Vrijwilligerswerk Oeganda
Verandering?
Oeganda had een enorme impact op mij. Het heeft mijn referentiekader dusdanig vergroot.
Ik had natuurlijk de grootste verhalen en praatte de eerste maand nergens anders over. Mijn gezin en mijn vrienden waren geïnteresseerd in de reis en mijn blog op Worldmapping is ook vaak bekeken. Toch merk ik weinig verandering in mijn omgeving. Foto’s en verhalen hebben niet zo’n grote impact als het zelf met eigen ogen onderzien. Het is mooi voor mij, maar het leven in Nederland gaat gewoon door heb ik het idee.
Duurzaamheid in Oeganda (en thuis)
In 2000 hebben de lidstaten van de Verenigde Naties afgesproken om voor 2015 grote vooruitgang te boeken op het gebied van armoede, onderwijs, gezondheid en milieu.
In totaal zijn er acht concrete doelstellingen geformuleerd, de millenniumdoelen (the United Nations Millennium Development Goals). Deze staan hieronder op een rijtje.
- In 2015 zijn extreme armoede en honger uitgebannen.
- In 2015 gaan alle jongens en meisjes naar school
- In 2015 hebben alle mannen en vrouwen dezelfde rechten
- In 2015 is kindersterfte sterk afgenomen
- In 2015 sterven er minder vrouwen door zwangerschap
- In 2015 is de verspreiding van ziektes als aids en malaria gestopt
- In 2015 leven meer mensen in een duurzaam leefmilieu
- In 2015 is er meer eerlijke handel, schuldenverlichting en hulp.
Niet alleen overheden maar ook (ontwikkelings)organisaties zetten zich in voor het realiseren van de millenniumdoelstellingen. Daarnaast zijn er o.a. in Nederland duizenden locale en regionale initiatieven, waarmee volwassenen, jongeren en kinderen bijdragen aan het behalen van de doelstellingen.
In deze blog wou ik inzoomen hoe ik millenniumdoel 7 in Oeganda tijdens de reis heb gewaarborgd.
De armoedebestrijding gaat hand in hand met milieubescherming. Luchtvervuiling, ontbossing en uitputting van landbouwgrond zijn directe bedreigingen voor de levensomstandigheden en gezondheid van mensen. Een duurzaam milieubeleid is daarom van levensbelang.
Tijdens mijn reis in Oeganda heb ik samen met de andere wereldsupporters meegeholpen op verschillende projecten. Op deze projecten werd gehandeld vanuit een visie die slaat op de millenniumdoelen. Project Lewengo werkt bijvoorbeeld aan de millenniumdoelen 1, 2, 6, 7 & 8.
Zoals ik al in mijn reisverslagen heb beschreven gooien de Oegandezen al hun afval gewoon op straat. Er is geen Rova die afrekent met de grote afvalhopen in de steden en dorpen. Dit wordt gedaan door de regionale millenniumdoeners. Tijdens Project Lewengo hebben we o.a. afvalgaten gegraven bij gezinnen om het afval in te verbranden. Op deze manier is er minder milieuvervuiling in de steden en dorpen.
Tijdens project Pelido hebben we ook de handen uit de mouwen gestoken. Hier hebben we geulen gegraven tussen de bananenbomen. Kenmerkend aan de bananenboom is dat deze voor 80% uit water bestaat en dus veel water nodig heeft. kenmerkend aan Oeganda is dat water er erg kostbaar is. Door de geulen te graven kan het regenwater makkelijker worden opgenomen door de dorre, harde grond. Tevens blijft het water ook langer in de grond zodat de bananenboom een kleine reserveopslag heeft.
Op plaatsen waar oude en verdorde bananenbomen hebben gestaan, hebben we composthopen gemaakt. De oude en verdorde bananenbomen werden met een kapmes tot moes gehakt en het onkruid gewied. Al deze ingrediënten bij elkaar maakt een prachtige composthoop.
Door op deze manier te werk te gaan raakt de landbouwgrond van de boeren niet uitgeput. De grond krijgt na elke 3 jaar een half jaar rust. Tijdens de rust ligt het bananenbos bezaait met meer van deze composthopen.
Over uitputting geschreven. Om zo duurzaam mogelijk te koken hebben we tijdens project Pelido stoofovens gekleid in de dorpen. Normaal gesproken wordt er gekookt boven een open vuur. Bij een open vuur gaat er veel warmte verloren en heb je veel meer brandstof nodig. Voor veel brandstof heb je veel bomen nodig en dit leidt langzamerhand naar ontbossing.
De stoofovens zijn gemaakt van diepe grond, gras voor de stevigheid en water. Het is zo gemaakt dat de brandstof die erin wordt verbrand zo lang mogelijk meegaat en er geen warmte verloren gaat. zo kan er dus duurzaam en efficiënt gekookt worden door de vrouwen van het dorp.
Hieronder nog een rijtje met tips hoe je duurzaam kunt zijn hier in Nederland.
- De kraan sluiten terwijl je aan het tandenpoetsen bent
- De plastic zakjes van de Albert Heijn hergebruiken
- Doorspoelen met regenwater
- Als de visite zegt ‘’Je hoeft voor mij niet te zetten hoor’’ doe dat dan ook niet
- Niet in een open deur praten
- Ramen sluiten als de verwarming aanstaat, we stoken niet voor de Russen
- Gooi geen troep in de bosjes, maar netjes in de prullenbak
- Subsidie voor zuinige auto’s terug invoeren
- Emissierechten opkopen
- De zeespiegel stijgt, dus moet u op gas gaan rijden
En dat waren ze weer voor deze week.
