JJI - Universiteit Utrecht

Hoorcollege 8 JJI 

Deel 1: JJI Algemeen 

Rechter maakt keuze voor JJI, geadviseerd door JR en NIFP. JJI bedoeld voor jongeren met langere straffen en meer complexe problematiek. Veel zorg nodig en hoge mate van beveiliging. Tegenwoordig veel JJI’s gesloten: jongeren met strafrechtelijke en civielrechtelijk niet meer samen plaatsen. Jongeren met civielrechtelijke titel zitten in Jeugdzorg-instellingen. Daarnaast worden er andere interventies aangeboden: gedragsbeïnvloedende maatregel, kleinschalige voorzieningen, gesloten jeugdzorg etc. 

Problematiek in JJI’s is zwaarder geworden sinds instelling Adolescentenstrafrecht: oudere jongeren met complexere problematiek in JJI’s.  

Beginselenwet Justitiële Jeugdinrichtingen: wettelijke kader waarin ze werken. De Commissie van Toezicht houdt er controle op dat het ook zo gebeurt. 

Doelgroep 

Er zijn weinig meisjes in JJI’s vergeleken met jongens. 4,4% is meisje.  

Maatregelen 

• Voorlopige hechtenis 

• Wanneer jongere als verdachte in JJI is. Zitting met veroordeling/vrijspreking is nog niet geweest. Duur varieert. Dit zal zijn tot er een uitspraak is van de rechter. Verlening van voorlopige hechtenis gaat via de raadkamers. Er kan drie keer met dertig dagen worden verlengd. 

• Jeugddetentie 

• Tot 16 jaar: max 12 maanden; 16 jaar of ouder: max 24 maanden 

• Vervangende jeugddetentie: bijvoorbeeld bij mislukte taakstraf of niet betaalde boete 

• PIJ-maatregel 

• Bij jongere is een stoornis vastgesteld. Verplichte behandeling. Duurt drie tot zeven jaar. Er zijn zittingen waarbij geëvalueerd wordt hoelang de maatregel nog moet duren. Betrokkenen: OvJ, advocaat jongere, jongere zelf, instelling. 

• Bij wordt telkens met max. 2 jaar verlengd.  

• In laatste jaar is PIJ voorwaardelijk 

• PIJ kan in combinatie met detentie worden opgelegd 

Type groepen 

• Instroomgroepen 

• Kort verblijf groepen 

• Lang verblijf groepen 

• Groepen voor specifieke doelgroepen zoals LVB 

• IQ < 70 

• Foba: speciale afdeling voor acute crisissen en psychische stoornissen (zoals psychose). Jongeren verblijven hier kort. Het is gericht op stabilisatie. 

• VIC: jongeren met psychische problemen. Langdurig verblijf. 

• Observatiegroepen 

Binnen de muren van een JJI 

• School 

• Medische dienst: verpleegkundigen, arts, tandarts etc. 

• Kerk en moskee 

• Sportzalen 

• Luchtplaats 

• Bezoekerszaal 

• Behandelingsruimtes 

• Bij de cellen zit een gemeenschappelijke ruimte 

• Kapper  

• Soos 

• Geen internet en geen telefoons 

• Vrije tijd 

LVB in JJI 

• Binnen het strafrecht is er een oververtegenwoordiging van LVB 

• Meer dan een derde van de jongeren binnen de justitiële opvang blijkt een IQ van lager dan 85 

• Er bestaat geen direct verband tussen LVB en criminaliteit. Wel kenmerken waardoor ze een verhoogd risico lopen op criminaliteit. 

• LVB wordt steeds meer gezien als problematische groep voor criminaliteit 

• Jongeren met LVB vaker middelengebruik 

• JJI Lelystad heeft speciale groepen voor LVB 

• ‘distance for crime’ lastiger voor jongeren met LVB 

• Meer aandacht voor LVB door adolescentenrecht.  

Meisjes in JJI 

• Er zijn minder meisjes dan jongens in de JJI, maar 4,4% is meisje 

• Meisjes alleen Hunnerberg 

• Aantal meisjes is de laatste jaren wel gegroeid 

• Zowel internaliserend probleemgedrag als externaliserende problematieken. Comorbiditeit. 

• Intensieve behandeling nodig 

Deel 2: Methodiek en interventies 

Youturn wordt eigenlijk in alle JJI’s gebruikt. 

Doel plaatsing JJI: 

• Insluiting 

• Groei en ontwikkeling 

• Voorkomen van recidive 

• Helpen bij een volwaardige deelname aan de samenleving 

JJI heeft dubbele taak: heropvoeden van de jongeren en de maatschappij beschermen. Een conflicterende taak. Straffen kan in conflict zijn met heropvoeding, maar een meer open klimaat is weer lastig als je de samenleving wil beschermen.  

