![Image](https://www.worldsupporter.org/sites/default/files/styles/medium/public/tips_suggestions/wereldbol_summaries_joho_single_boek_1_150x190px.png?itok=rEljlfYL)
Je vertrek voorbereiden of je verzekering afsluiten bij studie, stage of onderzoek in het buitenland
Study or work abroad? check your insurance options with The JoHo Foundation
Gezondheidsrecht is het geheel van regels dat zorgt voor de structurering van gezondheidszorg. Het komt uit verschillende rechtsgebieden die op verschillende manieren worden gehandhaafd. Gezondheidsrecht zorgt ervoor dat actoren in de gezondheidszorg weten wat ze mogen doen en kunnen verwachten. Zo is 1 van de doelen van gezondheidsrecht het voorkomen van willekeur.
Recht wordt in eerste instantie ingedeeld in privaatrecht en publiekrecht. Deze categorieën worden verdeel in hele kleine subcategorieën van recht.
Om een vraag volgende juridische kaders en argumenten op te lossen is het van belang om te weten:
Ethische overwegingen hebben een andere bron dan juridische overwegingen, maar vallen wel binnen de kaders van de wet.
Het burgerlijk wetboek en de WGBO bieden veel handvatten voor de gezondheidsrecht. De WGBO omvat bepalingen over:
Een 65 jarige patiënt is overleden na complicaties van een operatie ter verwijdering van ee goedaardige tumor. Na 2 dagen IC verblijf overlijdt de patiënt. Zijn dochter wil graag inzicht in het dossier. Dit mag niet → rouwverwerking is geen grond om in het dossier te gaan. Dit is een relatief nieuwe regel:
Rouwverwerking is dus geen zwaarwegend belang voor nabestaanden om in het dossier te kijken. Onderliggende redenen voor deze wet zijn:
Op basis van 7:457a zijn de volgende juridische bepalingen vastgesteld:
In afwijking van het bepaalde in artikel 457 verstrekt de hulpverlener desgevraagd inzage in of afschrift van gegevens uit het dossier van een overleden patiënt aan:
De relevantste veranderingen in de WGBO sinds 1 januari zijn:
Daarnaast is er meer nadruk komen te liggen op “shared decision making”.
In lid 2: 7:448 BW staat dat bij het uitvoeren van de in lid 1 neergelegde verplichting, de hulpverlener zich laat leiden door hetgeen de patiënt redelijkerwijze dient te weten ten aanzien van:
De patiënt moet dus in bepaalde bewoordingen worden toegelicht over bepaalde componenten.
Het recht regelt de organisatie, kwaliteit en relatie tussen deelnemers aan het zorgproces. Het recht en juridische normen zijn klinisch relevant voor:
Voorbeelden van juridische kaders in de gezondheidszorg zijn:
Juridische normen zijn breed en globaal opgezet om het inhoudelijke zorgproces te reguleren. Er zijn specifieke wetten en meer algemene wetten die op verschillende niveaus kunnen liggen. Wetten en normen die het zorgproces reguleren zijn:
Wetten bevatten dus juridische normen die vaak in algemene bewoordingen zijn uitgedrukt → unnen op meerdere situaties toegpast worden. De normen behoeven een intepretatie die door de arts zelf gemaakt moet worden.
Er zijn 3 verschillende Nederlandse wetten die grip hebben op de zorgwetgeving:
Deze rechten zetten o.a. kaders voor de kwaliteit van zorg. Zo stelt de Wet BIG dat beroepen in de individuele gezondheidszorg alleen uitgevoerd mogen worden door artsen die hier BIG geregistreerd voor zijn.
Juridische rechten en plichten van artsen staan in de wet. De wet is te lezen in wetboeken op de website. Er zijn ook handboeken over de wet, maar deze bevatten niet “de” wet omdat dit door een andere auteur is geschreven. Wetten worden vaak als volgt genoteerd:
Naast de wet zijn er andere bronnen die juridische normen kunnen weerleggen:
Rechten die belangrijk zijn in de gezondheidszorg en in de WGBO staan zijn:
Een arts moet weten wat de regels zijn om te kunnen weten hoe hij moet handelen en niet voor de rechter te komen. Echter moet defensive medicine voorkomen worden → het uitvoeren van handelingen uit angst om voor de rechter te komen.
Ethiek is de theorie van het goede handelen. Het gaat over fundamentele belangen van mensen. Ethiek heeft betrekking op doen en laten.
Een ethisch probleem wordt gekenmerkt door de ervaring van een contrast:
Overleggen over een ethisch probleem moet gedaan worden op basis van argumenten. Het moet niet slechts een beroep op het geweten zijn, maar er moet inhoudelijk beargumenteerd worden waarom dat in een casus van toepassing is. Hierbij moeten drogredenen voorkomen worden.
