- Volledige vergoeding
- In beginsel in geld
- Van de werkelijk geleden schade
- Concreet berekend
o Art. 6:97 BW: Rechter begroot
o Bij voorkeur nauwkeurig
o Op een wijze meest in overeenstemming met de aard van de schade
o Eventueel geschat
Wettelijke schadevergoedingsverbintenissen
- Toerekenbare tekortkoming (art 6:74 BW)
o Vergoeding van positief contractsbelang
o Vergelijken met situatie waarin er wél goed en tijdig zou zijn nagekomen
o Je krijgt dus niet alleen de kosten die je hebt gemaakt vergoed, maar ook de gederfde winst
- Onbevoegde vertegenwoordiging (art. 3:70 BW)
o Vergoeding van positief contractsbelang
o Vergelijken met situatie waarin er geen bevoegdheidsoverschrijding zou zijn geweest
o Ook hier vergoeding van zowel kosten als gederfde winst
- Onrechtmatige daad (titel 6.3 BW)
o Zoveel mogelijk naar situatie zonder OD/normschending
o Er is hier geen sprake van positief contractsbelang, omdat er nooit sprake is geweest van een overeenkomst
o Hier is geen sprake van een aanspraak op schadevergoeding, wel kan er bijvoorbeeld een dwangsom worden opgelegd
Zaaksbeschadiging
- NJ 2005, 76
o Door de enkele beschadiging lijdt de gerechtigde reeds voor en onafhankelijk van herstel daarvan in zijn vermogen een nadeel, gelijk aan de waardevermindering welke het desbetreffende vermogensbestanddeel heeft ondergaan. Indien herstel mogelijk en verantwoord is, dan wordt deze waardevermindering in het algemeen bepaald op de – naar objectieve maatstaven berekende – herstelkosten. Ook als de herstelkosten de waardevermindering overtreffen.
o Abstracte schadebenadering -> uitzondering op de hoofdregel, in ieder geval van toepassing bij zaaksbeschadiging
Uitgangspunt en begrenzing
- Het uitgangspunt van volledige schadevergoeding wordt begrensd door de leerstukken van causaliteit (6:98 BW), voordeelstoerekening (6:100 BW), eigen schuld (6:101 BW), matiging (6:109 BW) en limitering (6:110 BW)
Causaal verband: 2 stappen
- De beperking via het vereiste van condicio sine qua non gaat niet ver genoeg;
- Een tweede normatieve toets is nodig om de omvangrijke kring van gevolgen in te perken (6:98 BW)
o Toerekening naar redelijkheid
§ Factorenbenadering:
§ Aard van de aansprakelijkheid
§ Aard van de schade
§ Aard van de geschonden norm
§ Voorzienbaarheid
§ Lengte van de keten
Voordeelstoerekening
6:100 BW
- Heeft een zelfde gebeurtenis voor de benadeelde naast schade tevens voordeel opgeleverd, dan moet, voor zover dit redelijk is, dit voordeel bij de vaststelling van de te vergoeden schade in rekening worden gebracht
- Denk hierbij aan kartelschade -> je betaalt teveel voor een bepaald iets wat je koopt (doordat het kartel prijsafspraken heeft gemaakt waarbij de prijzen zijn opgewaardeerd)
- HR TenneT/ABB
o HR 8 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1483
- 1. Condicio sine qua non verband tussen de normschending en de gestelde voordelen in die zin dat in de omstandigheden van het geval sprake is van een voordeel dat zonder de normschending niet zou zijn opgekomen
- 2. Het dient met inachtneming van de in art. 6:98 BW besloten maatstaf redelijk te zijn dat die voordelen in rekening worden gebracht bij de vaststelling van de te vergoeden schade.
Eigen schuld:
Art. 6:101 BW
- “Wanneer de schade mede een gevolg is van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend, wordt de vergoedingsplicht verminderd door de schade over de benadeelde en de vergoedingsplichtige te verdelen in evenredigheid met de mate waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen, met dien verstande dat een andere verdeling plaatsvindt of de vergoedingsplicht geheel vervalt of in stand blijft, indien de billijkheid dit wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden van het geval eist.’’
- Vier stappen
o Causaal verband
o Toerekenbaarheid
§ De omstandigheid aan de zijde van de benadeelde aan hem kan worden toegerekend, namelijk indien schade is te wijten aan diens schuld of voor diens rekening komt
§ Dat de benadeelde de (extra) schade had kunnen voorkomen door anders te handelen dan hij deed is immers niet voldoende om hem zijn schade gedeeltelijk zelf te laten dragen. Vereist is dat hij anders had moeten handelen.
o Causaliteitsmaatstaf
§ De schade moet over dader en benadeelde worden verdeeld in evenredigheid met de mate waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen
§ Afweging van veroorzakingswaarschijnlijkheid
o Billijkheidscorrectie
§ Ten slotte moet worden beslist of de aansprakelijkheid van de dader conform deze causale afweging wordt afgewikkeld dan wel door toepassing conform een schadedeling naar billijkheid
Matiging (6:109 BW)
- Rechterlijke bevoegdheid
- Kennelijk onaanvaardbare gevolgen
- Onverzekerd
- Weinig praktijkgevallen waarin dit is toegepast
- 27 september 1989: AFC Ajax – Austria Wien
o Grimmige sfeer
o Er werd met staven gegooid
o Gerald M -> Ajax-supporter -> werd opgepakt -> keeper van Austria Wien raakte hierdoor geblesseerd, wedstrijd kon door onrust niet meer worden uitgespeeld
o Allerlei sancties opgelegd aan Ajax -> Mochten niet meer meedoen aan betreffende Europa Cup, moesten voor een bepaalde tijd hun thuiswedstrijden uit spelen -> miljoenenschade (ook op verlies kaartverkoop)
o Gerald M was een zeventienjarige jongen die de betreffende schade nooit zou kunnen betalen
§ Rechter ging over tot matiging -> Ajax had betere maatregelen kunnen treffen, heeft verder gekeken naar omstandigheden van het geval
Limitering (art. 6:110 BW)
- AMVB
- Op knelpunten gericht
Schadevergoeding
- De wet (art. 6:95 e.v. BW) werkt met een tweeledig schadebegrip:
o Vermogensschade
§ Geleden verlies, gederfde winst, kosten ter schadebeperking, BGK, incassokosten
§ Steeds volledig vergoeden
§ Vergoedingen die in geld uit te drukken zijn
o Ander nadeel
§ Voor zover de wet recht op vergoeding geeft naar billijkheid
§ Zie art. 6:106 BW (smartengeld)
· A. Oogmerk om zodanig nadeel (smart) toe te brengen (geestelijk letsel)
· B. Aantasting in de persoon
o Letsel
o Goede naam of eer
o Andere aantasting
· C. Aantasting nagedachtenis overledene
o Bijvoorbeeld als een man enkel en alleen om zijn ex-vrouw geestelijk pijn te doen hun kinderen vermoordt
o Komt in een betreffend geval ook voor vergoeding in aanmerking komt (valt onder categorie A, wel vrij uitzonderlijke situatie)
Omvang smartengeld
- Hoe hoog moet je gaan vergoeden?
