HC6: Effectmaten & onderzoeksinspiratie

Algemene informatie

• Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
  • In dit college worden enkele essentiële empidemiologische begrippen besproken
• Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
  • Alle onderwerpen in dit college worden ook behandeld in de literatuur
• Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
  • Er zijn geen recente ontwikkelingen besproken
• Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
  • Voor het tentamen is het belangrijk met de epidemiologische begrippen te kunnen rekenen
• Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
  • Er zijn geen mogelijke vragen behandeld

Soorten klinisch onderzoek

Er zijn veel soorten klinisch onderzoek:

• Predictie/voorspellend: diagnostisch en prognostisch onderzoek
• Causaal/oorzakelijk: etiologisch of therapeutisch onderzoek
• Transversaal/cross-sectioneel/dwarsdoorsnede: diagnostisch onderzoek
• Longitudinaal/follow-up: prognostisch/etiologisch/therapeutisch onderzoek
  • Er wordt door de tijd heen gekeken
• Observationeel: diagnostisch, prognostisch en etiologisch onderzoek
  • Dit is niet manipuleren, maar kijken naar wat er gebeurt
• Experimenteel: gerandomiseerd/therapeutisch onderzoek

Soorten klinische vragen

Er zijn veel soorten klinische vragen:

• Diagnostiek: welke ziekte heeft mijn patiënt?
• Prognose (predictie): hoe is het verloop van de ziekte?
• Etiologie (oorzaak): wat zijn de oorzaken van de ziekte?
• Therapie: is er een behandeling voor de ziekte?

Diagnostiek

Enkele belangrijke begrippen zijn:

• Sensitiviteit: percentage zieken die een positieve test hebben
• Specificiteit: percentage niet-zieken die een negatieve test hebben
• Positief voorspellende waarde: percentage test-positieven die ziek zijn
  • Een hoge sensitiviteit en specificiteit kunnen een lage PVW geven: dit is vaak het geval bij lage prevalente (zeldzame) aandoeningen
• Negatief voorspellende waarde: percentage test-negatieven die niet ziek zijn
• LR (likelihood ratio): verhouding van het percentage met een zekere testuitslag onder de zieken gedeeld door het percentage met dezelfde uitslag onder de niet-zieken → (ziekte ja & test ja)/(test ja & ziekte nee)
• Nomogram: weergave van de a priori kans, de LR en de a posteriori kans → als 2 van de 3 bekend zijn kan de onbekende worden afgelezen

Prognose

Enkele belangrijke begrippen zijn:

• Cumulatieve incidentie (CI): aantal nieuwe gevallen/totaal aantal aan het begin
• Incidentiecijfer: aantal nieuwe gevallen/totale persoonstijd “at risk” (bijv. 91/persoonsjaren)
• Relatief risico (RR): proportie van de zieken die doodgaan/proportie van de niet-zieken die doodgaan
• Odds ratio (OR): een verhouding van 2 “odds”
  • Dood/kans op niet-dood
  • Aantal dood/aantal niet-dood
• Persoonstijd: de tijd dat een persoon in een onderzoek zit
• Kaplan-meier survivalcurve: geeft de overleving van een populatie weer

Behandeling

Enkele belangrijke begrippen zijn:

• Hazard: risico op het event
• Hazard ratio: hazard in “exposed”/hazard in “non-exposed”
  • HR is net als RR een verhouding van twee incidentiecijfers
• Risicoverschil (RV): beide risico’s uitrekenen en van elkaar aftrekken
• Number needed tot treat (NNT): 1/RV
• Number needed to harm (NNH): negatieve versie van de NNT, soms nodig om risico’s tegen elkaar af te wegen