Reisverslag Lewengo
Reisverslag Lewengo
26 januari
Na een ontspannen weekend te hebben gehad bij Lake Bonyonyi, vertrokken we maandag rond 07:00 richting Project Lewengo. We zijn nu op dag 10 aangekomen van deze expeditie.
Na een lange rit van 6 uur, met de nodige plaspauzes en tankstation bezoekjes, kwamen we aan bij de school in Lewengo waar we de gedurende dagen zouden verblijven. Toen we aankwamen met de busjes stonden de kinderen al klaar om ons te verwelkomen. De kinderen stonden in hun oranje schooluniformen in 2 lange rijen voor de bussen. Het was de bedoeling om erdoorheen te lopen terwijl zij een welkomstlied zongen.
De basisschool is groot en erg afgelegen van de ‘bewoonde’ wereld. Rondom de school stonden wat huizen en het dichtstbijzijnde dorp was 15 minuten rijden. In tegenstelling tot veel andere plekken waar we waren geweest was het schoolgebouw nog van erg goede kwaliteit. Er waren zo’n 10 klaslokalen waar de kinderen dan met z’n 35en les kregen. Tijdens het project mochten we elk gewenst moment de klaslokalen bezoeken om te kijken hoe de lessen hier verliepen. Dit vond ik erg leuk. De kinderen bleven slapen op de school in de slaapvertrekken. Alleen in de vakanties gingen de kinderen naar huis. De vakanties zijn in Oeganda dan ook veel langer als in Nederland.
Op de binnenplaats van de school stond een houten kunstwerk en 3 schommels. Bij de school stonden ook weer de oude vertrouwde latrines en een enorme watertank waar de regen werd opgevangen en bewaard voor het droogseizoen. De speelplaats van de kinderen was niet op het schoolterrein zelf maar was 15 minuten lopen, ook was hier een enorm voetbalveld.
We hebben 2 engelslokalen geclaimd en de tenten erin opgezet om de nachten door te komen. Na het instaleren heb ik een praatje gemaakt met wat leraren. Ik vond het soms moeilijk om het accent te verstaan en dat zorgde ook voor wat onenigheid. Dijsselbloem geeft geen biologielessen.
Ik had het voor vandaag helemaal gehad. Ik was moe en ging voor de rest van de dag in mijn tent liggen slapen.
27 januari
Alles waar ik Mevr. Bussemaker voor heb uitgemaakt neem ik terug. De eerst les begon al om 6 uur. Dat betekend dat alle kinderen met veel kabaal zich opfrissen voor de les en hun tanden poetsen. De was plek stond vlak naast ons geclaimde engelslokaal dus we konden lekker meegenieten. Na de eerste les begint het ontbijt voor de kinderen, dat was om 7 uur. Een uur later gingen wij aan het ontbijt. Ik werd nog even bijgepraat wat ik de avond ervoor allemaal had gemist.
Vandaag hadden we een project in de community. Aangezien de meeste Afrikanen hun afval gewoon op straat gooien en hier geen Rova is was er een enorme behoefte aan afvalgaten. Afijn we werden in kleine groepjes opgedeeld en gingen in de busjes naar verschillende gezinnen toe.
Na een ritje van 15 minuten kwamen we aan bij het gezin. Het huisje was gemaakt van steen en de mensen hadden een enorme tuin. Wat overigens heel normaal is voor de Oegandezen op het platte land. De mensen die op het platte land wonen hebben zeeën aan ruimte. Om de 800 meter staat misschien een huis. En zo’n ‘tuin’ bestaat dan uit een stuk grond waar op verbouwd wordt, veel bomen en een stuk grond waar de gewassen worden gedroogd. Plek genoeg dus voor 2 afvalgaten. De man en vrouw hielpen mee met het graven. De kinderen woonden een tijd op school.
Zo’n afvalgat is 50 cm diep en 4 meter in omtrek. De grond is hard en droog, gelukkig hebben pa en moe al vaker met deze hoe gehakt. Om hard te werken in de vele zon zijn wij westerlingen niet echt in de wieg gelegd. Tijdens het hakken zorgden we dus maar voor het amusement, de man en vrouw waren nieuwsgierig hoe het leven in Nederland was. Daar konden we wel wat verhalen over vertellen. Een miljoen shillings boete voor claxonneren schrok een toekomstig bezoekje echter wel af.
Eenmaal teruggekomen bij de school stond ‘pauze’ op de planning. Dit leek mij wel relaxed maar het was de bedoeling dat wij de pauze gingen invullen voor de kinderen! De kinderen hebben een anderhalf uur pauze bij het grote voetbalveld. Dat was zo’n 15 minuten lopen. We hadden allemaal wat spelletjes bedacht die we met de kinderen konden gaan doen. Om geen complete chaos te creëren was de groep kinderen (c/a 200) opgedeeld in 4 groepen. Onderweg hadden we nog wat kinderen opgepikt die niet naar school gingen maar de Mzungu’s wel interessant vonden.
De spellen die we bedacht hadden waren: Bowlen met zandflessen, variant op Hints, volg de leider en handballen met grote ballonnen. Ik vond het moeilijk om even door de kinderen heen te prikken. In tegenstelling tot de projecten waar we eerder waren geweest waren de kinderen in Lewengo heel verlegen en schuw. Het standaard haren voelen en smalltalk was niet aan de orde. Gelukkig kwamen ze wel los toen de spellen eenmaal in gang waren gezet. Volg de leider en het bowlen was erg in de smaak, de kinderen genoten hiervan. Het hints spelen was de eerste 10 minuten leuk. Maar met dit spel kon je natuurlijk niet lekker rennen. Na 10 minuten was de groep ‘volg de leider’ met 50 kinderen gegroeid. De ballonnen konden (blijkbaar) niet tegen de vele zon. Enkele waren onderweg al geknapt… de ballonnen die we nog hadden werden uitgedeeld en waren razend populair. Totdat deze ook knapten terwijl de kinderen ermee speelden.