o Naar billijkheid, afhankelijk van omstandigheden van het geval
§ Aard, ernst, duur smart
§ Aard van de aansprakelijkheid
§ Ernst van de normschending
§ Vergelijken
· Wat krijgen andere slachtoffers onder vergelijkbare omstandigheden aan smartengeld vergoed -> mag ook naar het buitenland gekeken worden, hier wordt vaak meer uitgekeerd dan in Nederland
§ Geldontwaarding
· 1000€ is een stuk meer dan 2200 gulden
- Schadevergoeding voor derden?
o Systeem van de wet:
§ 6:107, 6:107a en 6:108 BW
o 6:107a BW
§ Werkgever lijdt schade, doordat een werknemer ziek thuis zit door een onrechtmatige daad van een ander en zijn loon doorbetaald krijgt
§ De werkgever heeft dus als derde beperkt aanspraak op schadevergoeding
o 6:107 BW
§ Speciale categorie voor situaties waarin kosten zijn gemaakt ten behoeve van de gekwetste, maar niet door de gekwetste zelf maar door derden (de gekwetste zou deze kosten doorgaans zelf maken)
§ Voorbeeld: als er verzorgkosten gemaakt worden door bijvoorbeeld een partner of een ouder van de gekwetste (huurt verzorging voor de gekwetste in)
§ Ander voorbeeld: werkzaamheden die normaal gesproken door de man worden gedaan, worden nu door de vrouw gedaan -> lijdt hierdoor verlies van inkomen of levert vrije tijd in -> recht op vergoeding van objectieve kosten die bij het inhuren van een derde zouden zijn gemaakt (bijv. schoonmaakkosten)
o 6:108 BW
§ Situatie waarin je als derde schadevergoeding kan krijgen bij het overlijden van iemand -> kosten van lijkbezorging voor zover die niet verzekerd zijn worden vergoed door diegene die het overlijden veroorzaakt heeft
§ In beginsel krijg je geen schadevergoeding (je bent niet de direct gekwetste), tenzij iemand is overleden in jouw onderhoudverzag (derven van levensonderhoud)
HR AA 1999, 656 Johanna Kruithof
- Ging om jong meisje met ernstige brandwonden
- Ligt langdurig in brandwondencentrum
- Ouders bezoeken haar vaak (steken hier dus veel vrije tijd en reiskosten in)
- Komt dit voor schadevergoeding in aanmerking?
o Nee, de ouders zijn hier derden -> het meisje zelf is de gekwetste
o Uitzondering: artikel 6:107 BW -> Ouders: ‘’Wij verzorgen nu het kind, als wij zelf niet zouden komen zouden wij een derde moeten inhuren om voor haar te zorgen’’
o HR: ‘’Onder bepaalde omstandigheden kan dergelijke schade (zeer beperkt) worden vergoeden, maar niet zozeer in de kosten die de ouders moeten maken/inkomen dat ze mislopen, maar objectieve kosten (die gemaakt zouden zijn bij het inhuren van een derde)
HR NJ 1999, 145 (Wrongful Birth)
- Ongepland zwanger zijn
- Je denkt dat je iets hebt gedaan tegen de vruchtbaarheid van jou of je partner -> is niet het geval want arts heeft bijvoorbeeld spiraaltje niet goed geplaatst/heeft niet goed gesteriliseerd
- Alle landen zeggen dat deze schade voor vergoeding in aanmerking komt, maar Noorwegen niet
- Het betreft hier schade die wordt geleden door het opvoeden van een kind
- Tevens gaat het om aantasting van de persoon (je hebt de keuze niet zelf kunnen maken om wel of geen kind te hebben/op te voeden)
-
HR NJ 2006, 606 (Wrongful life)
- De zwangerschap was gepland en gewenst, maar de geboorte in zoverre niet dat door een fout van een arts/verpleegkundige er geen test is geweest die de mogelijkheid had geboden om de zwangerschap af te breken (bijvoorbeeld als er een indicatie is dat het kind ernstig gehandicapt ter wereld zou zijn gekomen)
- In Nederland is door de HR beslist dat er een recht op schadevergoeding bestaat voor zowel het kind als de ouders (in geen enkel ander land is dit het geval)
Wetsvoorstel affectieschade
- Meteen door de Tweede Kamer geaccepteerd
- Lang (tot 2010) bij de Eerste Kamer gebleven
- Zowel de kant van de slachtoffers als de kant van de verzekeraars was hier al heel lang voor -> problematisch
- In allerlei andere landen werden dergelijke schadevergoedingen wel uitgekeerd
Wetsvoorstel schadevergoeding zorg- en affectieschade
- Compensatie voor affectieschade
o Bij ernstig en blijvend letsel of overlijden
o Voor naasten/nabestaanden
o Vergoeding tussen de €12.500-20.000
o Wetsvoorstel ligt nu bij de Tweede Kamer
o Is op grond van politieke argumenten onderuit gegaan -> stemming uitgesteld tot november -> wordt mogelijk weer uitgesteld
HR NJ 2002/240 Taxibus shockschade
Schending veiligheidsnorm
- Onrechtmatig tegenover gekwetste en mogelijk niet-direct gekwetste
Waarneming of directe confrontatie
- Hevige emotionele schok, waaruit geestelijk letsel voortvloeit
- Ruime interpretatie
Beperkt, zie o.a. HR 9 oktober 2009, NJ 2010, 387 (Vilt)
- Komt dicht in de buurt van affectieschade, uitzondering moet beperkt uitgelegd worden
- In dit arrest was geen sprake van een directe waarneming/confrontatie