In elke klinische beslissing zit een ethische afweging → “Wat is goed om te doen voor de patiënt?”.
Recht en ethiek zijn 2 verschillende domeinen van normen en waarden. Ze hebben overeenkomsten, maar ook verschillen. Verschillende bronnen kunnen antwoord geven op de vraag wat een arts in een lastige situatie moet doen:
Indien een 16-jarige met haar moeder bij de arts komt en de arts vermoedt dat ze zwanger is, maar niet weet of hij dit als de moeder erbij is moet vertellen, geldt volgens artikel 447 het volgende:
In contrast met de juridische kaders zijn er ethische kaders. Deze zijn te vinden in theorieën, bijvoorbeeld:
Recht en ethiek kunnen verschillen of tegengesteld zijn. Echter hebben ze ook overeenkomsten:
Ethiek en recht beïnvloeden dus elkaar → zijn communicerende vaten. Beide zijn relevant in de klinische omgeving. Het zijn geen meningen, maar argumenten waarom iets gedaan moet worden. Het zijn onderdelen van een differentiaal diagnose en vereisen afwegingen waarom iets juist of onjuist is.
Een man van 62 jaar is getrouwd en heeft 3 kinderen. 2 jaar geleden heeft hij de diagnose darmkanker gekregen → hij is geopereerd, heeft een stoma gekregen en heeft chemotherapie gehad. Nu komt hij met buikpijn en passageklachten naar het ziekenhuis. De kanker blijft teruggekeerd en uitgebreid uitgezaaid. Er is bijna geen kans op genezing.
De man wil tegen het advies van de oncoloog chemotherapie. Dit mag niet, want chemotherapie doet meer kwaad dan goed.
Echter lijkt de man niet te willen begrijpen dat hij ongeneeslijk ziek is. In gesprekken blijft hij verwijzen naar de kans op een wonder → hij lijkt iedere strohalm te willen aangrijpen. Ethische overwegingen zijn hierbij autonomie van de patiënt en dat de patiënt al eerder chemotherapie is ondergaan, waardoor hij weet wat hem te wachten staat.
De ethici Beauchamp en Childress hebben belangrijke ethische principes vastgesteld:
Het principe van niet-schaden en weldoen vormen de basis van medisch-ethisch handelen.
Dit is terug te zien in de wetgeving in de WGBO:
Een patiënt heeft 2 rechten wat betreft behandelingen:
Dit betekent het volgende voor de arts:
Autonomie betekent niet:
Autonomie betekent wel:
Medische ethiek gaat over de zorg van alledag. De arts voert doorlopend ethisch geladen handelingen uit, met als centrale vraag: “Wat is goed voor de patiënt?”. Explicitering van deze vraag helpt het routinematig handelen. Bij een ethisch dilemma, waarvoor een moreel oordeel nodig is, spelen 2 gedachtegangen een rol:
In de gezondheidszorg staan fundamentele belangen op het spel → een goede beslissing is noodzakelijk. Snelle intuïties zijn nodig:
Daniel Kahneman beschrijft in zijn boek “Thinking, Fast and Slow” de 2 systemen van denken:
Het snelle systeem heeft dus input nodig uit het langzame systeem om goede beslissingen te maken.
Het klinisch redeneerproces volgens Wulff bestaat uit 4 componenten:
De eerste 3 componenten bestaan uit wetenschappelijk denken, de laatste component is de empirische component.
Professionele medische ethiek is dus geen individuele zaak → is niet gebaseerd op persoonlijke smaak of een eigen mening. De arts houdt rekening met verschillende soorten morele normen:
Professionele normen bestaan uit de inzichten en overtuigingen van de beroepsgroep. De noodzaak om te handelen volgens de inzichten en overtuigingen van de beroepsgroep staat in de artseneed:
De vraag “Wat is goed voor de patiënt?” staat centraal in de medische ethiek → de klassieke, centrale vraag uit de ethiek. Vroeger besloot de arts wat goed was voor de patiënt, maar sinds de jaren ’60 veranderde dit:
Tegenwoordig is er in de maatschappij en in de kliniek een toenemende verantwoordelijkheid van de patiënt om zelf te beslissen:
Het toestemmingsvereiste staat beschreven in de WGBO. Hierin staat dat er alleen behandeld mag worden als de patiënt toestemming geeft op basis van informatie of als de vertegenwoordiger bij wilsonbekwaamheid dit toestaat. Een de wet van de medische indicatie in het WGBO stelt dat de patiënt een behandeling altijd mag weigeren, maar niet altijd mag opeisen:
Concluderend geldt voor de patiënt:
De visie van de patiënt is dus essentieel, maar bepaalt niet alles. In principe mag alleen een medische behandeling worden gestart als het zinvol is:
De arts handelt dus niet alleen in opdracht, maar draagt een eigen professionele verantwoordelijkheid. Hij moet:
Behandeling mag zonder toestemming van de patiënt niet gestart worden. Dit toestemmingsvereiste veronderstelt wilsbekwaamheid. Hierbij spreekt de wet van “in staat zijn tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake”. Bij wilsonbekwaamheid moet de taak van de patiënt overgenomen door een vertegenwoordiger → neemt namens de patiënt toestemming als deze dat zelf niet meer kan. Een vertegenwoordiger kan zijn:
Dit staat beschreven in de WGBO. Een vertegenwoordiger heeft echter een grens die de arts niet heeft → de arts oordeelt mee en kan ingrijpen.