In een paar van de ballonnen hadden we wat water gestopt omdat dat een leuk geluidje maakte bij het bonken. Toen deze ballonnen knapte sproeide er wat water over de kinderen die vervolgens in tranen uitbarsten. Van het schrikken dacht ik. Maar de reisleiders die zelf ondertussen Hints speelde legde uit dat ze niet met natte kleren de klaslokalen in kunnen komen omdat het droogseizoen is. De leraar zou wel eens heel boos kunnen worden als er water is verspeeld.
Na de pauze liepen we weer naar de school toe om deel te nemen aan de maaltijd. Ook op dit project werd er gekookt voor ons door 2 vrouwen. De vrouwen woonden in de buurt van de school en hadden een eigen keuken op het terrein. Ook hier werd het eten gereserveerd met veel tomaten…
Na het eten zaten er nog een paar kinderen op het binnenhof te spelen. De meeste kinderen zaten binnen huiswerk te maken in de klaslokalen. De kinderen zitten meestal tot 9 uur ’s avonds huiswerk te maken. Daarna moeten ze richting de slaapvertrekken. (Jet Bussemaker grapje) We hadden nog een paar zakjes met ballonnen over van de middag. Ik kwam op het briljante idee om de ballonnen op te blazen en naar de kinderen te gooien. Maar toen er 3 ballonnen in het speelveld zaten kwamen er 50 kinderen naar buiten gestormd om gebruik te maken van dit buitenkansje. Nu zaten we met z’n allen ballonnen op te blazen en naar de kinderen te keilen. Na ongeveer 20 minuten dollen met de kinderen kwamen de leraren om het grut erop te wijzen dat er nog huiswerk wacht. Toen waren er alleen nog maar kinderen op het plein die niet op school zaten. Zij spraken daarom ook geen Engels. Het woord ‘’Balloon’’ kenden ze dan weer wel… helaas waren de ballonnen op dus kregen ze een vliegtuigje.
28 januari
Vandaag gingen we op huisbezoek bij gehandicapte kinderen en volwassenen. Dit was natuurlijk erg interessant voor de opleiding die we volgen. Na een stevig ontbijt van popcorn en gekookte eieren met fruit gingen we op pad. De groep werd in tweeën gesplitst.
Het eerste adres was bij een oma wie de zorg van haar kleindochter op zich genomen had. Het meisje was ongeveer 10 jaar en was zowel lichamelijk als psychisch beperkt. Ze kon niet meer lopen of recht zitten. Praten ging haar ook heel moeilijk af. Ik vond dit heel moeilijk om te zien. In Nederland zou ik hier veel minder moeite mee hebben. In Nederland kan je de zorg krijgen die je nodig hebt en zijn er allerlei mogelijkheden om je beperking te verminderen. Het meisje zit vaak binnen of in de tuin op haar doeken. Oma probeert de buurtkinderen te stimuleren om met haar meid om te gaan en laat haar kleindochter vaak participatieklusjes doen, zoals bijvoorbeeld: pinda’s pellen. Zelfstandig kan ze dit niet doen. Vaak moet oma wel even helpen. Mooi om te zien was dat het meisje wel de hele tijd bleef lachen. Volgens mij vond ze het fijn om contact te hebben met mensen of simpelweg de aanwezigheid van mensen om haar heen. We kwamen net langs toen oma en het meisje bezig waren met het participatieklusje. We konden gelijk aanschuiven en helpen bij het pinda’s pellen. Een paar groepsgenoten boden aan om water te halen voor Oma. Als Oma zelf water ging halen zou dit wel 3 kwartier kunnen duren. En om haar kleindochter zolang alleen te laten zonder toezicht kan natuurlijk gevolgen hebben.
Als enige mannelijke gast stond Oma erop dat ik op de stoel ging zitten terwijl de rest allemaal op de grond pinda’s zaten te pellen. In Oeganda is het namelijk heel normaal dat de man boven de vrouwen mag/moet zitten om het overzicht te hebben en omdat de man toch wel boven gesteld is aan de vrouw. Normaal ben ik een groot voorstander voor deze norm maar toch voelde het niet helemaal lekker om op een stoel te zitten terwijl het meisje en haar oma voor hun eigen huis in het zand zaten.
Tijdens het pinda’s pellen probeerden we te communiceren met het meisje en betrokken we haar bij het participatieklusje. Zij was degene die de gepelde pinda’s in de grote mand gooide. Toen de rest van de groep er weer aankwam met het water zijn we 15 minuten later weer vertrokken.