- Er vond een verkeersongeval plaats tussen een Opel en een Honda -> Opel zitten vier jeugdige kinderen in -> in de Opel zitten woonwagenkampbewoners dwingen de Honda om hen naar het woonwagenkamp te volgen, waar ze de schade vergoed willen krijgen -> op het moment dat de Honda kans ziet om de Opel achterna te rijden, rijden ze een afrit op -> Opel zet de achtervolging in op de Honda -> beide auto’s gaan steeds sneller rijden, Honda rijdt op een gegeven moment tegen een boom -> drie inzittenden dood, andere gewond -> wat krijgen de ouders aan vergoeding -> niets -> geen vermogensschade, er is geen onrechtmatige daad gepleegd jegens de ouders maar tegen diegenen die in de Honda zaten
- Ouders konden geen beroep doen op affectieschade
- Shockschade faalde ook, er was geen sprake van een directe waarneming van het ongeval
- Op het moment dat het wetsvoorstel dat bij de Tweede Kamer ligt wet wordt, verandert dit, maar dit zou – zoals eerder gezegd – nog lang kunnen duren
Sluipende schade & verjaring
- HR 28 april 2000, NJ 2000, 430 (Van Hese/De schelde)
- EHRM 11 maart 2014, NJ 2016, 88 (Moor e.a. vs Zwitserland)
- Voorbeeld: asbestblootstelling -> fysieke schade kan zich pas na tien of meer jaar na blootstelling voordoen en tot overlijden lijden -> is er sprake van verjaring?
- Naar Nederlands recht moet je een schadevergoedingsclaim op een gegeven moment instellen, anders is er sprake van verjaring
Verjaring
Art. 3:310 lid 1 BW
- Een rechtsvordering tot vergoeding van schade (…) verjaart:
o Door verloop van 5 jaren na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de benadeelde zowel met de schade (…) als me de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden
o En in ieder geval door verloop van 20 jaren na de gebeurtenis waardoor de schade is veroorzaakt
- Relatieve en absolute termijn
- Soms: 30 jaar – 3:310 lid 2
- Strafbaar feit: verjaring strafvordering 3:310 lid 4 BW
Verjaring bij personenschade
Art. 3:310 lid 5 BW
- Een rechtsvordering tot vergoeding van schade door letsel of overlijden verjaart slechts:
o Door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag volgende op die waarop de benadeelde zowel met de schade als met de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden
§ Alleen relatieve termijn
§ 5 jaar na meerderjarigheid
§ Voor gebeurtenissen vanaf 1 februari 2004
Verjaring plus redelijkheid & billijkheid
Relatieve termijn
- Invulling kenbaarheidsvereiste:
o Benadeelde daadwerkelijk in staat om een rechtsvordering in te stellen
- Absolute termijn
o Beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid
§ Een claim op verjaring kan door de maatstaven van r & b nietig zijn (je kan dan toch je schadevergoeding claimen)
§ Gezichtspuntencatalogus HR Van Hese/De Schelde
· Aard schade?
· Aanspraak op uitkering uit andere hoofde?
· Verwijtbaarheid?
· Rekening houden met?
· Mogelijkheden van verweer?
· Aansprakelijkheid verzekerd?
· Voortvarendheid?
Verjaring
- Ontwikkeling: versoepeling
- EHRM 11 maart 2014, NJ 2016, 88 (Moor e.a. vs Zwitserland)
o Verjaringstermijn van tien jaar
o Europese rechter: dit recht is schending van het EVRM
o Kamervragen in Nederland: is ook ons recht strijdig met het EVRM -> nee, want het Nederlandse recht kent een versoepeling -> Ook situaties die nog onder het oude recht vallen en echt onaanvaardbaar zijn kunnen ook voor vergoeding in aanmerking komen
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
![Image](https://www.worldsupporter.org/sites/default/files/styles/medium/public/bundle/wereldbol_summaries_joho_single_boek_1_150x190px_0.png?itok=PgQm9J5z)
Hoorcollegeaantekeningen Verbintenissenrecht - UU
Hoorcollege 1 Verbintenissenrecht, Bachelor Jaar 2 Rechtsgeleerdheid
Hoorcollege 1 Verbintenissenrecht
Verbintenissenrecht =
Recht dat de verbintenissen regelt
Karakteristiek =
Verdeling van bepaalde (vermogensrechtelijke) risico’s
Context =
Het verbintenissenrecht beweegt voortdurend mee met maatschappelijke problemen en ontwikkelingen
- Verbintenissenrecht is heel oud, maar blijft in beweging (belangrijke boodschap van dit vak) -> meebewegen met maatschappelijke ontwikkelingen
- Rechtsgeschiedenis (geplaatst in historische achtergrond rechtsgeschiedenis)
- Tweedejaarsvak (Over grenzen heen: internationale, maatschappelijke en multidimensionale context)
Introductie verbintenissenrecht
- Risicoverdeling
- Krachtveld van beginselen
- Oud, maar resultaten zijn door maatschappelijke veranderingen niet steeds hetzelfde
- Recht ontwikkelt zich niet lineair, wordt wel veelvuldig gedacht -> ontwikkelt zich in golfbewegingen, is niet statisch
- Het nationale verbintenissenrecht staat niet meer op zichzelf -> wordt steeds beïnvloed door Europees en nationaal privaatrecht
- De nationale regelgeving is eigenlijk niet meer soeverein, omdat Europese regelgeving er dus macht over uitoefent
- Dit werkt ook de andere kant op -> Europees recht is ook gebaseerd op nationale rechtsstelsel -> wisselwerking -> dit is ingewikkelder dan het in eerste instantie lijkt