Het toestemmingsvereiste veronderstelt wilsbekwaamheid → minderjarigen worden volgens de WGBO vertegenwoordigt door:
Ook deze wet heeft een grens → de arts oordeelt mee. De ouders van het kind mogen dus niet willekeurig alles beslissen over het kind.
Zorgplicht betekent niet gijzeling van patiënten. Evenmin betekent verantwoordelijkheid gijzeling van patiënten. De arts is geen politieagent, en mag een patiënt niet verplichten in het ziekenhuis te blijven als hier geen medische redenen voor zijn.
Professionele verantwoordelijkheid is een moreel concept:
Aansprakelijkheid is een juridisch concept:
Aansprakelijkheid heeft te maken met bewijsregels, formaliteiten en procedures, terwijl verantwoordelijkheid is verbonden met persoonlijke betrokkenheid. Aansprakelijkheid houdt rekening met het sub-optimale:
Aansprakelijkheid heeft te maken met verwijtbaarheid en is een uitkomst, terwijl verantwoordelijkheid in de eerste plaats een vertrekpunt of houding is. Voor aansprakelijkheid gelden dus formele regels en voor verantwoordelijkheid niet.
In de ethiek spelen waarden en normen een rol:
De kosten van de Nederlandse gezondheidszorg stijgen. De afgelopen 2 decennia zijn de kosten verdubbeld. Dit heeft verschillende oorzaken:
Kosten zijn bestaan dus uit prijs en volume → kosten = prijs x volume.
De prijzen stijgen voortdurend. Volgens de econoom Baumol is dit onvermijdelijk → de ziekte van Baumol. Prijsstijging ontstaat als volgt:
De ziekte van Baumol stelt dus dat er een relatief hoge prijsstijging is in de zorg. Echter is de prijsstijging in de zorg niet abnormaal hoog.
Volumestijging door demografie ontstaat vooral doordat de levensverwachting 3 maanden per jaar stijgt. Oudere mensen hebben steeds meer gezondheidszorg nodig → verklaart de kostenstijging. Dit wordt tegengeworpen door de stelling dat mensen ook langer gezond zijn. Ook blijkt uit analyses dat mensen steeds langer ziek zijn. Dit kan doordat de levensverwachting hoger is, maar ook doordat diagnoses eerder worden gesteld. Concluderend stijgt gezondheid proportioneel mee met de levensverwachting → met een hogere levensverwachting, zouden de kosten niet moeten stijgen.
Er wordt dus maar een heel klein deel van de zorgkosten verklaard door vergrijzing. Dit omdat de curve meebeweegt → kosten zijn niet afhankelijk van de tijd sinds de geboorte, maar van de tijd tot aan het overlijden. Vergrijzing zorgt dus voor uitstel van kosten. Concluderend geldt het volgende:
Het aandeel van demografie in de kostenstijging is dus gering.
Kosten stijgen vooral doordat men meer zorg gebruikt → meer zorginhoud. Dit wordt veroorzaakt door:
Oplossingen voor kostenstijging zijn:
Marktwerking heeft effect op de kosten. Het heeft verschillende betekenissen:
De klassieke betekenis van marktwerking is:
Vaak zijn er 2 partijen:
Hiervan kunnen de vraag- en aanbodcurve gemaakt worden. Het punt waar deze curves kruisen is het marktevenwicht → het evenwicht tussen vraag- en aanbod zonder dat de overheid of andere instanties interfereren. Dit is een perfect competatieve markt → de evenwichtsprijs wordt bepaald door vraag en aanbod, waardoor op lange termijn efficiëntie met “normale” prijzen ontstaat. Voorwaarden voor zo’n perfect competitieve markt zijn:
De zorgmarkt voldoet niet aan deze voorwaarden:
Er is dus hooguit in sommige deelmarkten perfectie competitie:
Omdat over het algemeen niet voldaan is aan de voorwaarden heeft het introduceren van marktwerking een onzeker effect:
Klassieke marktwerking is dus waarschijnlijk per saldo kostenverhogend.
