Texeira De Mattos - Arrest

Texeira De Mattos (HR 12-01-1968, NJ 1968, 274)

Onderwerp

Indvidualiseerbaarheid: het aantonen op welke individuele zaak je een recht pretendeert (een van de kernmerken van goederenrechtelijke rechten). Eigendom art. 5:1 BW

Casus

Vier aandeelcertificaten waren door eisers in bewaring gegeven aan de bank. Bij het faillissement van die bank werd eenzelfde aantal aandeelcertificaten aangetroffen. Ze hadden echter deel uitgemaakt van een telkens wisselende effecten voorraad zonder dat er nummers waren genoteerd. De revindicatie van de bewaargevers mislukte, omdat ze niet konden bewijzen dat de aangetroffen certificaten ook daadwerkelijk de in bewaring gegeven certificaten waren. Slechts een concurrente vordering resteerde.

Rechtsvragen

Hadden bepaalde personen eigenaarsrechten kunnen doen gelden m.b.t. toondereffecten, die zich onder een failliete bank of commissionair bevinden, kan men onderscheiden aan de hand van verschillende, elkaar deels doorkruisende criteria, namelijk:

• Heeft de bank het effect van de revindicerende cliënt in bewaring gekregen of heeft zij het in zijn opdracht voor hem gekocht?

• Is het aantal effecten van een bepaalde soort, dat zich onder de bank bevindt, gelijk aan het aantal effecten van die soort waarop de cliënten rechten geldend kunnen maken of heeft de bank meer/minder effecten onder zich?

• Is er maar één cliënt of zijn er meerdere die rechten geldend maken op de effecten van een bepaald soort?
   

Hoge Raad

Beslissing van de HR:

• Wie een roerende zaak revindiceert, draagt de bewijslast van zijn eigendomsrecht, ook als de zich onder gedaagde zelfde hoeveelheid van dezelfde soort zaken bevindt als eiser aan de gedaagde had toevertrouwd (r.o. 3 van de HR).

• Ter zake van slechts naar de soort bepalende zaken is geen zakelijke rechtsvordering mogelijk (r.o. 4 de vierde alinea van de HR).

• Wil A eigenaar worden van zaken die B niet als onmiddellijk vertegenwoordiger verkrijgt, dan is het niet voldoende dat B tegenover A de verplichting had om die zaken voor A te gaan houden, maar hij moet ze ook in feite kenbaar voor A zijn gaan houden. Dat geldt voor een vervangingsplicht en voor een opdracht tot aankoop.

Conclusie

Wanneer bij een faillissement van een bank een effectenbezitter niet kan aantonen dat de aandelen van hem zijn – bijvoorbeeld door een goede nummeradministratie wat in casu niet het geval was – dan kan de effectenbezitter de aandelen niet opeisen als zijn wettige eigendom. Met andere woorden, de aandelen waren niet individualiseerbaar, de effectenbezitter kon de effecten niet als zijn eigendom opeisen omdat hij niet kon aantonen welke individuele effecten uit de door de bank aangehouden voorraad hem toebehoorden.