Na het eerste bezoek splitste onze groep zich nogmaals in 2 en bezochten we andere adressen. Ik ging op bezoek bij Favilia een meisje van 15 jaar met het syndroom van down. Het meisje woonde bij haar moeder en haar broers en zussen. Toen we aankwamen was ze een beetje verlegen en verschool zich achter haar moeder. We stelden ons even voor en praatte wat standaard Oegandese zinnen met haar. Ook bij dit gezin gingen we gezellig pinda’s pellen. Na een tijdje was Favilia het wel weer zat en wou weer spelen. Favilia stond erop om het terrein rondom haar huis even te laten zien. Onderweg plukte ze van elke struik en boom alle (nog niet rijpe) vruchten en gaf deze aan ons. Favilia kon geen Engels spreken maar was wel heel duidelijk in haar non-verbale communicatie. Elk moment zat ze te genieten en was ze aan het lachen. Ze droeg een oude witte jurk zonder schoenen. Haar moeder trad een beetje op naar de achtergrond. Ook zei sprak geen Engels. Als we vragen stelden vroegen we dit eerst aan de reisleider. Hij speelde dan voor tolk en vertelde het ons in het Engels. Favilia ging niet naar school en is voornamelijk thuis. Als er bezoek is van bijvoorbeeld de buren en familie is ze altijd dolenthousiast en wil graag even een praatje maken. Professionele hulp voor Favilia is er niet. Ze heeft haar moeder die voor haar zorgt en kan rekenen op haar broers en zussen. Hoewel dit natuurlijk hartstikke mooi is heeft Favilia helaas weinig zekerheid voor de toekomst.
Na het bezoek kregen we een halve Jackfruit van de familie. Het geven van een gift na een bezoek is nog zo’n voorbeeld van de Oegandese gebruiken die mij zo bevallen. Hiermee laten de Oegandezen zien dat ze het fijn vonden dat je geweest was. Het niet geven van een gift na een bezoek kan daarom ook als belediging worden opgevat. Afijn een halve jackfruit is net zo groot als 4 watermeloenen dus we waren hartstikke blij.
Eenmaal weer teruggekomen op de school kregen we te horen dat er een speciaal afscheidsoptreden werd gegeven ter ere van de Mzungu’s. Tot die tijd heb ik nog even gebruik gemaakt om een paar klaslokalen te bezoeken. Naast de sportmiddag heb ik nog weinig echt contact gemaakt met de kinderen en de leraren dus dit leek mij wel leuk. Samen met wat anders Supporters gingen we van klaslokaal naar klaslokaal. Als we voor de ingang stonden werden we scherp in de gaten gehouden door de pupillen, want als je over de drempel stapte stonden alle kinderen op om een welkomstlied te zingen. Veel van het accent verstond ik niet maar het was wel heel leuk om te zien.
Toen was het tijd voor het optreden. We gingen allemaal klaar zitten in een groot lokaal achter de schoolbanken waar al enkele trommels stonden. Toen kwam het officiële drumteam binnen om te instaleren. Na intense spanning kwam langzaam het koor naar binnen dansen. Onder een krachtige beat en de swingende bewegingen van het koor was het een groot spektakel. We mochten luisteren naar 5 afscheidsliederen. Sommige in het Oegandees sommige in het Engels. Ze zongen erover hoe erg ze ons wel niet zouden missen. Ik denk dat dat wel reuze meevalt. Na het optreden kwamen de ellelange speeches van de docenten…
Zelf hadden we ook wat dansjes voorbereid. Nou ja.. we hadden bedacht dat wij ook wel wat dansjes wouden doen als bedankje voor de gastvrijheid.. Buiten op het binnenhof hebben we met 200 kinderen de ‘hokipoki’ gedanst, dit was wel een hele mooie ervaring. Het liedje viel niet erg in de smaak maar in een lange ketting zo hard als je kunt naar het midden rennen is natuurlijk geweldig. Verder hebben we het ‘Vliegerlied’ gedanst en de ‘Kabouter Plop Dans’ gedanst. De blikken van de kinderen waren onbetaalbaar. Zoiets belachelijks hadden ze nog nooit gezien.
Na het optreden was het ijs wel gebroken. De kinderen waren niet meer zo verlegen, (en ik ook niet meer;) Na het dansen hebben we veel mooie verhalen verteld en veel mooie verhalen mogen horen van de kinderen.
Na het eten en tegen negenen aan waren de meeste pupillen nog huiswerk aan het maken in de klaslokalen. Om de dag mooi af te sluiten besloten we om een slaapliedje te zingen en zelf de dag af te sluiten met een spelletje ‘Weerwolven’. Dit liep echter wat anders af. Na het zingen viel ergens het woord ‘Ninja’ ik weet niet hoe en waarom maar dat woord was populair. Voor ik het weet kreeg ik een karatetrap tegen m’n scheen. Niet alleen ik maar ook de andere Supporters werden belaagd door 88 Ninja’s in feloranje kleding. Binnen was het te klein dus verliep het gevecht verder buiten. Ook tijdens het ‘vechten’ kwamen er mooie gesprekken. Ik heb Frank de toekomstige president ontmoet en een leger advocaten. Na een half uur zweten was het wel genoeg geweest. De kinderen gingen richting de slaapvertrekken maar moesten de ledematen achterlaten.
De volgende dag gingen we weer vroeg op pad naar het volgende project ‘Kim & Kim’
MillenniumDoener
Teruggekomen in Nederland zijn de mensen uit mijn kringen reuze benieuwd hoe het was in Afrika. Ik heb natuurlijk veel te vertellen na wat ik allemaal wel niet meegemaakt heb. Met een zetje van Worldsupporter in de rug heb ik een paar presentaties ingepland om over Oeganda zelf te vertellen, de duidelijke verschillen tussen een ontwikkelingsland en Nederland, over de projecten en hoe goed alles wel niet voor ons geregeld was met World- Mapping/Supporter op de achtergrond. In week 2 na onze terugkomst heb ik samen met Lisan een presentatie gegeven aan onze klas aan de hand van een PowerPoint. Bij mijn sportvereniging ben ik met een boekje langs geweest met de mooiste foto’s van de reis met de benodigde uitleg en verteld hoe het daar was. 7 april staat nog een presentatie gepland op de innovatie dag van Landstede. Alle mensen die mee waren op de expeditie komen hier wat vertellen over de reis in verschillende klaslokalen.