- Bronnen privaat recht -> cyclus nationale rechtspraak -> private regulering -> Europese regelgeving -> nationale regelgeving -> Europese rechtspraak -> nationale rechtspraak (proces van beïnvloeding, hierdoor zijn ontwikkelingen dus niet lineair, maar wat chaotischer/in golfbewegingen)
- Nationale recht wordt beïnvloed door Europese regelgeving, is zelf ook al geëuropeaniseerd
- Wij hebben enkel deze regelgeving overgenomen in het Nederlandse rechtssysteem omdat we van oorsprong Europees zijn en niet nationaal
- Ook regelgeving buiten BW van belang
- Ook EHJ en EHRM oefenen justitiële macht uit op regelgeving
Leerstukken
- Totstandkoming rechtshandeling
o Wilsvertrouwensleer
o Rechtshandeling -> op rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard (art. 3:33 BW)
o Geen overeenstemming tussen wil en verklaring leidt tot discrepantie (uitzondering in art. 3:35 BW waardoor rechtshandeling toch tot stand kan komen)
o Art. 3:11 BW, 6:216 BW en 6:248 BW:
§ Redelijkheid & billijkheid
§ Uitzondering op uitzondering
§ Opnieuw alle omstandigheden afwegen
o Eind deze week komt hier een kennisclip over
- Geestelijke stoornis -> belet dat rechtshandeling wordt aangenomen (art 3:33 + 3:34 BW) -> Eelman/Hin
- OVERIGE ARTIKELEN NIET GENOTEERD! SLIDE NOG EEN KEER BEKIJKEN, KENNISCLIP BEKIJKEN
Bouwstenen overeenkomst
- Overeenkomst
o Aanbod (wil-verklaring) + Aanvaarding (wil-verklaring) -> art. 6:217 BW
o Als dit niet overeenstemt -> wilsontbreken -> wordt dit gerechtvaardigd door gerechtvaardigd vertrouwen?
DIT WAS DE HERHALING VAN HET EERSTE JAAR
TWEEDEJAARSSTOF
- Risicoverdeling
- Krachtveld van beginselen
Leerstukken
- In het eerste jaar slechts twee partijen (schuldeiser + schuldenaar)
- Nu kunnen er drie partijen ten tonele verschijnen
o Achterman
o Tussenpersoon
§ Handelt in naam van een ander (bijv. advocaat)
§ Indien de advocaat een proces voert bij een rechtbank/een overeenkomst sluit met zijn cliënt ten behoeve van een derde
§ Een achterman en een derde hebben ruzie/een juridisch conflict
§ Tussenpersoon is diegene die steeds een gesprek voert (bemiddelaar)
Hoorcollege 2 Verbintenissenrecht, Bachelor Jaar 2 Rechtsgeleerdheid
Hoorcollege 2 verbintenissenrecht
Inhoud overeenkomst
Afdeling 6.5.4 BW
- Art. 6:248 BW
- Rechtsgevolgen overeenkomst
o Door partijen overeengekomen
o In de wet bepaald (6:27 e.v. BW)
o Redelijkheid & billijkheid
- Inhoud bepalen via uitleg
Karakteristiek verbintenissenrecht:
- Risicoverdeling & krachtveld van beginselen
Uitleg
- Vaststellen van inhoud door uitleg
o Haviltex-criterium (HR 13 maart 1981, NJ 1981, 635)
§ Objectieve resp. subjectieve aankopingspunten:
· Een glijdende schaal
· Verfijning voor gevaltypen
· ‘’Tussen de Haviltexnorm en de cao-norm bestaat geen tegenstelling, maar een vloeiende overgang’’ (DSM/Fox)
o DSM/FOX
§ Bij de uitleg zijn beslissend alle omstandigheden van het concrete geval, gewaardeerd naar hetgeen de maatstaven van redelijkheid en billijkheid meebrengen.
§ Taalkundige betekenis: niet alles bepalend, wel van groot belang.
o Goederenrechtelijke uitlegnorm:
§ Objectieve resp. subjectieve aanknopingspunten:
· Een glijdende schaal
· Verfijning van gevaltypen
· ‘’Tussen de Haviltexnorm en de CAO-norm bestaat geen tegenstelling, maar een vloeiende overgang’’ (DSM/FOX)
Uitleg geëuropeaniseerd
- Nederlands recht: geen uitlegregels van algemene aard
- Maar: Uitleg algemene voorwaarden: 6:238 lid 2 BW
o Contra proferentem:
§ Bij twijfel over de betekenis van een beding in algemene voorwaarden prevaleert de voor de consument gunstigste uitleg
§ Beschermingsregel (onbekend in Nederland, geen algemene regel -> wel in geëuropeaniseerde algemene voorwaardenregeling van 6:238 lid 2 BW, Europese richtlijn is geïmplementeerd
§ Algemene voorwaardenregeling heeft door brede Europese interpretatie een reflexwerking op andersoortige, gelijksoortige regelingen
- Aanvulling overeenkomst
II Vaststellen van inhoud door aanvulling
- Leemtes in de overeenkomst
- Art. 6:248 lid 1 BW
- Wet, gewoonte en redelijkheid & billijkheid
- Aanvulling van rechten, plichten en bevoegdheden
VB: opzegging duurovereenkomst
- Beperkingwerking redelijkheid en billijkheid (zie vorige week)
o Kan ook tussen partijen geldende regel opzij zetten
o Naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid is het onaanvaardbaar om hier een beroep op te doen
o Vorige week is dit gezien in het kader van 3:35 BW (wilsontbreken)
§ Wederpartij: ‘’Ik wist niet dat je het gevolg niet voor ogen had, ik kon er gerechtvaardigd van uit gaan dat dit wel het geval was, dus ik dien beschermd te worden’’
o Exoneratieclausule (nogmaals terugkijken, wordt ook volgende week behandeld)
Opzegging van duurovereenkomst
- HR Provincie Noord-Holland/Gemeente Amsterdam
- Regeling van opzegging in de wet?