Type problemen 

• Delict(en) gepleegd 

• Lastige thuissituatie 

• Agressieproblemen 

• Middelengebruik 

• Verstandelijke beperking 

• Psychiatrische problemen 

• Persoonlijkheidsproblematiek 

• Hechtingsproblemen 

Landelijk Instrumentarium Jeugdstrafrechtketen 

• Ontvangen het 2a en 2b rapport-perspectiefplan 

• d.m.v. perspectiefplannen wordt ook bijgehouden hoe het met de jongere gaat. Telkens nieuwe doelen stellen. 

• Risicotaxaties (bijv. Over geweldsrecidive) 

• Risicofactoren: SAVRY  

• Protectieve factoren: SAPROF 

• Aan de hand hiervan kan een perspectiefplan opgesteld worden. 

Youturn – basis methodiek 

• Landelijke uniformiteit tussen JJI’s. Hogere mate van professionalisering bereiken. Voorkomen van recidive en criminogene factoren bij jongeren verminderen. 

• Draait om het aanleren van sociale vaardigheden en stimuleren van morele ontwikkeling. 

• 5 fasen: 

1. Instroom: intake screening en diagnostiek (max. 10 dagen) 

2. Basis: stabiliseren, observatie en diagnostiek. Start top’s! (max. 12 weken) 

3. Ontwikkeling: persoonlijke ontwikkeling en individuele behandeling 

1. Ook dingen als middelengebruik, afname van agressie 

4. Scholings en trainingsprogramma’s (STP): resocialisatie en voorbereiding terugkeer samenleving 

5. Nazorg of beëindiging. Verantwoordelijkheid ligt nu niet meer bij JJI, maar bij JR.  

Bij fase 2: voordat perspectiefplan wordt opgesteld wordt TVA en SAVRY afgenomen. Daarnaast worden ervaringen met jongere meegenomen om een gedragsbeeld te vormen. Elke vier maanden wordt er een nieuw perspectiefplan opgesteld.  

TOP’s! 

• Groepstraining 

• Voor jongeren met antisociaal en delinquent gedrag. Werken aan kennis, motivatie en vaardigheden m.b.t. positieve gedachten en gedrag.  

• Vier type bijeenkomsten: 

• Positief denken en doen 

• Sociale vaardigheden, morele keuzes 

• Omgaan met boosheid 

• Tip-bijeenkomsten: vergroten van motivatie en vaardigheden om elkaar te helpen. 

• Wederzijdse hulpbijeenkomsten 

• Basis voor een verdere meer specifieke behandeling 

Inclusie criteria van TOP’s! 

• 12-24 jaar 

• IQ > 70 

• Midden-hoog risico herhalen delicten 

• Jongere voldoet aan twee of meer criteria: 

• 1 of meer delicten met geweld/wapen gebruik/gewelddadig gedrag 

• Antisociale attitude en gedrag 

• Sociale of probleemoplossende vaardigheidstekorten 

• Gebrekkige zelfcontrole 

• Gebrekkig moreel besef 

• Jongere is bereid om deel te nemen aan de bijeenkomsten 

Gedragsinterventies 

• Orthopedagogisch leefklimaat 

• Leren van Delict 

• Vaktherapie 

• Agressie regulatie 

• CGT 

• EMDR 

• Brains4Use 

• Out of Circle 

Gezin 

• MDFT 

• RGT (FFT) 

• Gezinsgericht werken: afstand tussen JJI en thuis zo klein mogelijk maken. Relatie hierdoor verbeteren en kans op recidive verminderen. Continuïteit in behandeling van jongere (van verblijf tot terugkeer naar huis) 

• Ouderavonden  

LVB 

• Brains4Use 

• In Controle!-LVB 

• PMT 

• Dramatherapie 

• Muziektherapie 

• Beeldende therapie 

Verlof 

• Incidenteel en planmatig verlof 

• Incidenteel: aangevraagd in het geval dat een verblijf buiten de inrichting noodzakelijk is door onvoorziene omstandigheden 

• Planmatig: verleend in kader van verlofplan, onderdeel van perspectiefplan. Gericht op geleidelijke terugplaatsing in samenleving. Dit vloeit voort uit behandeldoelen. 

• Opbouw in Begeleidverlof, semi-begeleidverlof en onbegeleid verlof (snelheid hangt af van de jongere). 

• Planmatig verlof kent een vaste opbouw 

• Volmacht wordt aangevraagd door JJI bij kantoor DJI. Hiervoor geldt het uitvoeringskader ‘verlof’. 

ForCa 

• Observatiegroepen Teylinger eind 

• Rechter kan beslissen of een jongere hierheen moet. Kan ook voor advies voor lopende PIJ-maatregel zijn. 

• Pieter Baan voor jeugd 

• PO: Pro-Justitia Rapportage Persoonlijkheidsonderzoek 

• Observatieafdeling wil zo natuurlijk mogelijke leefomgeving creëren. Jongeren zitten er 7 weken, doorlopen dan een 24-uurs programma. Hierbij worden ze onderzocht door een psychiater, GGZ-psycholoog, vaktherapeut, docenten en pedagogisch medewerkers. 

• Er wordt ook gekeken naar gezondheid, intelligentieniveau, onderwijsniveau en er wordt een risicotaxatie gedaan. 