Utilitarisme bestaat uit de vraag: “Wat resulteert in het meeste algemene nut?”. De eerste die het utilitarisme introduceerde was de filosoof Bentham → “nature has placed mankind under the governance of 2 sovereign masters: pain and pleasure”. Het utilitarisme stroomt voort uit het consequentialisme, dat concentreert op de uitkomst van een beslissing. Voorbeelden van utilitarisme zijn:
De kosten-per QALY benadering is utilitaristisch:
Naast het utilitarisme zijn er andere principes:
Utilitarisme kan de aard van dingen veranderen → “market values corrupt non-market values”. Als er te veel wordt gekeken naar de wereld alsof het een markt is, komen bepaalde ethische principes in het gedwang. Zo wordt bij een boete voor het te laat ophalen van kinderen bij de kinderopvang de plichtethiek (op tijd komen) vervangen door utilitarisme (betaling voor een dienstverlening).
Utilitaristische principes in de gezondheidszorg zijn:
In Nederland is de gezondheid sterk afhankelijk van inkomen:
Deze verschillen zijn ook aanwezig tussen landen → gezondheid hangt samen met welvaart. Tussen rijke landen geldt dit niet → hier hangt gezondheid samen met gelijkheid. Door inkomensongelijkheid te verkleinen, worden gezondheidsverschillen kleiner. Dit wordt met egalitarisme nagestreeft. Het grootste verschil tussen utilitarisme en egalitarisme is:
Besluitvorming over kosten vindt plaats op verschillende niveaus:
Er zijn verschillende samenstellingen van een basispakket:
In Nederland is er een gemengd stelsel:
Verdelen van een systeem met een basispakket zijn:
Expliciete besluitvorming over het basispakket is nodig om:
Zo is paracetamol niet opgenomen in het basispakket omdat het bij de apotheker duurder zou zijn dan bij de drogisterij.
De Trechter van Dunning bestaat uit 4 criteria voor de opname van iets in het basispakket:
De criteria van Dunning zijn al een beetje gedateerd, maar vormen een basis voor de huidige criteria van het zorginstituut Nederland:
Hiernaast zijn er nog allerlei ad-hoc criteria die ook meewegen of iets vergoed wordt:
Schaarste is van alle tijden, ook in de zorg. Schaarste is niet per se problematisch, maar kan het wel zijn als het ten koste gaat van zaken die heel belangrijk zijn. Schaarste dwingt men om te kiezen. Deze keuzes kunnen pijnlijk zijn en vragen om een morele rechtvaardiging → middelen en pijn moeten eerlijk verdeeld zijn.
De uitgaven in de gezondheidszorg stijgen sneller dan de economie. Er zijn 2 soorten schaarste:
Zorgconsumptie kan vergeleken worden met de waterleiding → de mensen draaien een kraan open en er komt zorg uit. Er ontstaat een kloof tussen de absolute waarde van zorg en wat gemeenschap aan zorg kan opbrengen. Hierdoor blijven de zorgkosten groeien.
Er zijn verschillende manieren op te reageren op schaarste:
Ethici hebben een grote rol in schaarstevraagstukken → er valt veel na te denken over hoe een eerlijke verdeling gemaakt kan worden. Bij schaarstevraagstukken gaat het met name over het ethische principe van rechtvaardigheid. Er zijn 2 soorten rechtvaardigheid:
Er zijn 3 ethische uitgangspunten voor triage bij schaarste op ethische overwegingen:
Punten die geen rol mogen spelen zijn:
Bij code zwart wordt er in de coronacrisis op de IC leeftijdsdiscriminatie toegepast. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar leeftijd. Dit is niet per se onrechtvaardig → de ene groep wordt niet bevoordeeld t.o.v. de andere, omdat hopelijk iedereen immers oud wordt. Iedereen heeft namelijk het recht om een normaal aantal levensjaren mee te maken. Ouderen hebben deze kans al gehad.
Selectiecriteria
Mogelijke criteria voor toekenning van zorg op microniveau zijn:
Het idee van “fair innings” zegt dat mensen zo veel mogelijk gelijke kansen dienen te hebben om verschillende levensfases te doorlopen. Mensen uit een oudere generatie hebben minder te verliezen dan jonge mensen omdat zij al veel kansen hebben gehad.