Verder heb ik nog geen acties ondernomen deze periode, maar ik houd mijn ogen open. Wat ik zeker denk om het land te helpen is om er zelf langs te gaan met een organisatie. De projecten die je bezoekt hebben er veel aan als je komt. De arbeid die je verricht stelt niet heel veel voor, maar je zorgt wel voor werkgelegenheid als je er bent. De organisatie financiert de kosten rondom het project waar de community weer iets aan heeft. De 5 miljoen die Nederland eerder jaarlijks gefinancierd heeft, heeft natuurlijk ook geholpen met de moderne ontwikkeling van het land. Zoals voor de ontwikkeling van de landbouwtechniek en de infrastructuur.
Hoki Poki
Tijdens project Lwengo hebben we de Hoki Poki gedanst met de scholieren voor ons vertrek.
Reisverslag Pelido
Project Pelido
18 Januari 2015
Er was een hele vliegreis en een nachtrust van 4 uur verstreken voordat we wakker werden in het hostel vlakbij het vliegveld. We zouden deze dag zo’n 7a 8 uur reizen om naar het eerste project in Pelido te komen. We begonnen de dag met onze allereerste Oegandese maaltijd. Gebakken ei, zoete bananen, mango, watermeloen en gebakken brood. Dit smaakte heel wat beter dan het vliegtuigvoedsel dat ons werd aangeboden door het vriendelijke vliegtuigpersoneel. Tijdens het eten stelden de lokale reisleiders zich voor en er werd verteld wat ons te wachten stond.
Na het eten maakte we ons klaar om te vertrekken. Ik genoot nog even van mijn laatste normale toiletbezoek. En toen begon de roadtrip. Deze allereerst trip was heel bijzonder. Er was 1 hoofdweg en talloze hobbelige zandwegen, overal langs de weg stonden kraampjes en grote onafgemaakte gebouwen waar mensen hun winkel in hadden gevestigd. De verkeersregels waren gigantisch onoverzichtelijk voor ons westerlingen. Overal liepen mensen en reden Boda-Boda’s op de weg. Over de gaten in de wegen maar te zwijgen. We zagen overal kindjes die ‘’Mzungu’’ naar ons schreeuwden wat ‘blanke’ betekent, dit doen ze omdat de blanken hier erg schaars zijn er ze er zelden één zien.
Onderweg zijn we langs een winkelcentrum en een pinautomaat geweest. Niet zoals we deze in Nederland kennen. Om het winkelcentrum stond een grote muur met bewakers, en de klanten mochten pas naar binnen toe als ze door het poortje waren gelopen en als de auto helemaal was gecontroleerd. In het winkelcentrum zat een gewone supermarkt, een juwelier en zelfs een KFC. Bij de pinautomaat zat een soldaat met een fikse vuurmond die spelletjes zat te spelen op zijn mobiel. Helaas mochten we geen foto’s maken van de bewakers, ze kunnen dan je camera innemen. We hebben ook nog een bezoekje aan de evenaar gebracht. Dit was een lange gele streep over de weg.
Na de lange reis kwamen we aan op een prachtig terreintje. Er stond een school/weeshuis een waterpomp met gratis water voor de streek een groot voetbalveld met de officiële afmetingen en een grote kerk waar wij in sliepen. We werden hartelijk begroet door de paar kinderen die water aan het halen waren voor thuis. Het was op het moment kerstvakantie in Oeganda, deze vakantie duurt hier 2 maanden. Er waren daarom geen scholieren op het terrein. Ik denk dat Jet Bussemaker hier een voorbeeld aan kan nemen.
Het eten werd geserveerd door 2 vrouwen gedurende het project in Pelido. Met typische maaltijden als: Chapatti (bananenpuree) & rolleggs (pannenkoeken met ingerolde gebakken ei en tomaat). Verder was er altijd veel fruit bij de maaltijden, vooral zoete bananen, ananas en mango. En dan natuurlijk de groente: bonen met tomaat, rijst met tomaat, aardappelen met tomaat…. Heel veel tomaat :’( In Oeganda hebben ze geen opwarmmaaltijden en om toch aan alle vitaminen te komen is de maaltijd erg uitgebreid, (althans voor ons) koken kan wel 2 uur duren als je het voor een groep van 20 mensen maakt. Vandaar dat er voor ons gekookt werd.
Op project Pelido hadden we geen toiletten. We hadden wel iets wat erop leek. Een gat van 15 meter diep in een soort gebouwtje waar we hetzelfde moesten doen als in de wc thuis. In dit gebouwtje woonden ook heel veel spinnen en gekko’s.
In de kerk sliepen we in tenten, deze dienden vooral als klamboe voor de vliegen. Erg koud was het namelijk niet. Na ons te hebben geïnstalleerd in de kerk en de kerkbanken te gebruiken als opbergkast zongen we nog wat kampliedjes rondom het kampvuur en gingen naar bed.
19 januari 2015
6 uur. Toen ging de wekker. Oh nee.. toen begon een lelijke schreeuwvogel met haar ochtendgezang. We konden nog even omdraaien voor 2 uur.