• Deze observatie leidt tot een rapport > advies gegeven over diagnostiek, het recidivegevaar, noodzaak van behandeling en het strafrechtelijk kader. 

• Wanneer observatie plaatsvindt tijdens PIJ-maatregel volgt er advies over behandelmogelijkheden en verlengingsadvies. 

Deel 3: Hanne Duindam onderzoek naar effectiviteit van Dutch Cell Dogs 

Dutch Cell Dogs 

• Hondentrainingsprogramma in <12 justitiële inrichtingen 

• 4 JJI’s 

• Acht weken, twee keer per week 

• Eigen asielhond (jongere wordt gematcht aan hond, o.b.v. observatie) 

• Win-win situatie 

• Veel honden worden na afloop geadopteerd 

• Voor jongeren die meedoen verbetert gedrag en functioneren 

Onderzoeksvragen 

De groene woorden zijn de gemeten kenmerken 

De studieopzet 

• Quasi-experimenteel onderzoek 

• Interventiegroep: Dutch Cell Dogs + treatment-as-usual 

• Vergelijkingsgroep: treatment-as-usual 

• Treatment-as-usual: wat altijd al als programma in de instelling wordt aangeboden. 

• N= 276 

• Gevolgd op vier tijdsmomenten. Voor, tijdens, einde en na de behandeling.  

• Vragenlijsten 

• Dossierinformatie (van JJI’s en ministerie) 

• 138 jeugddeelnemers > effecten van DCD op recidive 

De achterliggende gedachte 

• Interactie met honden: positief effect op gezondheid en gedrag 

• Interventie gericht op recidivevermindering moet zich richten op criminogene factoren. Dit gebeurt: 

• Verbetering emotieregulatie 

• Honden fungeren als spiegel: geven feedback op gedrag en emoties van jongeren > verbetert zelfinzicht en regulatievaardigheden van jongeren 

• Hond kan steun bieden tijdens detentie. Gevoelens als stress reguleren 

• Stimuleren van prosociaal gedrag 

• Prosociale identiteit, zorgen voor hond. Jongeren kunnen zichzelf meer gaan zien als prosociaal persoon i.p.v. crimineel. Tonen van zorg, empathie.  

• Humanere leefomgeving 

• Open, veilige en warme atmosfeer > positieve invloed op rehabilitatie 

De effecten van DCD bij JJI-deelnemers 

1. In hoeverre draagt deelname aan DCD op lange termijn bij tot een kleinere kans op recidive en bij welke jongeren? 

1. Leeftijd, culturele achtergrond, functioneren tijdens detentie 

2. In hoeverre draagt deelname aan DCD zes maanden na het einde van het programma bij aan een vermindering van zelf-gerapporteerd delinquent gedrag? (exploratief) 

Uitkomstmaten 

• Recidive 

• Binnen 12 maanden na vrijlating 

• Prevalentie veroordelingen (tenminste één versus geen) 

• Ernst (gewelddadig vs. Niet gewelddadig) 

• Aantal delicten 

• Tijd 

• Over de gehele follow-up periode 

• Kans en tijd tot recidive 

• Zelf-gerapporteerd delinquent gedrag 

• Zes maanden na DCD 

• 31 vormen van delinquent gedrag 

Resultaten 

• Recidive 

• Recidive kwam niet meer of minder vaak voor bij jongeren die deelnamen aan DCD binnen 12 maanden na vrijlating 

• Ook geen verschil: tijd tot en ernst van recidive 

• 29% recidiveerden over de gehele follow up periode 

• Ook geen verschil: tijd tot en kans op recidive 

• Voor welke jongeren? 

• Geen verschil tussen subgroepen 

• Delinquent gedrag 

• Exploratief, geen significant verschil 

Discussie 

• Uitblijven positieve effecten 

• DCD te lage intensiteit voor deze doelgroep? 

• Implementatiekwaliteit? 

• Trainingen moeten wel goed geïmplementeerd worden. Minder dan de helft van de trainingen zijn uitgevoerd zoals vooraf gepland. 

• Verschillen DCD en VG (vergelijkingsgroep)? 

• Jongeren in VG vaker in preventieve hechtenis. Wekt indruk dat deze jongeren in JIJ zaten voor minder zware maatregel. Dit valt niet uit te sluiten, maar het lijkt er niet op dat dit zo is. 

• DCD mogelijk minder motivatie. Ook dit verschil lijkt geen oorzaak. 

• Grotere steekproef? 

• Sluit DCD beter aan bij bepaalde subgroepen van jongeren? 

• Andere subgroepen? 

• Niet gevonden in dit onderzoek. Maar mogelijk zijn er andere interessante subgroepen om te onderzoeken in de toekomst.  

Toekomst 

• Onderzoek herhalen met alle deelnemers 

• 13,5% van de jongeren zaten nog in detentie 

• Twee jaar na vrijlating alle deelnemers 

• Onderzoek naar andere uitkomstmaten? 

• Leefklimaat, levensvaardigheden (e.g., verantwoordelijkheid nemen, een doel nastreven, samenwerken), zingeving?