De samenleving bestaat uit mensen met allerlei achtergronden. Al deze mensen hebben zorg nodig. De arts moet weten over verschillende verwachtingen, noden en wensen. Kwesties rond patiënten uit een andere cultuur in de gezondheidszorg zijn:
Hiervan vormen kwesties rond waarden en normen een deel. De “geriatrics cultural navigator app” was een hulpmiddel voor de arts om hiermee om te gaan. Hierin wordt bijvoorbeeld verteld hoe je mensen uit een bepaalde groep moet aanspreken en of je een handdruk mag geven.
Er zijn verschillende type culturen, die grofweg verdeeld kunnen worden in 2 groepen:
In een fijnmazige cultuur lopen het persoonlijke en zakelijke in elkaar over, terwijl dit in een grofmazige cultuur strikt gescheiden is. De indeling in grofmazige of fijnmazige culturen is erg generaliserend → kennis van cultuurpatronen moet met kennis gebruikt worden.
Verschillen in culturen kunnen verschillen in verwachtingen veroorzaken:
Dit wordt door taalbarrières nog lastiger:
De patiënt moet als individu benaderd worden:
In artikel 453 WGBO staat: “De hulverlener moet bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed hulpverlener in acht nemen en handelt daarbij in overeenstemming met de op hem rustende verantwoordelijkheid, voortvloeiende uit de voor hulpverleners geldende professionele standaard”.
De Artenseed gaat nog verder, en zegt dat de arts de opvattingen van de patiënt moet eerbieden.
Voorbeelden van typisch Nederlandse medische ethiek zijn:
Bewustzijn van eigen cultuur en normativiteit betekent ook bewustzijn van eigen veronderstellingen → mensen denken snel in stereotypen.
Om stereotypering te voorkomen is het belangrijk om te:
Problemen waar de kinderarts tegenaan loopt in de praktijk zijn:
Ouders en patiënten met een andere culturele achtergrond kunnen de gezondheidszorg als volgt ervaren:
Praktische tips voor de arts om hiermee om te gaan zijn:
Sociale geneeskunde is dat deel van de geneeskunde dat het verband tussen gezondheid en ziekte tot onderwerp van studie heeft, en stelt uit deze studie maatregelen ter bevordering van de gezondheid en ter voorkoming van ziektelast. Het schept de mogelijkheid van toepassing van deze maatregelen.
Etniciteit is een sociaal-culturele identiteit, die een bepaalde groep mensen of een aantal bevolkingsgroepen verbindt. Het concept etniciteit wortelt in het gegeven dat de leden van een bepaalde bevolkingsgroep zich identificeren met gezamenlijke kenmerken en de daaraan ontleende normen en waarden. Etniciteit wordt vooral bepaald op basis van het geboorteland.
Migratieachtergronden zijn te verdelen in 2 groepen:
De grootste etnische minderheidsgroepen in Nederland hebben een afwijkend patroon van ziekte:
Het ziektemodel van LaLonde zegt dat gezondheid bepaald wordt door 4 factoren. Dit is ook toe te passen op etniciteit:
Belangrijke barrières voor mensen met een migratieachtergrond om zorg te zoeken zijn:
Dit zijn de belangrijke barrières van Perchanski.
Intersectionaliteit heet ook wel kruispuntdenken. De 14 assen van identiteitsvorming kunnen met elkaar kruisen en mensen kunnen zich hoog en laag op bepaalde assen bevinden:
De arts moet er dus rekening mee houden dat hij en de patiënt in meerdere identiteitsgroepen zit. Op specifieke kruispunten is de situatie anders. Een wetenschapper moet niet alleen een bepaalde as en dimensie bestuderen, maar ook op intersecties. Dit geeft verschillende oorzaken en gevolgen. De wetenschapper moet dus oog voor complexiteit hebben.
Bij een populatiegerichte aanpak zijn er veel interventies nodig om verschillen in ziekte en gezondheid te verkleinen:
Zowel in de zorg en religie vinden ontwikkelingen plaats. Op dit moment zitten we in een post-moderne samenleving:
Tijdens het in gesprek gaan met een Islamitische of multiculturele patiënt moet de arts ruimte maken, meebewegen en tot de kern komen:
Er zijn 850.000 moslims in Nederland. Velen van hen zijn inmiddels derde en vierde generatie migraten. Moslims hebben veelal de volgende nationaliteiten:
Moslims kunnen ook niet-gelovig of praktiserend zijn. Jongere generaties vertonen tegenwoordig soms een hernieuwe interesse in religie → er is een wereldwijde trend van hernieuwde interesse in religie en spiritualiteit van jongeren. Bij deze trend hoort ook het puritanisme → salafi.