o Bv: 7:271 e.v., 7:293 e.v., 7:408 BW -> Dwingend recht of regelend recht? -> hier dwingend recht (staat daadwerkelijk in wetboek)
- Regeling van opzegging in de overeenkomst?
o Opzegclausule
o Antwoord nee? Verder kijken
o Ja? -> bijv. opzegtermijn van 10 dagen, overeenkomst mag eenzijdig worden opgezegd tenzij dit naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is
o Is de overeenkomst een overeenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd?
§ Bepaalde tijd: in beginsel niet opzegbaar, geldt totdat specifieke bepaalde tijd is verstreken (niet tussentijds opzegbaar)
· Uitzondering: 6:258 BW (onvoorziene omstandigheden)
Hoorcollege 3 Verbintenissenrecht, Bachelor Jaar 2 Rechtsgeleerdheid
Hoorcollege 3 Verbintenissenrecht
Deeltoets & oefentoets
- Deeltoets op blackboard: vanaf 14 oktober, 12:00
- Deeltoets inleveren: uiterlijk 21 oktober, 11:59
- Oefentoets op blackboard: vanaf 26 september, 18:00
o Volgende week maandag online en werkgroep volgende week inleveren
- Inleveren: uiterlijk 3 oktober 11:59 uur
Algemene voorwaarden
- Bedingen die zijn opgenomen met de bedoeling om in meerdere bedingen te zijn opgenomen
- Gebruiker en wederpartij
o Gebruiker: diegene die de algemene voorwaarden heeft geformuleerd en deze wil gebruiken in al zijn overeenkomsten
o Wederpartij: diegene die de algemene voorwaarden aanvaardt
- Heel veel algemene voorwaarden in Nederland
- Voordelen
o Gemak bij contractsluiting
o Standaard bedingen (voorkomt ellende met nadenken en uitschrijven van specifieke voorwaarden)
o Handig voor risicoverdeling
o Doorstaan gemakkelijk de tand des tijds
o In sommige branches zijn de algemene voorwaarden overal hetzelfde
§ Voorbeeld: BOVAG (garagebedrijven) -> bij aanschaf tweedehandsauto bij de ene garage, zelfde voorwaarden bij de andere garage
- Nadelen
o Er is niet of nauwelijks onderhandeld over de inhoud van de algemene voorwaarden, dus je móét ze eigenlijk wel accepteren
o De gebruiker bepaalt wat de voorwaarden zijn en wat de risicoverdeling is
§ Eenzijdig
§ Zal dus snel in belang gebruiker zijn
§ Wederpartij dient dus te worden beschermd
o Zijn doordat ze vele bedingen bevatten vaak ondoorgrondelijk en lastig leesbaar (kleine lettertjes, vaak worden ze dus niet eens gelezen)
o Zijn van toepassing zonder dat je er erg in hebt -> toepasselijkheid van algemene voorwaarden gaat heel snel en makkelijk
- Afdeling 6.5.3. BW
o Art. 6:231 BW
§ Definitie algemene voorwaarden
§ Een of meer bedingen, opgesteld teneinde in een of meerdere overeenkomsten te worden gebruikt
§ Objectieve maatstaf
· Gaat er niet om of de voorwaarden meer dan eens gebruikt worden, maar of ze ervoor bestemd zijn om vaker gebruikt te worden
· Gaat er ook om wat je als wederpartij ervan mag verwachten
o Schriftelijk, mondeling of elektronisch
§ In oud wetboek mochten algemene voorwaarden enkel schriftelijk zijn, veranderd door digitalisering (maatschappelijke verandering)
§ Door jurisprudentie mogen mondelinge algemene voorwaarden soms ook worden opgesteld
o Kernbedingen
§ Gaat over de kern van de overeenkomst (zonder dit beding zou de overeenkomst niet gesloten zijn)
Toepasselijkheid
- Hiervoor gelden geen bijzondere wetsbepalingen
- Algemene wetsbepalingen
- Art. 3:33 en 3:35 BW
o Art. 3:33 BW -> aanbod en aanvaarding
o Art. 3:35 BW -> aanvaarding is ongewenst
§ Algemene voorwaarden zitten in de overeenkomst ingebakken
§ Wederpartij: ‘’ik heb de algemene voorwaarden niet gezien’’ -> toch sprake van aanvaarding (wilsvertrouwensleer, gebruiker mocht gerechtvaardigd vertrouwen op aanvaarding wederpartij)
- Art. 6:232 BW
o Algemene voorwaarden maken ook deel uit van de overeenkomst, indien de gebruiker wist dat de wederpartij de algemene voorwaarden niet kende
o Consequentie: Toch vernietigbaar/niet onaantastbaar
- Art. 6:225 lid 3 BW.....read more
Hoorcollege 4 Verbintenissenrecht, Bachelor Jaar 2 Rechtsgeleerdheid
Hoorcollege 4 Verbintenissenrecht
Bijzondere overeenkomsten; wat zijn dat?