Vandaag werd de groep in 2 groepjes gesplitst. De ene groep hield zich bezig met stoofovens van klei en de andere groep zou zich focussen op geulen graven tussen de bananenbomen. De volgende dag zouden we omwisselen. Ik ging vandaag mee met de groep die stoofovens zou gaan maken. We stapten in de bus en werden naar het eerst project gereden. De reden dat we stoofovens zouden gaan kleien is omdat dit veel zuiniger werkt met het hout. De warmte wordt veel langer en met minder hout benut. Toen we arriveerden werden we hartelijk begroet door de kinderen. In plaats van alleen maar als Beatrix te zwaaien vanuit de bus hadden we nu een echte ontmoeting. Vandaag was het de bedoeling om zand dat uit een 15 meter diepe kuil kwam te mengen met vermalen gras. Dit werd dan samen de klei waar we lekker met onze voeten in mochten stampen om vervolgens het te gebruiken om de oven in elkaar te kleien. Die 15 meter diepe kuil werd volgens mij weer gebruikt om zo’n huisje voor de spinnen en gekko’s te maken. Afijn het zand moest naar de stampplek worden gebracht door ons, veel hoefden we niet te doen want de kinderen hielpen maar al te graag mee. Toen het zand allemaal was verplaatst met halve jerrycans en wasbakken werd er water toegevoegd en kon het stampen beginnen. Althans niet voor mij, ik vermaalde het lange gras met een machete wat daarna door de modder heen moest voor de stevigheid. Zo’n mes van Danny Trejo uit de film Machete. Dit mes gebruiken ze voor heel veel dingen. Jackfruit hakken en zelfs voor het hakken van bomen. Op het moment dat ik dit tik heb ik nog een handjevol blaren op mijn hand van het omhakken van een boom (ander project).
Toen de klei lekker was gepureerd maakten de kinderen grote ballen die ze trots aan ons gaven die wij vervolgens weer trots aan de kerel gaven die de stoofoven in elkaar kleide. De stoofovens hebben ongeveer 3 weken nodig om te drogen. Het contact met de kinderen vond ik leuk. Ze spraken nog geen Engels. Maar met non-verbale communicatie kom je ook een heel eind. Ik vond het vreemd om te zien dat de kinderen onze benen waste na in de modder te hebben gebanjerd. Zoiets zou je niet snel in Nederland meemaken.
Na het bouwen van 2 stoofovens werden we het bananenbos ingeleid om composthopen te maken. Deze composthopen worden gebruikt voor de bananenbomen. Deze composthopen bestaan uit: dode bananenbomen en onkruid. Deze werden weer vermalen met de machete. In het bos moest je uitkijken geen enorme koe met hoorns van een meter tegen het lijf te lopen of op een van de kuikentjes of konijnen te stappen. Na het harde werken namen we afscheid en reden weer met de bus naar de kerk.
Na een korte siësta ging ik buiten voor de kerk zitten om even in mijn dagboekje te schrijven. Er waren heel veel kinderen rondom de school in groene schooluniformen. Dit zijn de kinderen die geen ouders meer hebben en dus wonen op deze locatie. Ze waren met een behoorlijk groepje (50 kids) dus ze durfden wel dichterbij te komen. Been/arm haar en stoppels zijn heel bijzonder bij een blanke dus iedereen moest dit even voelen. In Oeganda werden niet alleen onze grenzen verlegd maar ook die van de kinderen. Want het bleef niet bij haren voelen ze gingen steeds verder. De meiden die buiten zaten vonden dit ook minder fijn. Afijn de leraar kwam eraan en joeg de kinderen weg. We leerden ook het woord ‘Nayo’. Dit betekend ‘scheer je weg’ dat zou nog eens van pas kunnen komen later.
20 januari 2015
Vandaag werden we weer om 6 uur gewekt.. de vallen hebben niet gewerkt en de bewakers die de kerk bewaken hebben geen echte munitie in de AK zitten. Dus we moesten ons er maar bij neerleggen.
Vandaag was het geulen graven voor mijn groepje. We vertrokken om een uur of 10 naar locatie. Aangekomen werd uitgelegd dat de geulen bedoeld waren voor de neerslag die over een paar maanden zou komen. Het water zou makkelijker worden opgenomen door de grond en dit is gunstig voor de bananenbomen. We werden geholpen door de bewoners van de boerderij waar we aan het graven waren met de ‘hoes’, dit was het zelfgemaakte gereedschap dat hier werd gebruikt. Nou, eigenlijk hielpen wij hen want zoveel bakte we er niet van.
Interview
Nikolai, één van de zonen van de boer deed het mij een paar keer voor hoe je met de ‘hoes’ flink wat zand weg kon slaan. Vervolgens gooiden we het stukgeslagen (harde) zand op de rand zodat het een diepe geul werd. Nikolai en ik hebben een tijdje met z’n tweeën gewerkt en kwamen langzamerhand in gesprek. Nikolai is 16 jaar oud en woont 2 boerderijen verderop met zijn ouders en met zijn 9 broers en zussen. Nikolai gaat naar school toe en helpt in de vakantie en in het weekend zijn vader op de boerderij en klust bij om op de boerderijen van de buren te werken. Nikolai geniet van zijn leventje hier. Op school gaat het goed en hij is goed in het vak Engels. Hij heeft veel vrienden met wie hij vaak gaat voetballen op het voetbalveldje vlak bij zijn huis. Nikolai en zijn familie hebben een pomp met schoon water in hun tuin staan waar ze ook water aan de buren geven in ruil voor bijvoorbeeld bananen en tomaten.
In de pauze hebben we even gezeten bij de rest van de groep en dronken we wat water. Kort daarna kreeg ik een privérondleiding op de plantages van zijn vader en op die van zijn buren. Dit was de eerste keer dat ik de enorme jackfruit vruchten zag. Enorme groene knotsen in de boom. Ik stond er nog naar te kijken of Nikolai zat boven in de boom om zo’n jackfruit te ‘’plukken’’. Van elke plant en boom kreeg ik een biologie uitleg en mocht ik een blaadje en vrucht meenemen. (Deze had ik in mijn tas gedaan, en hier ruikt mijn tas nog naar).