De Islam heeft geen bindende religieuze autorititeit zoals de Paus. De Islamitische traditie staat beschreven in de koran. De Islamitische traditie en cultuur bestaat uit rituelen, gebruiken en gewoonten. Moslims kennen praktisch geen centrale organisatie, maar in Nederland is er de CMO. “Figh councils” omschrijven ook de internationele regels en geven vooral contextgebonden adviezen om het moslims makkelijker te maken. De meeste moslims hebben hier geen weten van en gaan uit van tradities of zoeken het zelf op.
Een aantal kernwaarden van moslimpatiënten om rekening mee te houden zijn:
Tips om om te gaan met Islamitische patiënten zijn:
Culturele diversiteit is niet het verschil tussen de Westerse en Arabische wereld:
De KNMG en ook andere literatuur geeft standpunten uit voor een professionele standaard in multiculturele zorg.
Bij het omgaan met verschillende patiënten moet de arts:
De arts moet zijn blik niet laten bepalen of vertroebelen door deze risico’s en moet ook letten op minder zichtbare subculturen, bijv. op bass van de sociaaleconomische status.
JoHo can really use your help! Check out the various student jobs here that match your studies, improve your competencies, strengthen your CV and contribute to a more tolerant world
Sociale geneeskunde omvat het brede medische vakgebied van artsen die werkzaam zijn in de public health:
Sociale geneeskunde is dus onderdeel van de publieke gezondheidszorg. Publieke gezondheidszorg bestaat uit het bevorderen van de volksgezondheid en gelijke kansen op gezondheid door:
De meeste van deze maatregelen zijn vastgelegd in wetgeving. De taken van sociaalgeneeskundigen zijn dus vastgelegd in wetten. In Nederland zijn er 4 belangrijke hoofdrolspelers in de publieke gezondheidszorg:
Een sociaal geneeskundige kijkt op een andere manier naar gezondheid en ziekte dan andere artsen → “Hoe blijft men gezond?” i.p.v. “Hoe genees ik de ziekte?”. Dit heet preventieve geneeskunde. Sociale geneeskunde focust dus op de oorzaken ofwel de etiologische determinanten van de ziekte. Dit gebeurt zowel op individueel niveau als op populatieniveau.
Verschillend tussen de sociaal geneeskundigen en curatief werkende artsen zijn:
Sociaal geneeskundigen zijn dus geen behandelaren. Ze hebben speciale aandacht voor kwetsbare groepen in de maatschappij.
Er zijn 2 domeinen van beroepsgroepen in de sociale geneeskunde:
Er zijn 3 fasen in de ontwikkeling naar ziekte, aandoening of gezondheidsprobleem:
Preventie kan gedaan worden in de 1e en 2e fase. In de klinische fase is curatie nodig.
5,2 miljoen mensen in Nederland hebben een chronische ziekte, waarvan 1,8 miljoen er meer dan 1 heeft. In 2022 is er ruim 93 miljard euro begroot voor de gezondheidszorg. Uit onderzoek blijkt dat elke euro die geïnvesteerd is in de jeugdgezondheidszorg 11 euro oplevert.
Sociaal geneeskundigen volgen een ander geneeskundig proces dan gebruikelijk → gezondheidsgericht i.p.v. ziektegericht:
In de sociale geneeskunde is er vaak geen vaststaande diagnostiek en behandeling:
De afgelopen decennia zijn de kosten van de Nederlandse gezondheidszorg flink gestegen. Er zijn 13 mogelijke maatregelen om de zorgkosten minder te laten stijgen, weergegeven van hoog draagvlak naar laag draagvlak:
Gezondheidseconomie is nodig om zorgkosten te beperken, bijv. door te stoppen met te dure zorg. Ook moet er goed gekeken worden naar of het basispakket z’n geld waard is, aangezien het in Nederland verplicht is.
In de gezondheidszorg kosten met name de psychische aandoeningen veel geld → zijn langdurige behandelingen.
Er zijn verschillende economische perspectieven waarbij wordt gekeken naar zorgkosten:
Volgens de Nederlandse richtlijn wordt het maatschappelijk perspectief gevolgd. Dit is bepaald door het Zorginstituut Nederland (ZIN) → alle kosten, inclusief indirecte en niet-medische kosten, worden meegenomen. Besparing elders in de samenleving kunnen namelijk worden ingezet in de gezondheidszorg. Echter zitten hier discriminerende aspecten in, omdat de productiviteitskosten kunnen verschillen. De Britse richtlijn heeft een gezondheidszorg perspectief om dit te voorkomen.