Bijzondere bijeenkomsten of benoemde overeenkomsten
- Uitwerking in Boek 7 BW
Onbenoemde overeenkomsten
- Onbenoemd als in ‘’niet benoemd in boek 7’’
Buiten Boek 7 BW geregelde overeenkomsten
- Niet in boek 7 geregeld
- Ook geen bijzondere overeenkomsten
- Denk aan bijv. pensioenovereenkomsten
Bijzondere overeenkomsten; gelaagde structuur
Bv koopovereenkomst beheerst door:
Koopovereenkomst moet ook tot stand komen door aanbod en aanvaarding
o Boek 3 BW
§ O.a. art. 3:33 BW, 3:35 BW
o Boek 5 BW
§ O.a. art. 5:1 BW
o Boek 6
§ O.a. 6:52 BW, 6:74 BW, 6:95 e.v., 6:262, 6:265 BW
o Boek 7
§ Titel 7.1
§ Bijzondere bepalingen over bijzondere overeenkomsten
§ Overeenkomsten over koop/huur etc.
§ Dus ook eerder genoemde boeken aflopen
Bijzondere overeenkomsten; de ratio
Particulier belang
- Houvast
- Regelend recht
- Veel voorkomend
o Handig als er regels zijn die van toepassing zijn als partijen niet een andersoortige overeenkomst regelen
- Behoefte aan nadere regels
Algemeen belang
- Bescherming
o Kan verschillende vormen aannemen, manier om een overeenkomst te regelen terwijl je als partij bescherming geniet
- Dwingend recht
o Bijzondere beschermingsregelingen in boek 7
- Rechtsgevolgen van dwingend recht
- Vormvoorschriften
- Bewijsrechtelijke bepalingen
Dus:
- Particulier belang van houvast vs. algemeen belang van bescherming
Bijzondere overeenkomsten: welke zijn er?
- Koop (Timeshare en koop op afstand: nu in boek 6)
o Timeshare: gedeeld eigendom in tijd -> wanneer je eigenaar bent van een vakantiehuis, is dat vakantiehuis van jou/ben je vrij er heen te gaan wanneer je wil of het te verhuren -> volledig eigendomsrecht
o Bij Timeshare is dit niet het geval: gedeeld eigendomsrecht -> je mag voor een bepaalde periode gebruik maken van het eerder genoemde huis
o Richtlijn die gaat over de overeenkomst op afstand
o Richtlijn consumentenrechten -> door interpretatie van nieuwe richtlijn verhuisd van boek 7 naar boek 6
- Ruil
- Financiële zekerheidsovereenkomst (EU Richtlijn)
- Consumentenkredietovereenkomst
- Pandbelening
- Schenking
- Huur
- Pacht
- Opdracht
o Opdracht
o Lastgeving
o Bemiddelingsovereenkomst
o Agentuurovereenkomst
o Geneeskundige behandelingsovereenkomst
- Reisovereenkomst
o Beïnvloed door Europese richtlijnen
- Betalingstransactie
- Bewaarneming
- Arbeidsovereenkomst
- Aanneming van werk
- Borgtocht
- Vaststellingsovereenkomst
- Lijfrente
Gemengde overeenkomst
- Koop & aanneming van werk
o Veel voorkomende gemengde overeenkomst
§ Je laat een vloer leggen in jouw huis (je koopt de vloer/wordt jouw eigendom) en er is sprake van aanneming (er is personeel dat de vloer voor je legt)
§ Je koopt een nieuwe auto, maar je wil ook allerlei zaken zoals een muziekinstallatie en een navigatiesysteem laten inbouwen (dus ook hier weer koop en aanneming)
- Arbeids- & huurovereenkomst
o In het verleden veel voorkomende gemengde overeenkomst
o Tegenwoordig wat minder gangbaar
o Gaat om conciërge/huismeester die in het pand woont waar hij ook.....read more
Hoorcollege 5 Verbintenissenrecht, Bachelor Jaar 2 Rechtsgeleerdheid
Hoorcollege 5 Verbintenissenrecht
Contractueel & buitencontractueel verbintenissenrecht
- Verbintenissenrecht deel II HC 5, 6 en 7
o Onrechtmatige daad en schadevergoedingen
§ Aansprakelijkheid uit eigen onrechtmatige daad
· Afdeling 6.3.1 BW
§ Kwalitatieve aansprakelijkheid
· Afdeling 6.3.2., 6.3.3 BW & art. 6:185 WVW
§ Schadevergoeding
· Afdeling 6.1.10 BW
Achtergrond
- Risicoverdeling
o Herkenbaar uit inleiding verbintenissenrecht en contractuele aansprakelijkheid
- Beginselen:
‘’Ieder draagt zijn eigen schade (vrijheid)’’ versus ‘’Berokken een ander geen schade (verantwoordelijkheid)’’
Functies aansprakelijkheidsrecht
- Compensatie (verplaatsen van risico)
o De verzekeraar zal de schade dragen in het geval van niet opzettelijk aangebrachte schade
- Preventie (schadevoorkoming)
- Kostenspreiding
o Verzekering wordt gedekt door premies
- Genoegdoening
o Maatschappelijke behoefte aan erkenning/genoegdoening bij toegebrachte schade
- Handhaving van rechten
o Belangrijkste functie van aansprakelijkheidsrecht
o ‘’Gij zult geen schade aan anderen toebrengen’’
o Indien je normen niet handhaaft, wordt het recht een lege huls -> dit kan door schadevergoedingsclaims toe te wijzen
Schade voorkomen is beter dan schade vergoeden
- 1. Verboden en geboden
- 2. Schadevergoeding
- ‘’Voorkomen is beter dan genezen’’ -> bij het ontstaan van schade, wordt er snel heil gezocht in de schadevergoeding
- Hoeveel schadevergoeding moet nou door wie, aan wie worden vergoed -> schade wordt van slachtoffer naar dader/verzekeraar verplaatst -> niet optimaal -> schade voorkomen maakt werkelijk een onderscheid en zorgt voor maatschappelijke verbeteringen
- Actueel voorbeeld van schade voorkomen: Urgenda versus The Netherlands
o ‘’Zaak van het jaar’’, zelfs wereldwijd
o Urganda had een claim tegen de staat in gesteld -> de staat moet beter zorgen voor de maatschappij, in de zin dat er meer maatregelen moeten worden getroffen, om te voorkomen dat de klimaatverandering doorzet -> Nederland moet CO2-uitstoot terugbrengen tot 40%-50% -> Nederland heeft hier volgens Urgenda niet adequaat op gereageerd -> rechter heeft vervolgens Nederlandse overheid gebod opgelegd om de CO2-uitstoot voor 2020 met 20% te hebben verlaagd -> rechterlijk bevel in de vorm van een schadevergoedingsclaim -> hoger beroep ingesteld tegen uitspraak -> Alsnog kan Urgenda als winnaar worden gezien -> klimaatverandering heel erg hoog op de agenda gezet: zelfs als de uitspraak in hoger beroep onderuit gaat, heeft Urgenda erg veel bereikt