Na de rondleiding had ik weinig om hem aan te bieden behalve wat Nederlandse ’moam’ snoepjes. Deze stopte hij allemaal gretig in zijn mond en zat appetijtelijk deze zoetekauw weg te smakken. Wat mij brengt op mijn volgende onderwerp. Nikolai wil graag tandarts worden als hij klaar is met school. Toen ik vroeg of hij ook zijn tanden poetst of flost kon hij hier geen ‘’ja’’ op antwoorden. Dit vond ik wel vreemd. Hij had wel een stralend gebit. Ik vraag me af of die snoep wel zo’n goed idee was. Na de rondleiding gingen we nog even met zijn allen in de tuin van de ouders van Nikolai zitten. Hier moesten we nog even wachten tot de bus terugkwam om ons op te halen. Hier hebben we nog even gespeeld met het kleine zusje van Nikolai ‘Silver’. Nikolai zag eruit als een liefhebbende broer. We hebben het ook nog even over Nederland gehad. Het lijkt hem niks om hier heen te gaan. Bij sneeuw en strenge verkeersregels viel hij een beetje af. Maar het idee om veel geld te kunnen verdienen in Nederland sprak hem wel aan. De bus kwam de hoek om rijden dus het was bijna tijd om weg te gaan. Ik kreeg nog 3 passievruchten in mijn had gedrukt van Nikolai als aandenken. Hij stond erop om er een op te eten voor we weg zouden rijden. Ik had alleen geen idee hoe je zo’n ding openmaakt of hoe je zo’n vrucht moet eten. Je moet er keihard op bijten en dan het sap eruit drinken. Toen ik de schil in mijn mond deed om erop te kauwen moest hij hard lachen. We namen afscheid en reden terug naar de kerk.
Terug bij de kerk maakten we ons klaar voor.. jawel de voetbalwedestrijd! Het voetbalteam van de school in officiële Adidas voetbalshirtjes (sluikreclame) hadden ons namelijk uitgedaagd voor een potje voetbal. De witte Worldmapping T-shirts werden ingezet om op te kleuren om zo ook zulke coole sporttenues te maken. Het ging er allemaal heel officieel aan toe. Er was een poging toe gedaan om het lange gras dat op het voetbalveld groeide te kortwieken. Maar we zijn al 3 dagen aan de Afrikaanse mentaliteit gewend dus we voetbalden gewoon in het (ontzettende) hoge gras. Het volkslied werd gezongen en de spelers gaven elkaar een hand. Omdat het snikheet was hebben we de tijden van de wedstrijd een beetje aangepast en de limit van wisselen een beetje aangepast. De scheidsrechter was echter wel partijdig want we hadden geen 3 minuten verlenging gehad. We hadden een groot publiek, wat ik wel leuk vond. De kinderen die water haalden konden het niet laten om keihard ‘’Landstede’’ te schreeuwen. De strijd hebben we gewonnen met 9-4 wat tegen alle verwachtingen inging, ik had me erop ingesteld al verloren te hebben. Ik ben dan ook geen ster in voetbal.. of rennen.. of iets wat met sport te maken heeft. Na de wedstrijd gaven we sportief alle spelers een hand en genoten van de overwinning tijdens een voortreffelijke maaltijd.
Na een jerrycandouche en wat mislukte pogingen de schreeuwvogel boven het spit te rijgen gingen we vroeg naar bed om de volgende dag heel vroeg fris en fruitig naar de safari te gaan!
Acclimatiseren
Na ongeveer een week weer terug in Nederland te zijn begin ik Oeganda wel weer te missen :'( het waren 2 onvergetelijke weken.
Ik mocht genieten van de zon, de projecten, de bevolking, de natuur en de groep wereldsupporters.
Als je Oeganda en Nederland naast elkaar zet zijn er natuurlijk veel verschillen, dan bedoel ik niet de verschillen in het klimaat en het landschap maar de verschillen in mensen. Ik vond de mensen in Oeganda veel 'vrijer' dan hier in Nederland. En dan te bedenken dat we in Nederland veel 'welvarender' zijn en Oeganda een 3e wereldland is. In Nederland halen we natuurlijk wel onze organische behoeften en hebben we kans op zelfontplooing doormiddel van het onderwijs. In Oeganda is dit vaak niet het geval, we hebben als wereldsupporters de armoede wel ervaren. Bij een straatkinderenproject zagen we dat kinderen 's nachts een plekje op de straten zochten om te slapen en lijm snoven om de honger te stillen. Hier ontbreekt het aan de lichamelijke behoeften die de kans op een schone toekomst belemeren. Bij een ander project zagen we dat kinderen uit een straal van 10 km water kwamen halen bij de enigste (gratis) waterpomp uit de omgeving. De weg naar huis is langs een gevaarlijke autoweg. Wel mooi om te zien is dat de kinderen een soort van 'dagbesteding' hebben. De ouders zijn vaak aan het werk en de kinderen halen water op voor thuis. Naast de waterpomp staat een gigantisch voetbalveld waar de kinderen kunnen spelen. Vaak stonden er zo'n 15 a 25 mensen rondom de waterpomp dus het was ook een plaats om te socializen. In Nederland zou dit gelijk staan aan een soos of 'stappen'.