Er zijn verschillende typen economische analyses om economische perspectieven te analyseren:
Oogheelkunde is een orgaanspecifiek specialisme met orgaan specifieke aandoeningen die gerelateerd zijn aan de anatomische structuren van het oog en pathofysiologie van het oog. Echter zijn aandoeningen van het oog vaak gerelateerd aan multisysteem aandoeningen met een breed pathofysiologisch profiel. Hierbij zijn andere medische specialismen betrokken. Oogheelkunde is deels heel zelfstandig en deels multidisciplinair. Meestal doet de arts de beeldvorming zelf. Hij is werkzaam van de diagnose tot en met de operatie.
Het oog is te verdelen in 2 delen:
Als licht dus op het oog komt, legt het dus de volgende route af:
De oogleden bestaan uit 2 delen:
De oogleden bevatten dus de volgende klieren:
Dankzij de conjunctiva
.....read more
De hypofyse is een hormoonproducerende klier gelegen in de cella turcica, een homp in de schedelbasis. De hypofyse heeft een nauwe relatie met het chiasma opticum en enkele hersenzenuwen. De hypofyse bestaat uit een voorkwab en een achterkwab:
De hypofyse maakt de volgende hormonen, die invloed hebben op verschillende organen:
De hypofyse wordt aangestuurd door hormonen en signalen vanuit de hypothalamus. Vervolgens produceert de hypofyse hormonen die invloed hebben op verschillende organen in het lichaam. Deze hormonen geven negatieve feedback op de hormoonaanmaak door de hypothalamus en hypofyse → de hypothalamus-hypofyse as. Er zijn verschillende hypothalamus-hypofyse assen:
De thyreotrope as kan gemeten worden door de volgende gehaltes te bepalen:
Bij een primaire stoornis van de hypofyse is de negatieve feedbackloop nog intact, bij een secundaire niet:
De gonadotrope as kan gemeten worden door de volgende gehaltes te bepalen:
Voor vrouwen is deze as niet te beoordelen bij gebruik van de anticonceptiepillen. Bij een regulaire cyclus is deze test betrouwbaar, bij een irregulaire cyclus moet laboratorisch onderzoek worden gedaan. De referentiewaardes zijn afhankelijk van de cyclus en de menopauze → na de menopauze zijn de FSH/LH waardes verhoogd doordat de terugkoppeling van oestrogeen wegvalt
Bij mannen moet het testosterongehalte voor 11 uur ‘s ochtends gemeten worden.
Regelmatig is er sprake van onderproductie door de gonadotrope as. Overproductie is zeer zeldzaam en komt eigenlijk niet voor:
De corticotrope as is moeilijk om te testen
.....read more
Het diagnostisch proces van efflorescenties verloopt als volgt:
De huid vormt een immunologische barrière:
Deze delen van de huid worden regelmatig gesurveilleerd. Er wordt gekeken naar de communicatie tussen de cellen en de effector functies door secretie van cytokinen.
Bij weefselschade kan in de huid kan een ontstekingsreactie en innate immuunresponse ontwikkelen:
Een gestoorde functie van de immuunsystemen van de huid leidt tot:
De dermatologische diagnostiek bestaat uit:
Provoke is een ezelsbruggetje voor het morfologisch onderzoek van de huid:
Efflorescenties zijn zichtbare afwijkingen die samen een huidafwijking vormen:
Een macula is een omschreven kleurverandering in het niveau van de huid, zonder andere epidermale of dermale afwijkingen. Kenmerkend is dat het niet palpabel is.
Erytheem is een rode/roze maculeuze verandering van de huid die berust op vaatverwijding. Voorbeelden van erytheem zijn:
Petechie, ofwel purpura, zijn puntbloedinkjes van de huid of slijmvlies. Kenmerkend is dat de verkleuring niet wegdrukbaar is. Petechie komen met name voor bij vasculitis.
Een teleangiectasie is een blijvende verwijding van de kleinere bloedvaten. Teleangiectasie zijn in tegenstelling tot petechie wegdrukbaar.
Een papel is een circumscripte, solide verhevenheid van de huid <1cm. Papula ontstaan door cel-, weefsel- of vochttoename. Ze genezen zonder littekenvorming. Papela kunnen in verschillende huidlagen optreden:
Papels kunnen verder omschreven worden op basis van hun vorm, bijvoorbeeld:
Vesicula zijn blaasjes → zichtbare holtes gevuld met helder vocht. Vesicula hebben geen eigen wand en zijn gelokaliseerd in de epidermis. Ze zijn <1 cm. Oorzaken van vesicula zijn:
Pustula zijn zichtbare holtes gevuld met purulent vocht, zonder eigen wand. Een pustel is <1 cm en is meestal in de epidermis gelegen. Een pustel is geen infectie. Er zijn 2 soorten pustula:
Een comedo
.....read more
Gezondheidsrecht is het geheel van regels dat zorgt voor de structurering van gezondheidszorg. Het komt uit verschillende rechtsgebieden die op verschillende manieren worden gehandhaafd. Gezondheidsrecht zorgt ervoor dat actoren in de gezondheidszorg weten wat ze mogen doen en kunnen verwachten. Zo is 1 van de doelen van gezondheidsrecht het voorkomen van willekeur.