o Kortom: goed voorbeeld van schadevoorkomingsclaim
- Golfbewegingen
o Het buitencontractuele verbintenissenrecht ontwikkelt zich niet lineair
o Tendensen van uitdijing en inperking wisselen elkaar af
§ Vanaf 1838 (1402 oud BW) tot 1860/1870
§ Vanaf 1870 tot 1900/1919
§ In 1919 luidde Lindebaum/Cohen een verruiming van aansprakelijkheid in
§ Het is mogelijk dat er in de toekomst weer een tegengestelde tendens komt
§ Golfbewegingen staan dus in connectie met maatschappelijke ontwikkelingen
· Belangrijk hierbij is de sociale zekerheid
o Daar waar de sociale zekerheid afkalft, neemt de behoefte aan aansprakelijkheid toe
§ Begin van de 19de eeuw was de sociale zekerheid veel ruimer -> vervolgens werd er gepleit om het aansprakelijkheidsrecht af te schaffen.....read more
Hoorcollege 6 Verbintenissenrecht, Bachelor Jaar 2 Rechtsgeleerdheid
Hoorcollege 6 Verbintenissenrecht
Kwalitatieve aansprakelijkheden
- Algemeen
o Voor iets anders dan eigen gedrag
o Voor gedragingen van anderen (6:169-172 BW)
o Voor gebrekkige en/of gevaarlijke zaken (o.a. 6:173, 6:174, 6:179, 6:185 BW & 185 WVW)
o Afweging enerzijds vrijheid, anderzijds verantwoordelijkheid
o Zelfde beginselen die bij de gewone onrechtmatige daad ook gelden
§ Ieder draagt zijn eigen schade
§ Berokken een ander geen schade
· Evenwicht voor aansprakelijkheid
o Aard van de aansprakelijkheid is meestal buitencontractueel
o Gemeenschappelijke gronden -> grondige reden vereist om iemand aansprakelijk te stellen!!
- Algemeen: argumentatie
o Voorbeeld voor onderstaande = auto vergelijken met fiets
o Argumenten voor kwalitatieve aansprakelijkheden:
§ Bijzondere betrekking & voordeel
§ Actieradius & risico van schade & invloed/eenheid
§ Verzekerbaarheid
· VB: Achtergrond art. 185 WVW
· Slachtofferbescherming
o Toename van verkeersongevallen
o Bewijsproblemen voor slachtoffer
· Profijt-gedachte
· Gevaarzetting (Betriebsgefahr)
· Verzekering = verplicht (art. 2 WAM)
- Algemeen: evenwicht
o Wel/geen aansprakelijkheid o.g.v.:
§ Rechtsverhouding (met persoon/zaak)
· Ouders/kinderen
· Werkgever/werknemer
· Vertegenwoordiger/vertegenwoordigde
· Persoon (bezitter/bedrijfsmatige gebruiker)/zaak
§ Vereisten voor aansprakelijkheid
· Er moet een goede reden zijn om de schade af te wentelen op een ander
o Fout
o Gebrek/gevaar
§ Uitzondering: 6:169 lid 1 BW
· Aansprakelijkheid voor ouders voor kinderen jonger dan veertien jaar
· Kind kan niet zelf aansprakelijk zijn op grond van art. 6:164 BW
· Zie art. 6:169 lid 2 -> disculpatiegronden
· Geen échte uitzondering -> daad zou tot aansprakelijkheid leiden indien leeftijd kind hier niet in de weg van zou staan
· Dus aan de ene kant diegene die de onrechtmatige daad heeft begaan, aan de andere kant diegene die kwalitatief aansprakelijk is
- Algemeen: Band riscio- & foutaansprakelijkheid
o Risico/kwalitatieve aansprakelijkheid
§ Niet ‘aansprakelijkheid zonder schuld’
§ Evenmin ‘aansprakelijkheid zonder onrechtmatigheid’
§ Er is altijd een band tussen de gewone aansprakelijkheden en de kwalitatieve aansprakelijkheden, in de zin dat er altijd een onrechtmatigheid of een fout vereist is
o Met het risicobeginsel bevinden we ons op het terrein van de onrechtmatigheid
- Algemeen: Verschil risico & foutaansprakelijkheid
o Bij de aansprakelijkheid ingevolge art. 6:162 BW wordt de onrechtmatigheid beoordeeld aan de hand van ofwel het gedrag van de persoon voor wie de aansprakelijkheid bestaat ofwel het ‘gedrag’ cq. De constellatie van de zaak waarvoor aansprakelijkheid bestaat.
- Algemeen: aansprakelijkheid is
o Aansprakelijkheid is afhankelijk van falend gedrag. Het vereist dat een mens of ding niet voldoet aan een geldende rechtsnorm
o De grondslag van aansprakelijkheid dient te worden gevonden in de vermijdbaarheid van schade
o Dus, vereisten zijn:
§ Falend gedrag
§ Schending rechtsnorm
§ Schade moet vermijdbaar zijn geweest
- Aansprakelijkheid voor personen (afd. 6.3.2)
o Aansprakelijkheid van ouders/voogden voor.....read more
Hoorcollege 7 Verbintenissenrecht, Bachelor Jaar 2 Rechtsgeleerdheid
Hoorcollege 7 Verbintenissenrecht
Afdeling 6.1.10 BW
Toepassingsbereik
- Is uitsluitend van toepassing op alle wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding (dus zowel op onrechtmatige daad als wanprestatie)
- Er moet naar deze afdeling worden gekeken om te beoordelen hoeveel schade er vergoed moet worden
- Deze afdeling is niet van toepassing op andere verplichtingen (zoals nakoming of uitkering, dit zijn geen wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding)
- Het feit dat er geld moet worden gegeven, betekent niet dat je in deze afdeling moet kijken
- Er moet enkel in deze afdeling worden gekeken, indien er sprake is van schending van een recht
Onze opdracht
- De lijdende partij moet zoveel mogelijk worden gebracht in de situatie waarin deze zonder de normschending vermoedelijk zou hebben verkeerd.