Andere verschillen die ik gemerkt heb op het gebied van veiligheid en zekerheid: De veiligheid in Oeganda is heel verschillend. Winkelcentra's en pinautomaten worden stevig bewaakt door muren met glazen punten/prikkeldraad, poortjes en ambtenaren met een fikse vuurmond. Ook was er in elke kleine nederzetting wel een politiebureau aanwezig. De vice-president kwam voorbij met een stoet van 8 jeeps met zwaarbewapende soldaten voorbij zoeven. De Oegandezen halen alles uit de kast om een terroristische aanslag te voorkomen. De veiligheid rondom de dorpen is iets minder veilig. Ik heb verhalen gehoord over kleine kinderen die worden verkracht terwijl ze water halen. Er is nergens verlichting dus 's nachts is het gevaarlijk om buiten te lopen. Sommige dorpen hebben een waakhond die de erven beschermd. En dan de terreur van ''Het verzetsleger van de Heer'' die kinderen uit de dorpen rooft voor het leger. Gelukkig is inmiddels het Oegandese leger de dorpen en steden aan het beschermen.
De sociale zekerheid in Nederland is er heel anders aan toe. Integendeel tot Oeganda hebben wij de gestructureerde hulplijn die binnen enkele minuten kan verschijnen in geval van nood. In Nederland leven we in een bureaucratie. Overal zijn regels voor, als je een dakkapel bouwt zonder toestemming heb je de gemeente op je dak. In Nederland zijn we verplicht een zorgverzekering te hebben, als je in een huis wilt wonen betaal je hypotheek of huur. De Nederlandse burgers zijn verplicht belasting te betalen over alles wat ze kopen. Ik vind dat we in Nederland een beetje zijn doorgeslagen in de bureaucratie, het is nu meer bureaucratisme. Als je in Oeganda een huis wilt bouwen op het platteland dan bouw je een huis op het platteland. Je zorgt er alleen eerst voor dat deze grond van jou is. In Nederland moet je eerst een bouwvergunning hebben, bouwgrond waar je op mag bouwen, heel veel geld, bestemmingsplan, afmetingen, schoonheidscommissie, isolatie, keurmerk, energie, verzekeren enz. enz. enz. Maar deze regels zijn ook wel nodig als je met 17 miljoen mensen op een kluitje woont.
In Oeganda zijn de mensen veel vrijer zonder al die regels. Deze vrijheid brengt ook nadelen met zich mee want de Oegandeze overheid beschermt vooral haar welvaart in de grote steden en niet op het platteland.
Er zijn ook veel verschillen op gebied van het sociale contact. Oeganda is een wij-cultuur en Nederland is een ik-cultuur. In Oeganda vond ik het mooi en tergelijkertijd ook schokkend om te zien hoe mensen met elkaar omgaan. De kinderen kunnen heerlijk met elkaar spelen en accepteren het als iemand anders is als de anderen. Ik zag ook gehandicapte kinderen meespelen en dat deed mij goed. Bij een primary school liep een gehandicapt jongetje rond dat zelf geen lessen volgde maar gewoon de klaslokalen binnen liep, contact maakte met de docenten en genoot van het sociaal contact met de leraren. De mensen die ik in de loop van de 2 weken tegenkwam wouden allemaal een smaltalk aanknopen, misschien ook omdat ik een Mzungu was maar er is mij verteld dat dit hier gewoon de cultuur is. Dit vind ik mooi aan hun cultuur. Ik voel heel veel liefde hier voor de medemens. Ik denk dat dit ook komt omdat veel mensen van de bevolking hier de christelijke insteek hebben in hun normen en waarden.
Er waren ook veel verschillen in de cultuur die ik als schokkend ervaarde. Zo is de vrouw nog heel erg ondergesteld aan de man. Dit blijkt aan: Vrouwen moeten in gezelschap en gebrek aan stoelen op de grond eten, terwijl de mannen op een stoel mogen zitten. En dit is niet alleen zo tijdens het eten maar ook tijdens het werk als pinda's pellen.
Tijdens een van de projecten heb ik een ziekenhuis bezocht. Dit vond ik een van de zwaarste momenten tijdens de reis. Overal zag ik mensen met veel (innerlijke) pijn en mensen die niet wisten waar ze aan toe waren. Allereerst bezochten we de kinderafdeling. Hier lagen 3 ondervoedde kinderen met hun moeder, er werd verteld dat de verpleegkundigen en zusters het werk niet met volle passie deden omdat dit niet hun roeping was maar een kans op een baan is. Er waren dus soms ook helemaal geen mensen die voor de moeders en kindjes zorgden. Er werd ook verteld dat er veel mannen achteraf niet akkoord gingen met de opname van hun kind en vrouw. Het typische 'vrouwenwerk' de was, het koken voor de andere kinderen zorgen werd niet meer gedaan, en de man ging dit natuurlijk niet zelf doen. De vrouwen moesten wel meegaan anders zou hun man hen verlaten. En dan staat de vrouw er alleen voor. Veel opnames worden daarom niet afgemaakt. Nog een schokkend gebeure is dat vrouwen die tijdens de bevalling in het ziekenhuis schreeuwen geslagen worden door de verpleegkundige. Bevallen is niet voor mannen, deze mogen hierbij dus niet aanwezig zijn.
In Nederland zou dit allemaal niet ter sprake komen. Vrouwen staan hun mannetje in Nederland en zijn niet afhankelijk van een man.
Ik kijk met een positieve terugblik naar Oeganda. Ik heb veel geleerd en vond het leuk om me over te geven aan een andere cultuur. Ook dat ik hier een stukje in mee mocht helpen, het was een levensveranderende ervaring. Ik mocht niet alleen het negatieve van een ontwikkelingsland meemaken maar ook het positieve.
Add new contribution