Recht wordt in eerste instantie ingedeeld in privaatrecht en publiekrecht. Deze categorieën worden verdeel in hele kleine subcategorieën van recht.
Om een vraag volgende juridische kaders en argumenten op te lossen is het van belang om te weten:
Ethische overwegingen hebben een andere bron dan juridische overwegingen, maar vallen wel binnen de kaders van de wet.
Het burgerlijk wetboek en de WGBO bieden veel handvatten voor de gezondheidsrecht. De WGBO omvat bepalingen over:
Een 65 jarige patiënt is overleden na complicaties van een operatie ter verwijdering van ee goedaardige tumor. Na 2 dagen IC verblijf overlijdt de patiënt. Zijn dochter wil graag inzicht in het dossier. Dit mag niet → rouwverwerking is geen grond om in het dossier te gaan. Dit is een relatief nieuwe regel:
Rouwverwerking is dus geen zwaarwegend belang voor nabestaanden om in het dossier te kijken. Onderliggende redenen voor deze wet zijn:
Op basis van 7:457a zijn de volgende juridische bepalingen vastgesteld:
In afwijking van het bepaalde in artikel 457 verstrekt de hulpverlener desgevraagd inzage in of afschrift van gegevens uit het dossier van een overleden patiënt aan:
De relevantste veranderingen in de WGBO sinds 1 januari zijn:
Vitamine D is een vetoplosbaar steroïd hormoon dat receptoren op afstand activeert. Echter wordt het niet geproduceerd door een endocriene klier, waardoor het geen echt hormoon is. Daarnaast kan het de novo wordt gesynthetiseerd, waardoor het ook geen echt vitamine is.
Actief vitamine D wordt als volgt gevormd:
Er dus zijn verschillende vormen van vitamine D:
De biologisch actieve vorm kan vrijwel niet bepaald worden in het bloed, dus vitamine D wordt vooral gemeten op basis van 25OH vitamine D.
Vitamine D is alleen direct op de darm werkzaam. Hier verhoogt vitamine D de opname van calcium en fosfaat. Vitamine D staat in een regelkring met PTH, waardoor de calciumspiegel nog meer stijgt. Langdurige vitamine D deficiëntie kan leiden tot hyperparathyreoïdie.
Bij lage calciumspiegels stimuleert 1,25 DHD de regulatie van parathyreoïd proliferatie, PTH genexpressie en PTH secretie.
Vitamine D deficiëntie wordt veroorzaakt door:
De ultraviolet blootstelling voor een gezonde vitamine D status kan berekend worden. De streef is 1000 IU vitamine D.
Klinische kenmerken van een vitamine D deficiëntie zijn:
Hiervan zijn echter meer meta-analyses dan adequate studies.
De definitie van een vitamine D deficiëntie is:
Een vitamine D tekort komt over het algemeen voor bij post-menopauzale vrouwen:
Vitamine D is essentieel voor de calcium absorptie, preventie van secundaire hyperparathyreoïdie en bijbehorend botverlies.
Preventie van vitamine D deficiëntie bestaat uit:
Je vertrek voorbereiden of je verzekering afsluiten bij studie, stage of onderzoek in het buitenland
Study or work abroad? check your insurance options with The JoHo Foundation
There are several ways to navigate the large amount of summaries, study notes en practice exams on JoHo WorldSupporter.
Do you want to share your summaries with JoHo WorldSupporter and its visitors?
Field of study
Intersectionaliteit Luc Berger contributed on 21-12-2021 15:28
Heel fijn studiemateriaal met duidelijke opsommingen en beschrijvingen. Bij intersectionaliteit gaat het over het rekening houden met nationaliteit, religie of klasse in de samenleving. Ik vroeg mij af hoe het zit met mensen die niet geloven of weigeren te geloven dat ze iets hebben. Mijn moeder werkt op de IC en heeft wel eens te maken met patienten die niet willen geloven dat ze het coronavirus hebben. Natuurlijk gaat ze daar ongeacht wat ze van dit soort mensen vindt netjes mee om, maar hoe is dit geregeld volgens de boeken? Hoe moet je als je het volgens de lijntjes wilt doen handelen?
Add new contribution