- Dit vergt een vergelijking tussen de situatie na de normschending en de situatie zoals die er zonder de normschending zou zijn geweest
- De ene kent een onzekere toekomst, de ander is een hypothetische
- Er moet worden ingeschat wat de toestand is nadat de onrechtmatige daad is gepleegd
- ‘’Wat is de adequate reactie van het recht op de wijziging van de positie van de benadeelde, zoals die door toedoen van de schadeveroorzaker is ontstaan?’’/’’Wat is een redelijke herstelmaatregel en blijft er na het toepassen van die herstelmaatregel nog wat over dat gecompenseerd moet worden?
Uitgangspunten
- Volledige vergoeding
- In beginsel in geld
- Van de werkelijk geleden schade
- Concreet berekend
o Art. 6:97 BW: Rechter begroot
o Bij voorkeur nauwkeurig
o Op een wijze meest in overeenstemming met de aard van de schade
o Eventueel geschat
Wettelijke schadevergoedingsverbintenissen
- Toerekenbare tekortkoming (art 6:74 BW)
o Vergoeding van positief contractsbelang
o Vergelijken met situatie waarin er wél goed en tijdig zou zijn nagekomen
o Je krijgt dus niet alleen de kosten die je hebt gemaakt vergoed, maar ook de gederfde winst
- Onbevoegde vertegenwoordiging (art. 3:70 BW)
o Vergoeding van positief contractsbelang
o Vergelijken met situatie waarin er geen bevoegdheidsoverschrijding zou zijn geweest
o Ook hier vergoeding van zowel kosten als gederfde winst
- Onrechtmatige daad (titel 6.3 BW)
o Zoveel mogelijk naar situatie zonder OD/normschending
o Er is hier geen sprake van positief contractsbelang, omdat er nooit sprake is geweest van een overeenkomst
o Hier is geen sprake van een aanspraak op schadevergoeding, wel kan er bijvoorbeeld een dwangsom worden opgelegd
Zaaksbeschadiging
- NJ 2005, 76
o Door de enkele beschadiging lijdt de gerechtigde reeds voor en onafhankelijk van herstel daarvan in zijn vermogen een nadeel, gelijk aan de waardevermindering welke het desbetreffende vermogensbestanddeel heeft ondergaan. Indien herstel mogelijk en verantwoord is, dan wordt deze waardevermindering in het algemeen bepaald op de – naar objectieve maatstaven berekende – herstelkosten. Ook als de herstelkosten de waardevermindering overtreffen.
o Abstracte schadebenadering -> uitzondering op de hoofdregel, in ieder geval van toepassing bij zaaksbeschadiging
Uitgangspunt en begrenzing
- Het uitgangspunt van volledige schadevergoeding wordt begrensd door de leerstukken van.....read more
Verbintenissenrecht: Samenvattingen, uittreksels, aantekeningen en oefenvragen - UU
- In deze bundel worden o.a. samenvattingen, oefententamens en collegeaantekeningen gedeeld voor het vak Verbintenissenrecht voor de opleiding Rechtsgeleerdheid jaar 2/3 aan de Universiteit Utrecht.
- Voor een compleet overzicht van de door JoHo aangeboden samenvattingen & studiehulp en de beschikbare geprinte samenvattingen voor dit vak ga je naar Samenvattingen en studiehulp voor Rechten aan de Universiteit Utrecht
- 1 of 6
- volgende ›
Online access to all summaries, study notes en practice exams
- Check out: Register with JoHo WorldSupporter: starting page (EN)
- Check out: Aanmelden bij JoHo WorldSupporter - startpagina (NL)
Using and finding summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
- Starting Pages: for some fields of study and some university curricula editors have created (start) magazines where customised selections of summaries are put together to smoothen navigation. When you have found a magazine of your likings, add that page to your favorites so you can easily go to that starting point directly from your profile during future visits. Below you will find some start magazines per field of study
- Use the menu above every page to go to one of the main starting pages
- Tags & Taxonomy: gives you insight in the amount of summaries that are tagged by authors on specific subjects. This type of navigation can help find summaries that you could have missed when just using the search tools. Tags are organised per field of study and per study institution. Note: not all content is tagged thoroughly, so when this approach doesn't give the results you were looking for, please check the search tool as back up
- Follow authors or (study) organizations: by following individual users, authors and your study organizations you are likely to discover more relevant study materials.
- Search tool : 'quick & dirty'- not very elegant but the fastest way to find a specific summary of a book or study assistance with a specific course or subject. The search tool is also available at the bottom of most pages
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
- Check out: Why and how to add a WorldSupporter contributions
- JoHo members: JoHo WorldSupporter members can share content directly and have access to all content: Join JoHo and become a JoHo member
- Non-members: When you are not a member you do not have full access, but if you want to share your own content with others you can fill out the contact form
Quicklinks to fields of study (main tags and taxonomy terms)
Field of study
- Communication & Media sciences
- Corporate & Organizational Sciences
- Cultural Studies & Humanities
- Economy & Economical sciences
- Education & Pedagogic Sciences
- Health & Medical Sciences
- IT & Exact sciences
- Law & Justice
- Nature & Environmental Sciences
- Psychology & Behavioral Sciences
- Public Administration & Social Sciences
- Science & Research
- Technical Sciences
Add new contribution